Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorUluslararası Tahkim (Hakemlik)

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan tahkim (hakemlik) usulünde, tarafların iradelerinin somutlaştığı 'tahkim sözleşmesi' (compromiscompromis) ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, tahkimin 'yargısal niteliğini' ve 'irade özerkliği' ilkesini birlikte değerlendiren en kapsamlı ve doğru tespittir?

  1. Hakem heyeti, taraflar tahkim sözleşmesinde açıkça yetkilendirmedikçe uyuşmazlığı 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) temelinde çözemez; ancak bu yetkinin verilmiş olması, sürecin bağlayıcı bir 'yargısal çözüm' olma niteliğini ortadan kaldırmaz.Cevap
  2. B
    Tahkim süreci, taraflara hakemleri ve uygulanacak hukuku bizzat belirleme imkanı tanıdığı için 'diplomatik çözüm' yolları arasında sayılır ve bu yönüyle uzlaştırma (conciliation) ile aynı hukuki sonuçları doğurur.
  3. C
    Hakem heyetinin tahkim sözleşmesinde kendisine tanınan yetki sınırlarını aşarak (exceˋs de pouvoirexcès\ de\ pouvoir) karar vermesi, kararın bağlayıcılığını etkilemez; zira tahkim kararları kesin olup hiçbir şekilde hükümsüzlük iddiasına konu edilemez.
  4. D
    Tahkim sözleşmesi imzalandıktan sonra, taraflardan biri uyuşmazlığı tek taraflı bir irade beyanıyla Uluslararası Adalet Divanı'na taşıyabilir; bu durum tahkim heyetinin yetkisini kendiliğinden sona erdirir.
  5. E
    Hakem heyetine 'hakkaniyet ve nisfet' yetkisi verilmesi, heyetin uyuşmazlığı çözerken 'jus cogens' (emredici kurallar) dahil tüm hukuk normlarını askıya alabileceği anlamına gelir.

Cevap

Hakem heyetinin hakkaniyet temelinde karar verme yetkisinin tarafların açık rızasına bağlı olması, ancak bu durumun kararın yargısal ve bağlayıcı niteliğini değiştirmemesi doğru tespittir.
Tahkim, uluslararası hukukta 'yargısal çözüm' (judicial settlement) kategorisindedir. Hakem heyetinin 'hakkaniyet ve nisfet' yetkisini kullanabilmesi için tarafların 'tahkim sözleşmesinde' (compromiscompromis) buna açıkça izin vermesi gerekir. Bu yetki kullanılsa dahi ortaya çıkan sonuç hukuken bağlayıcı bir karardır; bu da tahkimi bağlayıcı olmayan diplomatik yollardan ayıran en temel özelliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin hukuki niteliğini belirle.
Tahkim, tıpkı yargısal çözüm (UAD) gibi, uyuşmazlığın 'hukuki' ve 'bağlayıcı' yollarla çözülmesini sağlayan bir yöntemdir.
Diplomatik yolların (arabuluculuk, uzlaştırma) aksine tahkim kararı taraflar için kesin hüküm teşkil eder.
2
Tahkim Sözleşmesi'nin (compromiscompromis) kapsamını analiz et.
Tahkimin yetkisi, usulü ve uygulanacak hukuk tarafların bu sözleşmedeki ortak iradesiyle şekillenir.
Tahkimin esnekliği ve 'irade özerkliği' ilkesi buradan kaynaklanır.
3
Hakkaniyet yetkisinin (ex aequo et bonoex\ aequo\ et\ bono) şartlarını ve etkisini değerlendir.
Bu yetki ancak tarafların açık rızasıyla verilebilir; ancak bu yetki süreci bir dostça girişime çevirmez, karar yine de bir 'yargısal karar' (awardaward) olarak bağlayıcıdır.
Uluslararası hukukta yargısal çözümün temel karakteristiği rıza temelli olması ve sonucun bağlayıcı olmasıdır.

Anahtar Kavram

Tahkimin Yargısal Karakteri ve İrade Özerkliği

Daha Fazla Pratik

Tahkim kararlarının hükümsüzlük (nullity) nedenlerini ve 1958 New York Konvansiyonu'nun devletler arasındaki tahkimle ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Tahkim (Hakemlik)