Soru

Zorluk: OrtaYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü uyarınca, Divan'ın 'çekişmeli yargı' (contentious jurisdiction) yetkisini kullanması ve davada taraf olma ehliyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Divan önündeki davalarda sadece devletler taraf olabilir; uluslararası örgütler ve bireyler davacı veya davalı sıfatıyla yer alamazlar.
  2. B
    Birleşmiş Milletler üyesi olmayan bir devlet, Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul tarafından belirlenecek koşullarla Divan Statüsü'ne taraf olabilir.
  3. C
    Divan'ın yargı yetkisi uyuşmazlığın taraflarının rızasına dayandığından, bir devletin Birleşmiş Milletler üyesi olması Divan'ın yargı yetkisini kendiliğinden zorunlu kılmaz.
  4. Birleşmiş Milletler organları, aralarındaki yetki uyuşmazlıklarının çözümü için birbirlerine karşı Divan nezdinde dava açarak bağlayıcı bir karar elde edebilirler.Cevap
  5. E
    Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan bir konuda Divan'ın yargı yetkisinin olup olmadığına ilişkin bir itiraz durumunda, bu konuda karar verme yetkisi Divan'a aittir.

Cevap

Birleşmiş Milletler organlarının birbirlerine karşı dava açarak bağlayıcı karar elde edebileceği yönündeki ifade yanlıştır.
Yanlış olan seçenek, BM organlarının birbirlerine dava açabileceğini savunmaktadır. Oysa Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 34. maddesi uyarınca sadece devletler Divan önünde taraf olabilirler. Birleşmiş Milletler organları (Genel Kurul, Güvenlik Konseyi vb.) ve uzmanlık kuruluşları, hukuki konularda sadece 'danışma görüşü' isteyebilirler. Bu süreçte taraflar arasında bağlayıcı bir hüküm kurulmaz; dolayısıyla organların birbirine karşı 'dava açması' hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün 34. maddesi kapsamında taraf olma ehliyetini analiz et.
Statü m. 34/1: 'Divan önündeki davalarda sadece devletler taraf olabilir.'
Uluslararası örgütlerin ve organların çekişmeli davalarda (contentious cases) taraf olma yetkisi yoktur.
2
BM organlarının Divan nezdindeki hukuki araçlarını belirle.
BM organları sadece 'danışma görüşü' (advisory opinion) talep edebilirler.
Danışma görüşleri uyuşmazlık çözen bağlayıcı bir 'karar' değil, hukuki mütalaadır.
3
Yargı yetkisinin rızaya dayalı olma özelliğini kontrol et.
Divan yetkisi zorunlu değil ihtiyaridir (m. 36).
BM üyeliği veya Statü'ye taraf olmak, yargı yetkisinin her uyuşmazlıkta otomatik kabulü anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

UAD Çekişmeli Yargı Yetkisinin Kişi Bakımından Sınırları (Ratione Personae)
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla