Uluslararası hukukta devletin yargı bağışıklığına ilişkin 'sınırlı bağışıklık' (restrictive immunity) teorisi çerçevesinde, bir devlet işleminin 'jure gestionis' (özel hukuk tasarrufu) kapsamında olup olmadığını belirlemek için kullanılan 'işlemin niteliği' (nature of the act) ölçütü aşağıdakilerden hangisini esas alır?
- Aİşlemin devletin egemenlik yetkisini kullanmak amacıyla yapılıp yapılmadığı
- İşlemin benzerinin özel hukuk kişileri arasında da gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğiCevap
- Cİşlemi gerçekleştiren devlet organının anayasal statüsü ve hiyerarşik konumu
- Dİşlemin sonucunda devlet hazinesine bir gelir girişi sağlanıp sağlanmadığı
- Eİşlemin sadece diplomatik temsilciler tarafından yürütülüp yürütülmediği
Cevap
İşlemin niteliği ölçütü, uyuşmazlığa konu olan işlemin hukuki karakterine odaklanarak, bu işlemin özel hukuk kişileri arasında da yapılabilecek bir işlem olup olmadığını sorgular.
Sınırlı bağışıklık teorisinin modern uygulamasında kullanılan 'işlemin niteliği' ölçütü, işlemin hukuki karakterine bakar. Eğer bir devletin yaptığı işlem (örneğin bir mal alımı veya kira sözleşmesi), herhangi bir özel kişi tarafından da yapılabilecek nitelikteyse, bu işlem 'jure gestionis' kabul edilir ve devlet yargı bağışıklığından yararlanamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sınırlı Yargı Bağışıklığı ve İşlemin Niteliği Ölçütü
İpuçları
1
Devletin her yaptığı işlem egemenlik hakkı kullanımı mıdır, yoksa bazen tüccar gibi mi davranır?
2
Bir devletin yabancı bir ülkeden kâğıt kalem alması ile o ülkede üs kurması arasındaki farkı düşünün.
Daha Fazla Pratik
Devletin yargı bağışıklığı ile icra bağışıklığı (execution immunity) arasındaki temel farkları gözden geçirin; zira yargılanabilmek her zaman mallara el konulabileceği anlamına gelmez.
Tahmini Süre:1m 15s