Examkin

Soru

Zorluk: OrtaFrankfurt Okulu ve Eleştirel Teori

Max Horkheimer'ın "Geleneksel ve Eleştirel Teori" ayrımı, uluslararası ilişkiler disiplinindeki eleştirel yaklaşımların temelini oluşturur. Horkheimer'a göre geleneksel teori (örneğin realizm), mevcut uluslararası sistemi ve güç ilişkilerini verili kabul ederek sorunları yalnızca bu düzenin sınırları içinde çözmeye çalışır. Eleştirel teori ise mevcut siyasal ve toplumsal yapıların nasıl inşa edildiğini sorgulayarak insanın özgürleşmesini (emancipation) hedefler. Frankfurt Okulu düşünürlerine göre, geleneksel teorilerin devlet davranışlarını açıklarken dayandığı; ahlaki ve normatif hedefleri dışlayarak yalnızca 'verili bir amaca ulaşmak için en uygun araçların seçilmesini' merkeze alan düşünme biçimi, uluslararası alandaki tahakküm ilişkilerini meşrulaştırmakta ve yeniden üretmektedir.

Buna göre, parçada bahsedilen ve Frankfurt Okulu tarafından uluslararası ilişkilerde pozitivist/geleneksel teorilerin temel epistemolojik dayanağı olarak görülerek eleştirilen bu kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Araçsal akılCevap
  2. B
    Göreli kazanç
  3. C
    Tarihsel blok
  4. D
    Güvenlikleştirme
  5. E
    Hobbesçu kültür

Cevap

Doğru yanıt, Frankfurt Okulu'nun aydınlanma eleştirisinde merkeze aldığı 'Araçsal akıl' kavramıdır.
Frankfurt Okulu'nun (özellikle Horkheimer ve Adorno'nun) Aydınlanma eleştirisinin merkezinde 'araçsal akıl' (instrumental reason) kavramı yer alır. Araçsal akıl, hedeflerin veya amaçların ahlaki ya da normatif değerini sorgulamaksızın, yalnızca o amaca ulaşmak için en verimli ve etkin araçların seçilmesine odaklanan rasyonalite biçimidir. Frankfurt Okulu, uluslararası ilişkilerdeki realizm ve neoliberal kurumsalcılık gibi geleneksel/pozitivist teorilerin, devletlerin güç politikalarını araçsal akıl üzerinden meşrulaştırdığını ve bu durumun (J. Habermas'ın tabiriyle 'teknik çıkar' odaklı bilginin) insanlığı özgürleştirmek yerine tahakküm ilişkilerini (doğaya ve insana karşı) yeniden ürettiğini savunur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki temel ayrımı ve eleştiriyi tespit et.
Geleneksel teorilerin sorun çözücü yaklaşımı ile eleştirel teorinin özgürleştirici amacı arasındaki zıtlık belirlenmiştir.
Frankfurt Okulu'nun argümanını anlamak için Horkheimer'ın ayrımını doğru kavramak gerekir.
2
Eleştirilen rasyonalite biçiminin özelliklerini analiz et.
Bu akıl yürütme biçiminin 'ahlaki ve normatif hedefleri dışlayan', 'verili amaca ulaşmak için en uygun araçları seçen' bir yapıda olduğu görülmüştür.
Soru kökündeki tanım, doğrudan eleştirilen kavramın tanımıdır.
3
Seçeneklerdeki kavramları ait oldukları teorilerle eşleştir.
Göreli kazanç realizme, tarihsel blok Gramsciyen yaklaşıma, güvenlikleştirme Kopenhag Okulu'na, Hobbesçu kültür inşacılığa, araçsal akıl ise Frankfurt Okulu'na aittir.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru sınır bilgisini test etmek.
4
Doğru seçeneği belirle.
Ahlaki sorgulamayı dışlayan ve tahakküm üreten akıl biçimi, Adorno ve Horkheimer'ın kavramsallaştırmasıyla 'Araçsal akıl'dır.
Soruda istenen kavram doğrudan bu tespitle uyuşmaktadır.

Anahtar Kavram

Geleneksel ve Eleştirel Teori Ayrımı (Araçsal Akıl Eleştirisi)
Bu soruyu puanla

Konular

Frankfurt Okulu ve Eleştirel Teori