Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 36/236/2. maddesinde düzenlenen ve "Seçimlik Şart" (OptionalClauseOptional Clause) olarak bilinen mekanizma çerçevesinde, bir devletin Divan'ın yargı yetkisini önceden kabul etmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bu beyan, yalnızca aynı yükümlülüğü kabul eden diğer devletlere karşı ve karşılıklılık esasına dayalı olarak sonuç doğurur.Cevap
  2. B
    Birleşmiş Milletler Şartı'na ve Divan Statüsü'ne taraf olan her devlet, bu madde uyarınca yargı yetkisini kendiliğinden kabul etmiş sayılır.
  3. C
    Seçimlik Şart beyanında bulunan devletler, uyuşmazlık çıktığında karşı tarafın rızası olup olmadığına bakılmaksızın tüm devletleri Divan önüne çağırabilir.
  4. D
    Seçimlik Şart uyarınca Divan'a götürülen uyuşmazlıklarda, Divan'ın vereceği karar taraflar için bağlayıcı olmayıp sadece tavsiye niteliğindedir.
  5. E
    Bu mekanizma çerçevesinde yargı yetkisinin doğabilmesi için uyuşmazlık çıktıktan sonra tarafların ayrıca bir tahkimname imzalaması zorunludur.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 36/236/2. maddesi uyarınca yapılan Seçimlik Şart beyanları, devletlerin Divan'ın yargı yetkisini genel bir şekilde kabul etmesini sağlar; ancak bu yetki sadece aynı yükümlülüğü (beyanı) üstlenen devletler arasında ve karşılıklılık (reciprocityreciprocity) ilkesi çerçevesinde işletilebilir.
Doğru seçenek, Seçimlik Şart mekanizmasının en temel hukuki niteliğini yansıtmaktadır. UADUAD Statüsü'nün 36/236/2. maddesi uyarınca bir devlet, Divan'ın yargı yetkisini 'ipso facto' (kendiliğinden) kabul ettiğini beyan edebilir. Ancak bu beyan 'karşılıklılık' esasına tabidir; yani bir devlet ancak aynı beyanı vermiş olan bir başka devlete karşı bu yetkiyi ileri sürebilir ve kendisi de sadece bu şartla dava edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD yargı yetkisinin rızai niteliğini değerlendir.
Divan'ın yargı yetkisi zorunlu değildir, devletlerin rızasına dayanır.
Uluslararası hukukta egemen devletler, rızaları olmadan yargı önüne götürülemezler.
2
Statü Madde 36/236/2 (Seçimlik Şart) içeriğini analiz et.
Devletler, tek taraflı bir beyanla Divan'ın yetkisini önceden kabul edebilirler.
Bu mekanizma, her uyuşmazlık için ayrı bir özel anlaşma (compromiscompromis) yapma zahmetini ortadan kaldırır.
3
Karşılıklılık (reciprocityreciprocity) kuralını uygula.
Bir devlet, ancak kendisiyle aynı beyanı vermiş olan bir başka devleti bu maddeye dayanarak dava edebilir.
Statü metni, bu beyanın 'aynı yükümlülüğü kabul eden herhangi bir başka devlete karşı' geçerli olacağını açıkça belirtir.

Anahtar Kavram

UAD Seçimlik Şart Beyanı ve Karşılıklılık İlkesi

İpuçları

1
UAD'nin yargı yetkisinin rızai olup olmadığını ve bu rızanın uyuşmazlıktan önce mi sonra mı verildiğini düşünün.
2
Seçimlik Şart beyanı tek taraflıdır, ancak bu beyanın bir başka devlete karşı hüküm doğurması için o devletin de benzer bir iradesi olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Divan'ın yargı yetkisini kabul yöntemlerinden olan 'Forum Prorogatum' (Sonradan Razı Olma) ve 'Tahkimname' (Compromis) arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)