Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)

A Devleti Turizm Bakanlığı, B Devleti'nde faaliyet gösteren bir medya planlama ajansı ile A Devleti'nin turistik bölgelerinin uluslararası tanıtımı amacıyla kapsamlı bir reklam ve dijital pazarlama sözleşmesi imzalamıştır. A Devleti, sözleşme uyarınca kararlaştırılan hizmet bedelini ajansa ödememiştir. Medya ajansı, alacağının tahsili amacıyla B Devleti mahkemelerinde A Devleti aleyhine bir tazminat davası açmıştır.

Günümüz uluslararası hukukunda genel kabul gören "sınırlı yargı bağışıklığı" (restrictiverestrictive immunityimmunity) teorisi uyarınca, B Devleti mahkemelerinin bu uyuşmazlıktaki yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Sözleşme konusu işlemin niteliği itibarıyla özel hukuk işlemi (jurejure gestionisgestionis) sayılması nedeniyle A Devleti bu davada yargı bağışıklığından yararlanamaz.Cevap
  2. B
    İşlemin nihai amacı olan turizm tanıtımı bir kamu hizmeti olduğu için A Devleti, işlemin niteliğine bakılmaksızın mutlak yargı bağışıklığına sahiptir.
  3. C
    Devletlerin egemen eşitliği ilkesi gereğince, yabancı bir devletin başka bir devlet mahkemesinde yargılanması uluslararası hukuka aykırı olduğundan davanın reddi gerekir.
  4. D
    Reklam sözleşmesi diplomatik bir faaliyetin parçası sayıldığından, uyuşmazlık ancak Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde çözülebilir.
  5. E
    B Devleti mahkemeleri, sadece A Devleti de benzer durumlarda yabancı devletlere karşı kendi mahkemelerinde dava açılmasına izin veriyorsa yargı yetkisini kullanabilir.

Cevap

Sözleşme konusu işlemin niteliği itibarıyla özel hukuk işlemi (jurejure gestionisgestionis) sayılması nedeniyle A Devleti bu davada yargı bağışıklığından yararlanamaz.
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi, devletlerin işlemlerini iki kategoriye ayırır. Devletin bir egemen güç olarak yaptığı işlemler (actaacta jurejure imperiiimperii) bağışıklık kapsamında kalırken; devletin bir özel hukuk kişisi gibi girdiği ticari ilişkiler ve sözleşmeler (actaacta jurejure gestionisgestionis) bağışıklık dışındadır. Medya ajansı ile yapılan reklam sözleşmesi, niteliği itibarıyla ticari bir sözleşme olduğu için A Devleti yargı bağışıklığından yararlanamaz ve B Devleti mahkemeleri davaya bakmaya yetkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık konusu işlemin türünü belirle.
Bir devletin reklam ajansından hizmet satın alması, herhangi bir özel hukuk kişisinin de yapabileceği ticari/sözleşmesel bir işlemdir.
Yargı bağışıklığı teorileri, devletin eylemlerini egemenlik yetkisi (jurejure imperiiimperii) ve özel hukuk işlemleri (jurejure gestionisgestionis) olarak ikiye ayırır.
2
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisini uygula.
Sınırlı bağışıklık teorisi uyarınca, devletler sadece egemenlik yetkisi kapsamındaki eylemleri için bağışıklıktan yararlanabilirler.
Devletlerin ticari faaliyetlere girmesi durumunda, diğer sözleşen tarafların haklarını korumak amacıyla yerel mahkemelerin yargı yetkisi kabul edilir.
3
Sonuca ulaş.
Dava konusu işlem ticari nitelikte olduğu için A Devleti B Devleti mahkemelerinde yargılanabilir.
İşlemin amacı kamu hizmeti (turizm tanıtımı) olsa dahi, niteliği bir hizmet alım sözleşmesi olduğu için bağışıklık tanınmaz.

Anahtar Kavram

Sınırlı yargı bağışıklığı teorisinde temel kıstas işlemin 'amacı' değil, 'niteliği'dir (naturenature ofof thethe actact).

İpuçları

1
Devletin bir reklam ajansıyla sözleşme yapması, egemen bir otorite kullanımı mıdır yoksa ticari bir faaliyet midir?
2
Sınırlı bağışıklık teorisinde işlemin 'kamu yararı taşıması' (amaç) mı yoksa 'özel bir sözleşme olması' (nitelik) mi daha önemlidir?

Daha Fazla Pratik

Devletin icra bağışıklığı ile yargı bağışıklığı arasındaki farkları ve bir devletin ticari malları üzerindeki haciz imkanlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)