Examkin

Soru

Zorluk: ZorUluslararası İlişkilerde Eleştirel Teori

Robert Cox’un "sorun çözücü kuram" ve "eleştirel kuram" ayrımı, uluslararası ilişkilerde ana akım yaklaşımların ontolojik ve epistemolojik temellerine yönelik radikal bir meydan okumayı temsil eder. Andrew Linklater ise bu eleştirel mirası devralarak, Frankfurt Okulu'nun "özgürleşme" (emancipation) idealini uluslararası ilişkiler disiplinine taşımış ve modern devletin dışlayıcı doğasını sorunsallaştırmıştır.

Bu doğrultuda, Eleştirel Teori’nin temel önermeleri ve Linklater’ın "ahlaki topluluğun sınırlarını genişletme" hedefi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yaklaşımın kuramsal hedefleriyle bağdaşmaz?

  1. A
    Mevcut toplumsal ve siyasal yapıların tarihsel süreçte hangi güç ilişkileriyle inşa edildiğini sorgulayarak değişim potansiyellerini açığa çıkarmak
  2. B
    Siyasal topluluğun sınırlarını Westphalia modelinin ötesine taşıyarak, ahlaki yükümlülükleri tüm insanlığı kapsayacak şekilde evrenselleştirmek
  3. Uluslararası kurumların, mevcut egemenlik yapısını sorgulamadan devletler arasındaki iş birliğini rasyonel bir maliyet-fayda dengesiyle iyileştirmeye odaklanmasıCevap
  4. D
    Bilgi ile insani çıkarlar arasındaki kopmaz bağı vurgulayarak, kuramın toplumsal tahakküm ilişkilerinden kurtulmaya hizmet etmesi gerektiğini savunmak
  5. E
    Karar alma süreçlerinden etkilenen herkesin sürece dahil edilmesini öngören "diyalojik etik" prensiplerini uluslararası siyasete uyarlamak

Cevap

Uluslararası kurumların mevcut yapıyı sorgulamadan iş birliğini rasyonel maliyet-fayda analiziyle iyileştirmeye çalışması, eleştirel kuramın değil, sorun çözücü kuramın bir özelliğidir.
Doğru cevap olan ifade, Robert Cox'un tanımladığı 'sorun çözücü kuram'ın (problem-solving theory) tipik bir örneğidir. Neoliberal kurumsalcılık gibi yaklaşımlar, uluslararası sistemin mevcut yapısını, aktörlerini (devletleri) ve onların rasyonel çıkar arayışlarını veri kabul eder. Bu kuramların amacı, bu yapıyı değiştirmek değil, mevcut yapı içindeki işleyişi ve iş birliğini daha verimli hale getirmektir. Oysa Eleştirel Teori ve Linklater, bu yapıların kendisini birer tahakküm kaynağı olarak görerek onları temelden sorgular ve 'özgürleşme' amacıyla bu yapıların ötesine geçmeyi hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Robert Cox'un kuramsal ayrımını değerlendiriniz.
Cox'a göre, dünyayı olduğu gibi kabul edip sorunları bu çerçevede çözmeye çalışan kuramlar 'sorun çözücü'; dünyanın nasıl bu hale geldiğini sorgulayıp dönüştürmeyi amaçlayanlar 'eleştirel'dir.
Kuramsal pozisyonun belirlenmesi için temel ayrımı anlamak gerekir.
2
Andrew Linklater'ın 'özgürleşme' ve 'ahlaki topluluk' kavramlarını analiz ediniz.
Linklater, modern devletin dışlayıcı (tikelci) yapısını eleştirerek, ahlaki sınırların tüm insanlığı kapsayacak şekilde (evrenselci) genişletilmesini ve bireylerin tahakkümden kurtulmasını savunur.
Linklater'ın eleştirel teoriye katkısı bu normatif hedefler üzerinedir.
3
Seçeneklerdeki yaklaşımları 'sorun çözücü' ve 'eleştirel' olarak sınıflandırınız.
İş birliğini rasyonel maliyet-fayda analiziyle optimize etme hedefi, mevcut anarşik sistemi ve devlet merkezli yapıyı sorgulamadığı için sorun çözücü (neoliberal) bir karakter taşır.
Eleştirel teori, optimizasyonla değil, yapının köklü dönüşümü ve özgürleşme ile ilgilenir.

Anahtar Kavram

Sorun Çözücü Kuram vs. Eleştirel Kuram ve Özgürleşme (Emancipation)

Daha Fazla Pratik

Robert Cox'un 'hegemonya' kavramını ve bunun sivil toplumdaki rıza üretimiyle ilişkisini incelemek bu konudaki anlayışınızı derinleştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası İlişkilerde Eleştirel Teori