Examkin

Soru

Zorluk: OrtaNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

Uluslararası hukuk sisteminde, kaynaklar arasında mutlak ve katı bir hiyerarşi olmamakla birlikte, bazı kuralların niteliği gereği üstünlüğü tartışmasızdır. A ve B devletleri, yeraltı kaynaklarının işletilmesi amacıyla akdettikleri güncel bir antlaşmada; hedeflenen bölgedeki belirli bir azınlık grubunun sistematik olarak köleleştirilmesine ve zorla çalıştırılmasına cevaz veren bağlayıcı hükümler düzenlemişlerdir.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri ve normlar hiyerarşisi dikkate alındığında, bu antlaşmanın hukuki statüsü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Antlaşma, akdedildiği anda uluslararası toplumun bütünü tarafından hiçbir sapmaya izin verilmeyen emredici bir kural (jus cogens) ile çatıştığı için baştan itibaren kesin hükümsüzdür.Cevap
  2. B
    Köleleştirme yasağı nitelik itibarıyla emredici kuraldan (jus cogens) ziyade salt 'erga omnes' (herkese karşı) bir yükümlülük ifade ettiğinden, antlaşma imzalayan taraflar arasında geçerliliğini korur.
  3. C
    Devletlerin ahdi serbestisi kuralı esastır; bu nedenle antlaşma ancak ileride aynı konuda aksi yönde yepyeni bir emredici kural (jus cogens superveniens) oluşana kadar hukuken geçerliliğini sürdürür.
  4. D
    Taraflar, antlaşmayı hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkesine dayandırarak akdettiklerini resmi olarak beyan ettikleri takdirde, söz konusu uluslararası yasakların sınırlarından muaf tutulurlar.
  5. E
    İnsan haklarına dair bu tür yasaklar, UAD Statüsü 38. madde uyarınca doktrin ve yargı kararları gibi yardımcı kaynaklardan doğduğu için, asli bir kaynak olan ikili antlaşmayı tek başına geçersiz kılamaz.

Cevap

Sistematik köleleştirme uygulamasını içeren antlaşma, uluslararası hukukun emredici kuralları ile açıkça çatıştığı için akdedildiği andan itibaren mutlak butlanla batıldır ve baştan itibaren hükümsüzdür.
Doğru seçenek, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. maddesinde belirtilen temel kuralı eksiksiz yansıtmaktadır. Uluslararası hukukta devletlerin ahdi serbestisi kuralı geçerli olmakla birlikte, jus cogens (emredici kurallar) bu özgürlüğün aşılmaz sınırıdır. Sistematik köleleştirme, uluslararası toplumun bütünü tarafından 'kendisinden hiçbir sapmaya müsaade edilmeyen' bir emredici kural olarak tanınmaktadır. Bu kural ile antlaşmanın yapıldığı an itibarıyla var olan çatışma, antlaşmanın baştan itibaren kesin hükümsüz (void ab initio) olmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın içeriğinin uluslararası hukuktaki niteliğini değerlendirmek.
Antlaşmadaki sistematik köleleştirme kuralı, uluslararası toplumun bütünü tarafından istisnasız kabul edilen bir 'emredici kural' (jus cogens) ihlalidir.
Kölelik yasağı, devletlerin kendi iradeleriyle dahi ihlal edemeyecekleri en temel hak ve kurallar kategorisindedir.
2
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ndeki ilgili norm hiyerarşisi kuralını uygulamak.
Sözleşmenin 53. maddesine göre; yapıldığı sırada uluslararası genel hukukun emredici bir kuralı ile çatışan her antlaşma batıldır.
Jus cogens normlar, devletlerin sözleşme yapma serbestisinin (ahdi serbesti) mutlak hukuki sınırını çizer.
3
Çatışmanın hukuki akıbetini (yaptırımını) belirlemek.
Batıl olma durumu, antlaşmanın baştan itibaren geçersiz ve kesin hükümsüz (void ab initio) sayılması sonucunu doğurur.
Mevcut bir emredici kurala aykırı olarak doğan hukuki işlemler, geçerli bir şekilde vücut bulamaz.

Anahtar Kavram

Jus Cogens (Emredici Kurallar) ve Mutlak Butlan
Bu soruyu puanla

Konular

Normlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)