2026 yılında Peru'nun başkenti Lima'da düzenlenen bir tekstil fuarına katılan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir tekstil mühendisi, fuar alanı çıkışında Brezilya vatandaşı bir şahıs tarafından saldırıya uğrayarak yaralanmıştır. Bu olayda, suçun mağdurunun Türk vatandaşı olması gerekçesiyle Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinin yargı yetkisini kullanabilmesini sağlayan uluslararası hukuk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
- AMülkilik ilkesi
- BKoruma ilkesi
- CAktif şahsilik ilkesi
- Pasif şahsilik ilkesiCevap
- EEvrensellik ilkesi
Cevap
Pasif şahsilik (pasif kişisel yetki) ilkesi, suçun mağdurunun devletin kendi vatandaşı olması durumunda devletin yargı yetkisi kullanmasına imkân tanır.
Pasif şahsilik (pasif kişisel yetki) ilkesi, bir devletin, kendi vatandaşlarına karşı ülke dışında yabancılar tarafından işlenen belirli suçlar üzerinde, mağdurun kendi vatandaşı olması sebebiyle yargı yetkisi kullanmasını ifade eder. Soruda verilen senaryoda Lima'da saldırıya uğrayan mühendis Türk vatandaşı olduğu için, Türkiye bu ilke çerçevesinde yargılama yetkisine sahip olabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Pasif Şahsilik İlkesi (Passive Personality Principle)
İpuçları
1
Yargı yetkisi belirlenirken 'suçu işleyen' (fail) ile 'zarar gören' (mağdur) arasındaki farka dikkat edin.
2
Eğer suçu işleyen Türk olsaydı aktif şahsilik olurdu; ancak burada suça maruz kalan Türk vatandaşıdır.
3
Uluslararası hukukta mağdurun (kurbanın) uyrukluğuna dayanan yetki ilkesi 'pasif' nitelemesiyle anılır.
Daha Fazla Pratik
Lotus Davası (1927) çerçevesinde Türkiye'nin pasif şahsilik ilkesine yönelik tarihsel savunmasını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s