Üreme ve Endokrin Sistemler

285 soru

Tiroid bezinin histofizyolojik aktivitesi sırasında tiroglobulin molekülünün sentezi, modifikasyonu ve depolanması belirli bir hücresel polarite içerisinde gerçekleşir. Buna göre, tiroglobulin içerisindeki tirozil kalıntılarının iyotlanması (iyodinasyon/organifikasyon) ve proteinin post-translasyonel glikozilasyonunun tamamlanarak paketlendiği bölge/organel ikilisi aşağıdakilerden hangisidir?

Apikal plazma membranı-kolloid arayüzü / Golgi aygıtı

Granüllü endoplazmik retikulum / Golgi aygıtı

Golgi aygıtı / Granüllü endoplazmik retikulum

Folikül lümeni (kolloid) / Lizozom

Bazal plazma membranı / Düz endoplazmik retikulum

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Apikal plazma membranı-kolloid arayüzü / Golgi aygıtı

Cevap

İyodinasyon süreci apikal plazma membranı ile kolloid arayüzünde gerçekleşirken, glikozilasyonun tamamlanması ve paketleme Golgi aygıtında gerçekleşir.

Tiroid folikül hücrelerinde sentezlenen tiroglobulin, Golgi aygıtında glikozillenip veziküllerle apikal membrandan lümene salgılanır. İyotun tiroglobuline bağlanması (organifikasyon) ise apikal membran yüzeyinde, kolloid ile temas edilen bölgede gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

Tiroglobulin protein iskeletinin sentez yerini belirle.

Granüllü endoplazmik retikulumda (GER) sentez başlar.

Tiroglobulin bir salgı proteinidir ve ribozomlar tarafından GER lümenine verilir.

Proteinin post-translasyonel modifikasyon (glikozilasyon) ve paketleme merkezini tanımla.

Golgi aygıtında karbonhidrat grupları eklenir ve veziküllere paketlenir.

Golgi, salgı veziküllerinin olgunlaştığı ve apikal yüzeye yönlendirildiği ana merkezdir.

İyotun proteinle birleştiği (iyodinasyon) bölgeyi analiz et.

Hücrenin apikal membranı ile folikül lümeni (kolloid) arasındaki sınır bölgesi.

Tiroid peroksidaz enzimi apikal membranda bulunur ve iyodu burada aktive ederek tiroglobuline bağlar.

Anahtar Kavram

Tiroid folikül hücrelerinde hormon sentez aşamaları ve organel spesifikliği

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 2Soru →

Erkek üreme sisteminde, ejakülatın önemli bir kısmını oluşturan ve içeriğinde yüksek oranda asit fosfataz ile proteolitik enzimler bulunan salgıyı üreten bezin asiner hücreleri değerlendirilmektedir. Bu hücrelerin fonksiyonel özellikleri göz önüne alındığında, elektron mikroskobik incelemede sitoplazmalarında en belirgin olarak izlenmesi beklenen organel aşağıdakilerden hangisidir?

Granüllü endoplazmik retikulum (GER)

Düz endoplazmik retikulum (DER)

Lizozom

Peroksizom

Tübüler kristalı mitokondri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granüllü endoplazmik retikulum (GER)

Cevap

Prostat asiner hücrelerinde en baskın organel Granüllü endoplazmik retikulum (GER)'dur.

Soru kökünde tarif edilen bez Prostat bezidir. Prostatın asiner hücreleri, PSA (Prostat Spesifik Antijen) gibi proteolitik enzimleri ve asit fosfatazı yoğun bir şekilde sentezler ve salgılar. Bu ürünlerin tamamı protein veya glikoprotein yapısındadır. Histolojide genel bir kural olarak, dışarıya verilmek üzere (ekzokrin) yoğun protein sentezi yapan hücrelerin sitoplazmasında en gelişmiş organel Granüllü Endoplazmik Retikulum (GER) dur. Ayrıca bu proteinlerin paketlendiği Golgi aygıtı da belirgindir.

Adım Adım Çözüm

Tanımlanan bezi ve salgı içeriğini belirle.

Tanımlanan bez Prostat bezidir. Salgısı (PSA, asit fosfataz) protein ve glikoprotein yapısındadır.

