Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesi uyarınca yargı kararları, hukuk kurallarının saptanmasında yardımcı bir araç olarak kabul edilmektedir. Aynı Statü'nün 59. maddesi ise Divan kararlarının yalnızca davanın tarafları ve o dava için bağlayıcı olduğunu öngörmektedir.
Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, uluslararası yargı kararlarının (içtihatların) hukuki mahiyetine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AYargı kararları, normlar hiyerarşisinde 'jus cogens' (emredici) kurallarla aynı seviyede yer alarak tüm devletleri bağlayan asli bir hukuk kaynağıdır.
- Yargı kararları, mevcut hukuk kurallarını yorumlayıp somutlaştırma ve var olan kuralları tespit etme işlevine sahip olup kendiliğinden yeni bir genel hukuk kuralı oluşturmazlar.Cevap
- CUluslararası hukukta 'stare decisis' (emsal kararlara uyma zorunluluğu) ilkesi geçerli olduğu için Divan, geçmişteki tüm kararlarını sonraki davalarda asli kaynak olarak uygulamak zorundadır.
- DYargı kararlarının yardımcı kaynak sayılabilmesi için ilgili uyuşmazlığın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmış bir antlaşmaya dayanması şarttır.
- EDivan'ın bir uyuşmazlığı çözerken başvurduğu içtihatlar, davanın tarafları dışındaki devletler için de derhal bir 'yapılageliş' (teamül) kuralı başlatma zorunluluğu doğurur.
Cevap
Yargı kararlarının mevcut hukuk kurallarını yorumlama ve tespit etme işlevine sahip olduğu, ancak yeni bir genel hukuk kuralı yaratmadığı ifadesi doğrudur.
Uluslararası hukukta yargı kararları, bağımsız birer kural koyucu (yasama benzeri) işlem değildir. Divan kararları, mevcut olan uluslararası antlaşma veya teamül kurallarının somut olayda nasıl anlaşılması gerektiğini 'tespit eder' ve yorumlar. Bu nedenle, kuralın kendisini yaratmaz, var olan kuralı belirginleştirir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukuku Tespit Edici İşlev (Law-determining vs Law-making)
Tahmini Süre:1m 30s