Ana akım Uluslararası İlişkiler teorileri, uluslararası sistemi verili (statükocu) bir yapı olarak kabul edip bu yapı içerisindeki işleyişi pürüzsüzleştirmeye odaklanırken; yirminci yüzyılın son çeyreğinde disipline entegre olan bazı post-pozitivist yaklaşımlar bu ontolojik kabullere meydan okumuştur. Bu bağlamda, siyasal topluluğun mevcut egemenlik sınırlarına hapsolmasını reddeden ve tarihsel süreçte inşa edilmiş dışlayıcı pratiklerin dönüştürülebileceğini savunan kapsamlı bir literatür ortaya çıkmıştır.
Buna göre, Robert Cox'un 'sorun çözücü teori / eleştirel teori' ayrımı ile Andrew Linklater'ın 'özgürleşme' (emancipation) anlayışının Uluslararası İlişkiler disiplinine ortaklaşa sunduğu temel normatif hedef aşağıdakilerden hangisidir?
- AUluslararası anarşiyi kalıcı bir kaos durumu olarak değerlendirip, ulusal güvenliğin sağlanmasında ahlaki normları dışlayan devlet-merkezli mutlak bir güç dengesi stratejisi geliştirmek
- BUluslararası sistemin anarşik yapısını veri kabul etmekle birlikte, devletlerin göreli kazanç endişelerini kurumsal rejimler aracılığıyla mutlak kazanca çevirerek işbirliğini tesis etmek
- Statükoyu meşrulaştıran ve güç ilişkilerini veri kabul eden yaklaşımları aşarak, ahlaki sınırların dışlayıcı egemenlik duvarlarının ötesine genişletildiği özgürleştirici bir siyasal topluluk tahayyül etmekCevap
- DDevletlerin çıkar tanımlarının nesnel güç dağılımından ziyade, anarşi kültürlerinin sosyolojik etkileşimlerle nasıl karşılıklı olarak inşa edildiğini kanıtlamak
- EGüvenlik meselelerinin nesnel tehditlerden ziyade, karar alıcıların söylemsel eylemleri aracılığıyla nasıl yapılandırıldığını ortaya koyarak geleneksel tehdit algısını analiz etmek
Cevap
Statükoyu meşrulaştıran ve güç ilişkilerini veri kabul eden yaklaşımları aşarak, ahlaki sınırların dışlayıcı egemenlik duvarlarının ötesine genişletildiği özgürleştirici bir siyasal topluluk tahayyül etmek
Robert Cox'un eleştirel teorisi, mevcut küresel güç ilişkilerini ve kurumları değişmez bir gerçeklik (veri) kabul eden 'sorun çözücü' ana akım teorileri keskin biçimde reddeder. Cox'a göre teori daima 'birileri için ve bir amaç içindir'. Bu ontolojik duruşu Frankfurt Okulu'nun normatif vizyonuyla birleştiren Andrew Linklater ise 'özgürleşme' (emancipation) kavramını Uluslararası İlişkiler disiplinine taşımıştır. Linklater'ın vizyonunda özgürleşme, ulus-devletin yarattığı tikelci (particularist) ve dışlayıcı egemenlik sınırlarının ötesine geçerek, ahlaki topluluğun evrensel bir düzeye genişletilmesini ve tahakküm üreten yapıların dönüştürülmesini ifade eder. Bu doğrultuda doğru seçenek, her iki düşünürün statükocu teorileri aşma ve kapsayıcı/özgürleştirici bir ahlaki düzen kurma ortak hedefini en iyi özetleyen ifadedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Eleştirel Teori, Sorun Çözücü Teori Eleştirisi ve Özgürleşme (Emancipation)