Uluslararası hukukta devletlerin yeni toprak parçaları üzerinde egemenlik kurması, egemenliğin başlangıçtaki hukuki durumuna göre "asli" (original) veya "devren" (derivative) kazanma yolları olarak sınıflandırılmaktadır.
Buna göre, modern uluslararası hukuk ilkeleri ve devletler genel hukuku öğretisi ışığında, ülke kazanma yollarının hukuki niteliği ve geçerlilik şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- İşgal (occupation), sahipsiz bir toprağın (terra nullius) fiilen ve egemenlik kurma niyetiyle yönetilmesiyle gerçekleşen asli bir kazanma yoluyken; kazandırıcı zamanaşımı (prescription), başka bir devlete ait olan bir toprak parçası üzerinde uzun süreli, kesintisiz ve itirazsız bir şekilde egemenlik icra edilmesiyle ortaya çıkan devren bir kazanma yoludur.Cevap
- BUluslararası hukukta işgalin asli bir kazanma yolu sayılabilmesi için toprağın mutlaka "terra nullius" olması gerekmez; halihazırda bir devletin egemenliği altında bulunan ancak etkin yönetimin zayıfladığı bölgelerde de işgal yoluyla yeni bir egemenlik kurulması hukuken geçerlidir.
- CModern uluslararası hukukta, Birleşmiş Milletler Antlaşması'ndaki kuvvet kullanma yasağı çerçevesinde, bir savaşın galibi olan devletin karşı tarafın rızası olmaksızın topraklarını ilhak etmesi (conquest), etkin kontrol sağlanmış olması kaydıyla halen geçerli bir devren kazanma yoludur.
- DAkresyon (katılma) yoluyla toprak kazanımı, bir akarsuyun yatağının "avülsiyon" (kopma) yoluyla aniden yer değiştirmesi durumunda sınırın kendiliğinden yeni yatağa kayması ilkesine dayanır ve bu durum asli kazanma yöntemleri arasında yer alır.
- EKazandırıcı zamanaşımı sürecinin işleyebilmesi için, toprak üzerinde egemenlik icra eden devlete karşı asıl hak sahibi devletin diplomatik protestolarda bulunması, uluslararası hukukta zamanaşımı süresini kesen bir hukuki işlem olarak kabul edilmez.
Cevap
İşgalin sahipsiz topraklar üzerinde gerçekleşen asli bir yöntem, kazandırıcı zamanaşımının ise başka bir devletin toprağında gerçekleşen devren bir yöntem olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru cevap, uluslararası hukuktaki klasik ve modern ayrımı tam olarak yansıtmaktadır. İşgal, bir devletin daha önce hiçbir devletin egemenliğinde bulunmayan (terra nullius) bir bölgeyi kendi ülkesine katmasıdır ve bu yüzden 'asli' kazanımdır. Kazandırıcı zamanaşımı ise, kağıt üzerinde başka bir devlete ait olan ancak o devletin ihmali veya sessiz kalması sonucu başka bir devletin orada uzun süre egemenlik kurmasıdır. Bu, mülkiyetin bir nevi el değiştirmesi niteliğinde olduğu için 'devren' kazanım kabul edilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Asli ve Devren Ülke Kazanma Yolları Ayrımı
Daha Fazla Pratik
İşgalin geçerli olması için gereken 'etkin zilyetlik' (effective occupation) kavramının Palma Adası Davası'ndaki (Isle of Palmas Case) uygulanmasını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s