Soruda verilen 'proteolitik enzimler' ve 'asit fosfataz' prostatın karakteristik ürünleridir.

Hücrenin ana fonksiyonunu belirle.

Hücrenin ana görevi protein sentezi ve sekresyonudur.

Enzimler biyokimyasal olarak proteindir.

Protein sentezi ile ilişkili organeli seç.

Yoğun protein sentezi yapan hücrelerde Granüllü Endoplazmik Retikulum (GER) ve Golgi aygıtı çok gelişmiştir.

Hücre biyolojisi prensiplerine göre, dışarı verilecek proteinler ribozomlarda sentezlenip GER lümenine aktarılır.

Diğer seçenekleri ele.

DER ve Tübüler kristalı mitokondri steroid sentezi (Testis/Leydig) ile ilişkilidir. Lizozom ve peroksizom sentez değil, yıkım/metabolizma organelleridir.

Erkek üreme sisteminde steroid ve protein sentezleyen hücrelerin ayrımı temel bir histolojik farktır.

Anahtar Kavram

Protein sentezi yapan bez epiteli (Prostat) ile steroid sentezi yapan hücrelerin (Leydig) ultrastrüktürel ayrımı.

Soru 3Soru →

Erkek üreme sistemine ait bir organın histolojik kesiti incelendiğinde; mukozanın lümen içine doğru dallanan ve birleşen çok sayıda kıvrım yaparak 'bal peteği' görünümü oluşturduğu, ancak bez yapısında olmasına rağmen histolojik olarak belirgin bir submukoza katmanının bulunmadığı ve lamina proprianın doğrudan kas kılıfına oturduğu gözlenmiştir. Ayrıca yüksek büyütmede epitel hücrelerinin sitoplazmasında yaşla birlikte artan sarı-kahverengi pigment granülleri dikkati çekmektedir.

Tanımlanan bu organın temel fonksiyonu veya salgı içeriği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ejakülatın pıhtılaşmasını sağlayan seminojelin proteinlerini ve spermler için enerji kaynağı olan fruktozu salgılar

Salgısı asidik pH'ta olup, bol miktarda sitrik asit, çinko ve asit fosfataz enzimi içerir

Spermatozoaların hareket yeteneği kazanması için gerekli olan gliserofosfokolin ve siyalik asidi sentezler

Üretral lümeni kayganlaştıran ve idrar artığı asiditeyi nötralize eden berrak, müköz bir sıvı salgılar

Lümen yüzeyindeki uzun silyaları ile testiküler sıvının büyük kısmını (%90) geri emerek sperm konsantrasyonunu sağlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ejakülatın pıhtılaşmasını sağlayan seminojelin proteinlerini ve spermler için enerji kaynağı olan fruktozu salgılar

Cevap

Ejakülatın pıhtılaşmasını sağlayan seminojelin proteinlerini ve spermler için enerji kaynağı olan fruktozu salgılar

Soruda tanımlanan histolojik özellikler (özellikle 'bal peteği' görünümlü mukoza kıvrımları, submukoza katmanının bulunmaması ve epiteldeki lipofuscin pigmenti) Veziküla Seminalis (Seminal Vezikül) için karakteristiktir. Veziküla seminalis, ejakülat hacminin büyük kısmını (~%70) oluşturur. Salgısı fruktoz (sperm hareketliliği için enerji), prostaglandinler ve seminojelin (ejakülasyon sonrası spermin vajinada tutunmasını sağlayan pıhtılaşma proteini) içerir.

Adım Adım Çözüm

Histolojik bulguları analiz et

'Bal peteği' (honeycomb) mukoza kıvrımları, submukoza yokluğu (lamina propria direkt kas tabakasında) ve 'lipofuscin' pigmenti.

Bu üçlü kombinasyon histolojide veziküla seminalis (seminal vezikül) için patognomoniktir (ayırt edicidir).

Tanımlanan organın fonksiyonunu belirle

Veziküla seminalis, ejakülat hacminin %70'ini oluşturur, fruktoz (enerji) ve seminojelin (pıhtılaşma) salgılar.

Soruda organın fonksiyonel karşılığı istenmektedir.

Diğer seçenekleri ele

Asit fosfataz/Sitrik asit (Prostat), Gliserofosfokolin (Epididimis), Mukus (Cowper).

