A Devleti'nin B Devleti nezdindeki büyükelçisi görev başında aniden vefat etmiştir. Diplomatik misyonun işleyişinin aksamaması adına A Devleti Dışişleri Bakanlığı, misyonun en kıdemli diplomatik ajanını 'geçici maslahatgüzar (chargé d'affaires ad interim)' olarak misyonu yönetmekle görevlendirmiştir. Bir süre sonra A Devleti, ilişkilerin diplomatik temsil seviyesini tek taraflı olarak düşürme kararı almış ve B Devleti'ne misyon şefi sıfatıyla 'sürekli maslahatgüzar (chargé d'affaires en pied)' atamıştır.
1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri uyarınca, misyon şefliği sınıfları ve göreve başlama usulleri dikkate alındığında, ortaya çıkan bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Yeni atanan sürekli maslahatgüzar güven mektubunu B Devleti'nin Dışişleri Bakanı'na sunarak görevine başlarken; geçici maslahatgüzarın vekalet görevine başlaması için güven mektubu sunmasına gerek yoktur, yalnızca B Devleti Dışişleri Bakanlığı'na bildirim yapılması yeterlidir.Cevap
- B1961 Viyana Sözleşmesi'nin öngördüğü mutlak kural gereği; büyükelçiler, elçiler ve sürekli maslahatgüzarlar dâhil olmak üzere tüm misyon şefleri sınıfları, güven mektuplarını kabul eden devletin Devlet Başkanı'na sunmakla mükelleftir.
- CB Devleti, ataması yapılan sürekli maslahatgüzarın agreman talebini reddetmesi veya onu ülkeye girişinden önce istenmeyen kişi (persona non grata) ilan etmesi durumunda, bu kararının hukuki gerekçesini A Devleti'ne bildirmek zorundadır.
- DSürekli maslahatgüzar, misyon şefi sıfatını haiz olduğu için büyükelçilerden farklı bir agreman sürecine tabi tutulmaz; ancak göreve başlayabilmesi için B Devleti makamlarından mutlak surette 'buyuruldu (ekzekvatur)' belgesi alması şarttır.
- EGeçici maslahatgüzar, büyükelçinin yokluğunda misyonu tam yetkiyle yönettiğinden, misyon mensuplarının karışabileceği adli vakalarda diplomatik yargı bağışıklığından kendi kararıyla feragat etme yetkisini de hukuken devralır.
Cevap
Doğru yanıt, sürekli maslahatgüzarın güven mektubunu Dışişleri Bakanı'na sunacağı, geçici maslahatgüzar için ise yalnızca bildirimin yeterli olduğunu belirten ifadedir.
1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 14. maddesi uyarınca, 3. sınıf misyon şefi olan sürekli maslahatgüzarlar (chargé d'affaires en pied) güven mektuplarını kabul eden devletin Dışişleri Bakanı'na sunarlar. Sözleşme'nin 19. maddesi uyarınca ise, misyon şefinin vefatı veya yokluğu gibi durumlarda misyonu vekaleten yönetecek olan geçici maslahatgüzarın (chargé d'affaires ad interim) göreve başlaması için yalnızca adının Dışişleri Bakanlığı'na resmi olarak bildirilmesi yeterlidir; kendisinden güven mektubu sunması talep edilmez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Misyon Şefleri Sınıfları, Akreditasyon Makamları ve Geçici Maslahatgüzar Statüsü