Examkin

Soru

Zorluk: ZorBirleşmiş Milletler Çerçevesinde Çözüm

Uluslararası uyuşmazlıkların çözümünde Birleşmiş Milletler (BM) organlarının yetki alanları ve bu organların aldıkları kararların hukuki niteliği, BM Şartı'nın ilgili bölümleri ve yerleşik uluslararası uygulamalarla belirlenmiştir.

Bu bağlamda, Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul'un uyuşmazlıklara müdahale biçimleri ve yetki sınırlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi uluslararası hukuk açısından doğrudur?

  1. Güvenlik Konseyi'nin Şart'ın VI. Bölümü uyarınca barışçıl çözüme yönelik aldığı kararlar tavsiye niteliği taşırken; Genel Kurul'un 'Barış İçin Birleşme' usulü çerçevesinde kuvvet kullanımını da içerebilecek şekilde aldığı kararlar da devletler için hukuken bağlayıcı bir yaptırım değil, yalnızca birer tavsiye niteliğindedir.Cevap
  2. B
    Güvenlik Konseyi'nde daimi bir üyenin vetosu nedeniyle kilitlenme yaşanması halinde Genel Kurul, 'Barış İçin Birleşme' usulünü işleterek Şart'ın VII. Bölümü kapsamındaki askeri yaptırım uygulama yetkisini doğrudan devralır ve üye devletler için bağlayıcı tedbir kararları alır.
  3. C
    BM Şartı'nın 12. maddesi gereğince, uluslararası barış ve güvenliği tehdit eden bir uyuşmazlık Güvenlik Konseyi'nin gündeminde aktif olarak görüşülüyor olsa dahi, Genel Kurul resen harekete geçerek uyuşmazlığın esasına yönelik bağlayıcı çözüm kararları üretebilir.
  4. D
    Güvenlik Konseyi, uyuşmazlığın taraflarına Şart'ın VI. Bölümü çerçevesinde arabuluculuk veya uzlaştırma gibi belirli bir diplomatik çözüm yöntemini uygulamalarını önerdiğinde, ilgili devletler bu usulü işletmekle mutlak surette hukuken yükümlü hale gelirler.
  5. E
    Tarafların rızasına dayalı olarak uyuşmazlık doğrudan Genel Kurul'a sunulduğunda, Kurul'un uyuşmazlığın esasına ilişkin oluşturacağı soruşturma komisyonlarının hazırladığı raporlar, tıpkı Uluslararası Adalet Divanı kararları gibi uyuşmazlığın tarafları için kesin ve bağlayıcı bir sonuç doğurur.

Cevap

Güvenlik Konseyi'nin Şart'ın VI. Bölümü uyarınca aldığı kararlar ile Genel Kurul'un Barış İçin Birleşme usulü çerçevesinde aldığı kararların yalnızca tavsiye niteliği taşıdığını ifade eden seçenek doğrudur.
BM Şartı uyarınca Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlıkların barışçıl çözümünü düzenleyen VI. Bölüm altındaki eylemleri, taraflara yöneltilen birer tavsiye niteliğindedir (hukuki bağlayıcılığı yoktur). Diğer taraftan, Konsey'in veto sebebiyle kilitlendiği durumlarda uluslararası barış ve güvenliği korumak için Genel Kurul'un devreye girmesini sağlayan 'Barış İçin Birleşme' usulü (1950 tarihli 377 sayılı karar), Genel Kurul'a üye devletlere ortak önlemler (askeri güç kullanımı dahil) almaları hususunda 'tavsiyede bulunma' yetkisi verir. Ancak bu durum, Kurul'un kararlarına VII. Bölüm altındaki Güvenlik Konseyi kararları gibi bağlayıcı bir statü kazandırmaz. Hukuken alınan bu kararlar da devletler için birer tavsiye olmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Güvenlik Konseyi'nin BM Şartı altındaki yetkilerinin niteliğini analiz etmek.
Konsey'in VI. Bölüm (Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü) altındaki kararları tavsiye niteliğindeyken, VII. Bölüm (Barışın Tehdidi, Bozulması ve Saldırı Eylemi) altındaki kararları bağlayıcıdır.
Uyuşmazlık çözümünde alınan kararların hukuki bağlayıcılığının belirlenmesi Şart'ın hangi bölümünün işletildiğine bağlıdır.
2
Genel Kurul'un yetkilerini ve 'Barış İçin Birleşme' (Uniting for Peace) kararının sınırlarını değerlendirmek.
Genel Kurul'un olağan yetkileri (Madde 10-14) tavsiye niteliğindedir. Güvenlik Konseyi veto nedeniyle kilitlendiğinde işletilen 1950 tarihli Barış İçin Birleşme kararı, Kurul'a kuvvet kullanma dahil kolektif güvenlik önlemleri 'tavsiye etme' yetkisi verir, ancak bu kararlar hiçbir zaman VII. Bölüm gibi hukuken bağlayıcı değildir.
BM organlarının istisnai durumlarda genişleyen yetkilerinin kurucu antlaşmanın çizdiği hukuki sınırları aşıp aşmadığının tespit edilmesi.
3
Seçeneklerdeki organ-yetki-bağlayıcılık eşleştirmelerini test etmek.
Genel Kurul'a bağlayıcı karar alma yetkisi atfeden veya Konsey'in VI. Bölüm kararlarını mutlak yükümlülük sayan ifadeler elenir. Her iki organın ilgili durumlardaki yetkilerinin 'tavsiye' mahiyetinde olduğunu doğru yansıtan ifade tespit edilir.
Öğrencilerin sıklıkla düştüğü 'Barış İçin Birleşme usulünün bağlayıcı yaptırım getirdiği' yanılgısından kaçınmak.

Anahtar Kavram

BM Organlarının Uyuşmazlık Çözüm Yetkileri (Bölüm VI vs Bölüm VII ve Barış İçin Birleşme Kararı)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Birleşmiş Milletler Çerçevesinde Çözüm