Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Tahkim (Hakemlik)

AA ve BB devletleri, aralarındaki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin uyuşmazlığın çözümü amacıyla bir tahkim sözleşmesi (kompromi) akdederek konuyu üç kişiden oluşan bir hakem heyetine taşımışlardır. Yargılama süreci devam ederken devletlerden birinin tutumu nedeniyle süreç tıkanma noktasına gelmiştir. Bu uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümü süreci ve hakem kararları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Taraflar, uyuşmazlığın esasına uygulanacak olan hukuk kurallarını ve yargılama usulünü tahkim sözleşmesi ile serbestçe belirleyebilirler.
  2. B
    Taraflar arasında aksine bir anlaşma bulunmadıkça, hakem heyetinin verdiği karar uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı ve nihaidir.
  3. C
    Hakem heyetinin, uyuşmazlığı pozitif hukuk kuralları yerine 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) ilkesine göre çözebilmesi için tarafların bu konuda açık rızası gerekir.
  4. Tahkim yargılaması devam ederken taraflardan biri, egemenlik hakkına dayanarak tahkim sözleşmesinden tek taraflı olarak vazgeçip süreci sona erdirebilir.Cevap
  5. E
    Hakem heyetinin kendisine tahkim sözleşmesi ile verilen yetki sınırlarını aşarak karar vermesi (yetki aşımı), verilen kararın geçersizliği için bir gerekçe teşkil edebilir.

Cevap

Tahkim yargılaması devam ederken taraflardan birinin egemenlik hakkına dayanarak tahkim sözleşmesinden tek taraflı olarak vazgeçip süreci sona erdirebileceği ifadesi yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü uluslararası hukukta tahkim süreci devletlerin karşılıklı rızasıyla başlar ve bu rıza bir 'tahkim sözleşmesi' (kompromi) ile somutlaşır. Bir kez bu sözleşme akdedilip süreç başladıktan sonra, uyuşmazlığın taraflarından biri tek taraflı bir irade beyanıyla süreci sona erdiremez. Bu durum 'ahde vefa' (pacta sunt servanda) ilkesinin bir gereğidir ve tahkimin yargısal niteliğinin korunmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin rızai niteliğinin analiz edilmesi
Tahkim, devletlerin rızasına dayanan yargısal bir çözüm yoludur.
Sürecin başlaması için tarafların uyuşmazlığı tahkime götürme konusunda birleşmiş iradeleri (kompromi veya tahkim şartı) gereklidir.
2
Tahkim sözleşmesinin (kompromi) hukuki gücünün değerlendirilmesi
Tahkim sözleşmesi, 'Ahde Vefa' (Pacta Sunt Servanda) ilkesine tabi bir uluslararası yükümlülüktür.
Devletler bir kez tahkim yolunu kabul edip sözleşme imzaladıktan sonra, bu rıza artık tek taraflı olarak geri alınamaz hale gelir.
3
Yargılamanın sürekliliği ilkesinin uygulanması
Taraflardan birinin sürece katılmaması veya rızasını geri çekmeye çalışması yargılamayı kendiliğinden sona erdirmez.
Tahkimin etkinliği ve yargısal niteliği, tarafların sürece sadık kalmasını zorunlu kılar; aksi durum uluslararası hukukun istikrarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Tahkim sözleşmesinin (kompromi) bağlayıcılığı ve taraf iradesinin sürekliliği

İpuçları

1
Tahkimin diğer diplomatik yollardan farkını ve yargısal bir nitelik taşıdığını düşünün.
2
Bir devletin uyuşmazlığı tahkime götürmeyi kabul etmesi, bu süreçten istediği an çekilebileceği anlamına mı gelir yoksa bir taahhüt mü oluşturur?
3
Uluslararası hukukta 'Ahde Vefa' (Pacta Sunt Servanda) ilkesi, imzalanan tahkim sözleşmeleri (kompromi) için de geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ile Tahkim arasındaki farkları, özellikle hakimlerin seçimi ve mahkemenin sürekliliği açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla