Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)

AA Devleti, BB Devleti'nde faaliyet gösteren özel bir mühendislik firmasından, kendi ülkesindeki kamu binalarının enerji altyapısını modernize etmek amacıyla teknik danışmanlık hizmeti satın almıştır. Sözleşmeden doğan ödeme uyuşmazlığı nedeniyle firmanın BB Devleti mahkemelerinde açtığı davada AA Devleti, yargı bağışıklığı itirazında bulunmuştur.

Günümüz uluslararası hukukunda kabul gören "sınırlı yargı bağışıklığı" teorisi uyarınca, bu uyuşmazlığın çözümüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İşlemin nihai amacı kamu binalarının modernizasyonu olduğundan, A Devleti'nin her durumda yargı bağışıklığından yararlanması gerekir.
  2. Sözleşmenin bir özel hukuk işlemi (jure gestionis) niteliğinde olması durumunda, A Devleti bu uyuşmazlıkta yargı bağışıklığından yararlanamaz.Cevap
  3. C
    Devletlerin egemen eşitliği ilkesi gereği, işlemin ticari olup olmadığına bakılmaksızın yabancı bir devletin mahkemelerinde yargılanması mümkün değildir.
  4. D
    A Devleti bağışıklıktan açıkça feragat etmediği sürece, ticari nitelikteki sözleşmeler için bile hiçbir şekilde yargılanamaz.
  5. E
    Yargı bağışıklığı sadece diplomatik temsilcilik binaları için geçerli olup, devletin girdiği sözleşme uyuşmazlıklarını kapsamaz.

Cevap

Sözleşmenin bir özel hukuk işlemi (jure gestionis) niteliğinde olması durumunda, devletin yargı bağışıklığından yararlanamayacağı ifadesi doğrudur.
Güncel uluslararası hukuk uygulamasında ve sınırlı bağışıklık teorisinde, devletin yabancı bir mahkemede yargılanıp yargılanmayacağı işlemin hukuki niteliğine dayanır. Eğer devlet, bir kamu otoritesi olarak değil de özel bir hukuk kişisi gibi hareket ederek sözleşme yapmışsa (acta jure gestionis), yargı bağışıklığı iddiası kabul edilmez. Mühendislik hizmeti satın alımı tipik bir özel hukuk işlemidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin Niteliğini Belirleme
Bir devletin özel bir firmadan danışmanlık hizmeti alması, herhangi bir özel kişinin de yapabileceği bir sözleşme (ticari/özel hukuk işlemi) niteliğindedir.
Sınırlı bağışıklık teorisinde işlemin 'doğası' (nature of the act) belirleyicidir.
2
Teorik Çerçeveyi Uygulama
Sınırlı bağışıklık teorisine göre, egemenlik tasarrufları (acta jure imperii) bağışıklık kapsamındayken, ticari tasarruflar (acta jure gestionis) bu kapsam dışındadır.
Devletin piyasaya bir ticari aktör gibi girdiği durumlarda yargı muafiyetinden mahrum bırakılması adaleti sağlamak içindir.

Anahtar Kavram

Sınırlı Yargı Bağışıklığı (Acta Jure Imperii vs. Acta Jure Gestionis)

Daha Fazla Pratik

Devletin yargı bağışıklığından yararlandığı bir durumda, kararın icrası aşamasında 'icra bağışıklığı' (immunity from execution) kurallarının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)