Devleti’nin kamu tüzel kişiliğini haiz resmi yayın kuruluşu, Devleti’nde düzenlenen uluslararası bir tenis turnuvasının kendi ülkesindeki yayın haklarını satın almak amacıyla turnuva organizatörü olan özel bir şirketle sözleşme imzalamıştır. Sözleşme şartlarının yerine getirilmediği ve ödemelerin yapılmadığı iddiasıyla organizatör şirket, Devleti mahkemelerinde Devleti aleyhine tazminat davası açmıştır.
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisinin (restrictive theory) uygulandığı bu olayda, mahkemenin davayı görmeye yetkili olduğuna karar vermesi aşağıdaki hukuki gerekçelerden hangisine dayanır?
- ADavalı kurumun devlet organı olması nedeniyle işlemin "amaç" (purpose) kriterine göre kamu hizmeti sayılması ve mutlak bağışıklığın tanınması gerekliliği
- İşlemin nihai amacından ziyade "niteliği" (nature) esas alındığında, yayın hakları satın alınmasının ticari bir sözleşme olması ve özel hukuk tasarrufu (acta jure gestionis) sayılmasıCevap
- CDevletlerin ekonomik faaliyetlerinin her durumda egemenlik tasarrufu (acta jure imperii) olarak kabul edilmesi ve yargı yolunun kapalı olması
- DSözleşmenin yabancı bir ülkede ifa edilecek olmasının, işlemin niteliğine bakılmaksızın devletin tüm yargı bağışıklıklarını kendiliğinden sona erdirmesi
- EDevletin yargı bağışıklığının sadece askeri ve diplomatik alanlarda geçerli olduğu, kültürel ve sportif faaliyetlerde ise hiçbir bağışıklığının bulunmadığı tezi
Cevap
İşlemin nihai amacından ziyade niteliğinin esas alınması ve yayın hakları satın alınmasının ticari bir özel hukuk tasarrufu (acta jure gestionis) olarak değerlendirilmesi
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi uyarınca, bir devletin yabancı mahkemeler önündeki bağışıklığı sadece egemenlik yetkisini kullanarak yaptığı işlemler (acta jure imperii) için geçerlidir. Devletin bir özel hukuk kişisi gibi hareket ederek girdiği ticari ilişkiler (acta jure gestionis) bağışıklık kapsamı dışındadır. Bu ayrımda işlemin 'amacı' (örneğin halkın spor müsabakalarını izlemesini sağlamak) değil, işlemin 'niteliği' (bir ticari alım-satım sözleşmesi olması) esas alınır. Yayın hakları satın alınması niteliği itibarıyla ticari bir tasarruf olduğundan, devlet yargı bağışıklığından yararlanamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sınırlı Yargı Bağışıklığı ve Nitelik Kriteri
Daha Fazla Pratik
Devletin icra bağışıklığı (immunity from execution) ile yargı bağışıklığı (immunity from jurisdiction) arasındaki farkları ve birinden feragatin diğerini kapsayıp kapsamadığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s