Çeldiriciler diğer erkek üreme sistemi eklenti bezlerinin özellikleridir.

Anahtar Kavram

Veziküla Seminalis Histolojisi ve Fonksiyonu

Soru 4Soru →

Erkek üreme sisteminde spermlerin depolanması, fonksiyonel motilite kazanması ve biyokimyasal maturasyonu süreçlerinde kritik rol oynayan epididimis kanalı (ductus epididymidis) histofizyolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Lümen yüzeyindeki stereosilyalar, mikrotübül kökenli aksonem yapıları sayesinde spermlerin kanal içindeki ilerleyişini aktif olarak sağlar.

Esas hücreler tarafından salgılanan glikoproteinler, spermlerin kadın üreme yollarına ulaşmadan akrozom reaksiyonuna girmesini engelleyen dekapasitasyon faktörleri olarak işlev görür.

Epitel hücreleri arasında yer alan bazal hücreler, lümen içeriğini algılayan ve lümene uzanan apikal çıkıntıları ile sıvı pH dengesini düzenleyen temel hücre tipidir.

Kanalın muskularis tabakası, baştan kuyruğa kadar tüm segmentlerde iç boyuna, orta sirküler ve dış boyuna olmak üzere üç tabakalı düz kas yapısı sergiler.

Epididimis epiteli, lümen içindeki testosteron konsantrasyonunu yüksek tutmak amacıyla Androjen Bağlayıcı Protein (ABP) sentezleyerek lümene salgılar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Esas hücreler tarafından salgılanan glikoproteinler, spermlerin kadın üreme yollarına ulaşmadan akrozom reaksiyonuna girmesini engelleyen dekapasitasyon faktörleri olarak işlev görür.

Cevap

Esas hücrelerin dekapasitasyon faktörlerini salgılayarak spermleri stabilize etmesi epididimisin temel fonksiyonel özelliklerinden biridir.

Epididimis kanalını döşeyen yalancı çok katlı prizmatik epiteldeki esas hücreler, spermlerin kapasitasyonunu (akrozom reaksiyonu yeteneği kazanması) kadın üreme yollarına girene kadar baskılayan glikoprotein yapılı dekapasitasyon faktörlerini salgılar. Bu süreç spermin erken aktive olmasını engelleyerek döllenme başarısını artırır.

Adım Adım Çözüm

Epididimis epiteli ve apikal özelleşmelerin değerlendirilmesi

Stereosilyaların aktin tabanlı ve hareketsiz olduğunun saptanması

Silya ile stereosilya arasındaki yapısal ve fonksiyonel farkı ayırt etmek için

Hücre tiplerinin ve salgı ürünlerinin analizi

Esas hücrelerin gliserofosfokolin, sialik asit ve dekapasitasyon faktörleri salgıladığının doğrulanması

Spermin prematüre aktivasyonunu önleyen biyokimyasal mekanizmayı anlamak için

Kanal boyunca muskularis tabakasındaki bölgesel değişimlerin incelenmesi

Üç tabakalı yapının sadece kuyruk bölgesine özgü olduğunun belirlenmesi

Ejakülasyon sırasında güçlü kasılma ihtiyacının anatomik karşılığını doğrulamak için

Anahtar Kavram

Epididimis Histofizyolojisi ve Sperm Maturasyonu

Soru 5Soru →

Adrenal (suprarenal) bezin parankimal organizasyonu ve vasküler yapısı arasındaki fonksiyonel ilişki dikkate alındığında, medülladaki kromaffin hücrelerinde norepinefrinden epinefrin sentezini katalizleyen feniletanolamin N-metiltransferaz ( $PNMT$ ) enziminin indüklenmesini sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Subkapsüler arterlerden köken alan medüller arterlerin, korteks tabakalarına uğramadan yüksek basınçlı kanı doğrudan medullaya taşıması

Zona fasikülata ve zona retikülaristen geçen sinüzoidal kapillerlerin, glukokortikoidden zengin kanı medüller kromaffin hücrelerine iletmesi

Zona glomerüloza hücrelerinin kavisli kordonlar (yumaklar) halinde dizilerek sentezlediği mineralokortikoidlerin medüller venler yoluyla geri emilmesi

