Soru

Zorluk: ZorPasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik İlkesi)

Mısır'ın Luksor kentinde yürütülen uluslararası bir arkeolojik kazı çalışmaları sırasında, İtalyan uyruklu kazı başkan yardımcısı, aralarında çıkan kişisel bir husumet neticesinde kazı heyetinde görevli Türkiye Cumhuriyeti uyruklu bir arkeoloğa fiziksel saldırıda bulunarak ağır yaralanmasına sebebiyet vermiştir. Saldırgan olay sonrası İtalya'ya kaçmış, Mısır makamları ise herhangi bir adli işlem başlatmamıştır. Türkiye'nin, soykırım veya deniz haydutluğu gibi evrensel nitelik taşımayan bu adi suç vakasında, mağdurun kendi vatandaşı olması gerekçesine dayanarak İtalyan fail hakkında Türk ceza mahkemelerinde yargılama yetkisi iddia etmesi, uluslararası hukukta yer alan yargı yetkisi kural ve ilkelerinden hangisinin bir tezahürüdür?

  1. Pasif Şahsilik İlkesiCevap
  2. B
    Aktif Şahsilik İlkesi
  3. C
    Mülkilik İlkesi
  4. D
    Koruma İlkesi
  5. E
    Evrensellik İlkesi

Cevap

Pasif Şahsilik İlkesi
Devletlerin, sınırları dışında ve yabancı uyruklu kişiler tarafından işlenmiş olsa dahi, sırf suçun mağduru kendi vatandaşı olduğu için ceza yargılaması yetkisi iddia etmesine uluslararası hukukta 'Pasif Şahsilik (Pasif Kişisel Yetki)' ilkesi denir. Olayda Türkiye'nin İtalyan fail hakkında yetki iddia etmesinin tek hukuki dayanağı zarar gören arkeoloğun Türk uyruklu olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun nerede işlendiğini analiz et
Suç Mısır'da işlenmiştir.
Mülkilik ilkesinin (suçun işlendiği yer devletinin yetkisi) Türkiye için geçerli olmadığını tespit etmek için.
2
Suçun kime karşı işlendiğini (nitelik açısından) incele
Suç, Türkiye devletinin kendisine veya insanlığa karşı değil, kişisel bir husumet sonucu bir Türk vatandaşına (bireye) karşı işlenmiştir.
Devletin temel menfaatlerini koruyan 'Koruma ilkesi' ile tüm insanlığı ilgilendiren 'Evrensellik ilkesini' elemek için.
3
Failin ve mağdurun uyruğunu belirle
Fail İtalyan, mağdur Türk vatandaşıdır.
Failin uyruğuna dayanan Aktif Şahsilik ilkesini eleyip, mağdurun uyruğuna dayanan Pasif Şahsilik ilkesini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Pasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik İlkesi)
Bu soruyu puanla