Epifiz bezinin (pineal bez) mikroskobik incelemesinde; parenkimde uzun sitoplazmik uzantıları olan pinealositler, bu hücreler arasında destek görevi gören astrosit benzeri interstisyel hücreler ve kalsifiye birikimler (acervulus cerebri) izlenmektedir. Bezin sirkadiyen ritimle ilişkili fonksiyonel organizasyonu ve kan-beyin bariyeri (KBB) ile ilişkisi düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Karanlık fazda, üst servikal gangliondan salınan norepinefrin, pinealositlerin membranındaki beta-adrenerjik reseptörlere bağlanarak hücre içi cAMP üzerinden NAT aktivitesini uyarır.Cevap
- BEpifiz bezi parenkimi, pencereli (fenestratif) kapillerlerin yokluğu ve gelişmiş kan-beyin bariyeri sayesinde merkezi sinir sistemindeki iyonik değişimlerden tamamen korunur.
- Cİnterstisyel (glial) hücreler, miyelin kılıfı oluşturarak pinealositler arasındaki elektriksel iletimi hızlandırır ve melatonin sentezi için gerekli olan prekürsörleri depolar.
- DRetinadan gelen ışık sinyalleri, suprachiasmatik nukleusu uyararak pinealositlerdeki NAT enzim aktivitesini maksimize eder ve plazma melatonin düzeyini artırır.
- EAcervulus cerebri, sadece kan-beyin bariyerinin bozulduğu patolojik durumlarda ortaya çıkan ve melatonin salgılayan veziküllerin kireçlenmesiyle oluşan yapılardır.
Cevap
Karanlık fazda sempatik uyarıyla salınan norepinefrinin, beta-adrenerjik reseptörler ve cAMP aracılığıyla NAT enzimini aktive etmesi doğru ifadedir.
Karanlık fazda, retinadan gelen sinyallerin azalmasıyla suprachiasmatik nukleus (SCN) üzerindeki inhibisyon kalkar ve üst servikal gangliondan sempatik postganglionik lifler aracılığıyla norepinefrin salınır. Norepinefrin, pinealositlerin membranındaki beta-adrenerjik reseptörlere bağlanarak adenilat siklazı aktive eder, artan cAMP düzeyi ise serotonin-N-asetiltransferaz (NAT) enzimini aktif hale getirir. Bu enzim, serotonini N-asetilserotonine dönüştürerek melatonin sentezindeki hız kısıtlayıcı basamağı yönetir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Epifiz bezinde melatonin sentezi, karanlıkta sempatik sinir sistemi üzerinden norepinefrin-NAT aksı ile düzenlenir.