Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Sorumluluğu

2011 tarihli "Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları" (DARIODARIO) uyarınca; bir uluslararası örgütün, kendi uluslararası yükümlülüklerinden kaçınmak amacıyla üye devletlerini belirli bir fiili işlemeye yetkilendirmesi (authorizationauthorization) veya bu yönde tavsiyede bulunması (recommendationrecommendation) neticesinde doğabilecek uluslararası sorumluluğuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Örgüt, söz konusu fiilin işlenmesi ve bu fiilin örgütün bir yükümlülüğünü ihlal etmesi kaydıyla, fiil üye devlet tarafından gerçekleştirilmiş olsa bile uluslararası sorumluluk altına girer.Cevap
  2. B
    Tavsiye veya yetkilendirme kararları hukuken bağlayıcı nitelikte olmadığı için, bu kararlara dayanarak işlem yapan üye devletlerin fiillerinden dolayı örgüte sorumluluk atfedilemez.
  3. C
    Sorumluluğun doğabilmesi için, yetkilendirilen fiilin sadece örgüt için değil, aynı zamanda fiili gerçekleştiren üye devlet için de uluslararası hukuka aykırı olması zorunludur.
  4. D
    Örgütün sorumluluğu, ancak üye devletin söz konusu fiili işlerken örgütün "etkin kontrolü" (effectiveeffective controlcontrol) altında hareket ettiğinin kanıtlanması durumunda mümkündür.
  5. E
    Bu gibi durumlarda sorumluluk, önce fiili işleyen devlete aittir; örgüt ancak devletin zararı tazmin edemediği hallerde ikincil (subsidiarysubsidiary) olarak sorumlu tutulabilir.

Cevap

Uluslararası örgütün, üye devleti yetkilendirmesi veya ona tavsiyede bulunması durumunda; fiilin işlenmesi ve bu fiilin örgütün bir yükümlülüğünü ihlal etmesi kaydıyla örgüt sorumlu olur.
Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları'nın (DARIODARIO) 1717. maddesinin 22. fıkrasına göre; bir uluslararası örgüt, üyesi olan bir devleti kendi yükümlülüğü altındaki bir fiili işlemeye yetkilendirmesi veya tavsiye etmesi durumunda, eğer bu fiil işlenirse ve örgüt tarafından işlenseydi hukuka aykırı olacak idiyse sorumlu tutulur. Bu kural, örgütün kendi yükümlülüklerinden 'kaçınmasını' (circumventioncircumvention) önlemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
DARIO Madde 1717 hükmünü analiz etme.
Örgütün, üye devletleri üzerinden kendi yükümlülüklerinden kaçınmasını engelleyen kural tespit edildi.
Uluslararası örgütlerin, tüzel kişiliklerini kullanarak devletleri yönlendirmek suretiyle hukuk dışına çıkmalarını önlemek amaçlanmaktadır.
2
Yetkilendirme (authorizationauthorization) ve tavsiye (recommendationrecommendation) kavramlarının hukuki sonucunu belirleme.
Bu kararlar bağlayıcı olmasa bile, fiilin işlenmesine neden oldukları takdirde örgüte sorumluluk yükler.
Hukuki isnadiyet, sadece emir-komuta zinciriyle değil, örgütün iradesinin devletin eylemi üzerindeki belirleyici etkisiyle de kurulabilir.
3
Devletin yükümlülüğü ile örgütün yükümlülüğü arasındaki ilişkiyi değerlendirme.
Sorumluluğun doğması için fiilin sadece örgüt için yasaklanmış olması yeterlidir.
Örgüt, devleti kendi yapamadığı bir şeyi yapması için 'maşa' olarak kullanamaz (DARIO Madde 17/317/3).

Anahtar Kavram

Uluslararası Örgütlerin Dolaylı Sorumluluğu (Karar ve Tavsiye Yoluyla İhlal)

Daha Fazla Pratik

DARIO Madde 6161 ve 6262 kapsamındaki üye devletlerin sorumluluğu ile bu sorudaki örgüt sorumluluğu arasındaki farkı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla