Soru

Zorluk: ZorGüvenlik İkilemi (Security Dilemma) Kavramı

X ve Y devletleri arasında tarihsel bir husumet bulunmamakta ve her iki devlet de mevcut güç dengesinden (statüko) memnuniyet duymaktadır. Ancak X devleti, sadece kendi sınır güvenliğini artırmak amacıyla tamamen savunma odaklı yeni bir hava savunma sistemi inşa etmeye başlar. Y devleti ise bu adımı, X devletinin gelecekteki olası bir ilk vuruş (first strike) kapasitesine hazırlık olarak algılar ve kendi taarruz füzelerinin menzilini artırma kararı alır. Bunun üzerine X devleti de Y'nin bu hamlesine karşılık vererek ordusunu alarm durumuna geçirir. Sonuç olarak, her iki devlet de başlangıçtaki durumlarına kıyasla kendilerini çok daha büyük bir savaş riskinin ve güvensizlik ortamının içinde bulur.

Neorealist (yapısal realist) yaklaşıma göre, başlangıçta saldırgan niyetleri olmayan bu iki devletin istenmeyen bir silahlanma yarışına sürüklenmesini açıklayan 'güvenlik ikilemi' (security dilemma) kavramının temel teorik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Uluslararası sistemde niyetlerin kesin olarak bilinememesine yol açan merkezi otorite yokluğunun, savunma amaçlı kapasite artışlarını karşı taraf için istemsizce tehditkâr kılmasıCevap
  2. B
    Devletlerin anarşik düzende ayakta kalabilmek için güvenlikle yetinmeyip nihai olarak bölgesel hegemonya peşinde koşmalarının yapısal bir zorunluluk olması
  3. C
    Karar alıcıların doğasında var olan güç arzusu ve rekabetçi içgüdülerin, rasyonel devlet politikalarını her koşulda çatışmaya ve yayılmacılığa yönlendirmesi
  4. D
    Devletlerin uluslararası sistemdeki göreli kazançlardan ziyade, kendi askeri ve ekonomik mutlak kazançlarını maksimize etme dürtüsüyle hareket etmeleri
  5. E
    Uluslararası arenanın her an sıcak çatışmaların yaşandığı sürekli bir kaos ve düzensizlik içinde olması sebebiyle rasyonel hiçbir stratejinin üretilememesi

Cevap

Doğru cevap, uluslararası sistemde merkezi otorite yokluğunun (anarşi) niyetlerin kesin olarak bilinememesine yol açarak, savunma amaçlı adımları bile tehditkâr kıldığını belirten seçenektir.
Güvenlik ikilemi kavramı (özellikle John Herz ve Robert Jervis'in katkılarıyla neorealist çerçevede), uluslararası sistemin anarşik (merkezi otoriteden yoksun) yapısından beslenir. Bu yapıda devletler, diğer devletlerin gelecekteki niyetlerinden asla %100 emin olamazlar. Kendi kendine yardım (self-help) sisteminde bir devletin yalnızca güvenliğini sağlamak için aldığı defansif önlemler, diğer devletler tarafından potansiyel bir saldırı tehdidi olarak algılanır. Sonuç olarak, hiçbir tarafın saldırma niyeti olmamasına rağmen yapısal güvensizlik herkesi silahlanmaya iterek toplam güvenliği azaltır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki devletlerin niyetlerini ve eylemlerini analiz etmek
Her iki devletin de başlangıçta saldırgan (revizyonist) niyetleri olmamasına rağmen, savunma amaçlı önlemler karşı tarafta algısal bir tehdit yaratmış ve trajediyle sonuçlanan bir tırmanmaya neden olmuştur.
Soruda anlatılan durumun hangi teorik kavrama ve mekanizmaya karşılık geldiğini saptamak için eylem-tepki döngüsünü anlamak gerekir.
2
Neorealist yaklaşımın temel ontolojisini belirlemek
Neorealizm (yapısal realizm), dış politika davranışlarını insan doğasıyla (klasik realizm) değil, uluslararası sistemin yapısı olan 'anarşi' ile açıklar.
Seçenekler arasında klasik realizme ait olan çeldiricileri elemek ve analiz düzeyini doğru belirlemek için şarttır.
3
Güvenlik ikileminin temel yapısal nedenini tespit etmek
Sistemde devletlerin birbirlerinin asıl niyetlerini teyit edebilecekleri bağımsız bir üst otorite bulunmadığından (anarşi), hayatta kalma güdüsüyle atılan salt savunmacı adımlar bile karşı taraf için potansiyel taarruz tehdidi olarak görülür.
Güvenlik ikileminin saldırgan hegemonya arzusundan değil, niyet belirsizliğinden ve yapısal kısıtlamalardan doğduğunu doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Güvenlik İkilemi (Security Dilemma) ve Anarşik Yapı
Bu soruyu puanla