Birleşmiş Milletler’in (BM) temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD) nezdindeki yargılama usulleri; devletler arasındaki uyuşmazlıkların karara bağlandığı "çekişmeli davalar" ve belirli organların hukuki sorular yönelttiği "danışma görüşleri" olmak üzere iki temel kategoriye ayrılır.
Buna göre, UAD önündeki taraf ehliyeti ve başvuru yetkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Divan önündeki çekişmeli davalarda yalnızca devletler taraf olabilirken; danışma görüşü isteme yetkisi sadece Birleşmiş Milletler organları ve yetkilendirilmiş uzmanlık kuruluşlarına tanınmıştır.Cevap
- BBirleşmiş Milletler Genel Sekreteri, uluslararası barış ve güvenliği tehdit eden durumlarda ilgili devletlere karşı Divan önünde çekişmeli dava açma yetkisine sahiptir.
- CUluslararası hukuk tüzel kişiliğine sahip olan tüm hükümetlerarası örgütler, tüzüklerinde yer alması kaydıyla devletlerle olan hukuki uyuşmazlıklarını Divan'a taraf sıfatıyla taşıyabilirler.
- DBireyler ve hükümet dışı kuruluşlar (NGO), devletlerin taraf olduğu bir uyuşmazlıkta Divan'ın özel izniyle davalı konumunda sürece dahil edilebilirler.
- EDevletler, sınır uyuşmazlıkları gibi teknik konularda hukuki belirsizliği gidermek amacıyla Divan'dan tek taraflı olarak bağlayıcı olmayan danışma görüşü talebinde bulunabilirler.
Cevap
Divan önündeki çekişmeli davalarda yalnızca devletlerin taraf olabildiği, danışma görüşü isteme yetkisinin ise sadece BM organları ve yetkilendirilmiş kuruluşlara tanındığı ifade doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 34. maddesi uyarınca, Divan önündeki çekişmeli davalarda (contentious cases) sadece devletler davacı veya davalı olarak taraf olabilirler. Bununla birlikte, BM Şartı'nın 96. maddesi uyarınca BM Genel Kurulu, Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul tarafından yetkilendirilen diğer BM organları ile uzmanlık kuruluşları hukuki konularda Divan'dan danışma görüşü isteyebilirler. Devletlerin danışma görüşü isteme yetkisi bulunmadığı gibi, uluslararası örgütlerin de çekişmeli davalarda taraf olma yetkisi yoktur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
UAD Taraf Ehliyeti (Locus Standi)
İpuçları
1
UAD Statüsü'nün 34. maddesinde 'kimlerin' taraf olabileceği açıkça belirtilmiştir.
2
Çekişmeli davalarda taraf olma yetkisi ile danışma görüşü isteme yetkisi farklı süjelere tanınmıştır.
3
Devletler dava açabilir ama danışma görüşü isteyemez; BM organları ise danışma görüşü isteyebilir ama dava açamaz.
Daha Fazla Pratik
UAD'nin danışma görüşlerinin hukuki bağlayıcılığı ve BM Güvenlik Konseyi'nin kararların infazındaki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s