Medüllada yerleşen multipolar ganglion hücrelerinin, kortikal hücreler üzerinde inhibitör etki yaratarak androjen sentezini baskılaması

Nöral krest kökenli kromaffin hücrelerinin, kapsül altındaki lenfoid doku ile etkileşime girerek tirozin hidroksilaz aktivitesini artırması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zona fasikülata ve zona retikülaristen geçen sinüzoidal kapillerlerin, glukokortikoidden zengin kanı medüller kromaffin hücrelerine iletmesi

Cevap

Zona fasikülata ve zona retikülaristen geçen sinüzoidal kapillerlerin, glukokortikoidden zengin kanı medüller kromaffin hücrelerine iletmesi doğru mekanizmadır.

Adrenal bezde kan akışı korteksten medullaya doğrudur. Zona fasikülata ve zona retikülariste sentezlenen glukokortikoidler (başlıca kortizol), sinüzoidal kapillerler aracılığıyla çok yüksek konsantrasyonlarda medullaya taşınır. Bu yüksek kortizol düzeyi, kromaffin hücrelerinde norepinefrini epinefrine çeviren feniletanolamin N-metiltransferaz (

PNMT

) enzimini indükleyerek katekolamin sentezini düzenler.

Adım Adım Çözüm

Adrenal bezin vasküler organizasyonunu analiz et.

Bezin kanlanması subkapsüler pleksustan başlar; kanın bir kısmı kortikal sinüzoidler aracılığıyla tüm korteks tabakalarını geçerek medullaya ulaşır (portal benzeri sistem).

Hormonların hedef hücrelere ulaşması için vasküler yolun yönü kritiktir.

Kromaffin hücrelerindeki epinefrin sentez basamağını belirle.

Norepinefrinin epinefrine dönüşümü Feniletanolamin N-metiltransferaz (

PNMT

) enzimi tarafından katalizlenir.

Hangi enzimin hangi koşullarda indüklendiğini anlamak için biyokimyasal basamağı bilmek gerekir.

Hormonal etkileşimi kur.

PNMT

enziminin gen ekspresyonu ve aktivitesi, yüksek konsantrasyonda kortizol (glukokortikoid) varlığında indüklenir.

Kortekste üretilen yüksek miktardaki glukokortikoidlerin medulladaki kromaffin hücrelerine ulaşması bu enzimi aktive eder.

Anahtar Kavram

Adrenal bezin vasküler-parankimal etkileşimi ve

PNMT

enzim indüksiyonu.

Soru 6Soru →

Epifiz bezinin (pineal bez) mikroskobik organizasyonu, hücresel kompozisyonu ve vasküler yapısı incelendiğinde, bu organın fonksiyonel histolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Parankimanın büyük kısmını oluşturan pinealositler, pencereli kapillerlerin çevresinde kümelenmiş olup ışık uyarısı ile baskılanan melatonin sentezini üst servikal gangliondan gelen postganglionik sempatik liflerin kontrolünde gerçekleştirirler.

Bezin interstisiyel (glial) hücreleri, kan-beyin bariyerini oluşturmak üzere kapiller endoteli ile sıkı bağlantılar kurar ve melatonin salgılayan veziküllerin depolanmasında aktif rol oynarlar.

Acervulus cerebri (beyin kumu) adı verilen kalsifiye yapılar, sadece yaşlı bireylerde görülen ve pinealositlerin total dejenerasyonu sonucu ortaya çıkan patolojik bir bulgudur.

Melatonin sentezinde görev alan ana enzimlerin aktivitesi, retinohipotalamik traktus aracılığıyla iletilen görsel uyaranlar sayesinde gündüz saatlerinde en yüksek seviyeye ulaşır.

Epifiz bezinin parankimal hücreleri embriyolojik olarak mezodermden köken alır ve bu hücreler histolojik olarak yoğun gümüşleme (argyrophilic) özelliği gösteren modifiye düz kas lifleridir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parankimanın büyük kısmını oluşturan pinealositler, pencereli kapillerlerin çevresinde kümelenmiş olup ışık uyarısı ile baskılanan melatonin sentezini üst servikal gangliondan gelen postganglionik sempatik liflerin kontrolünde gerçekleştirirler.

Cevap

Pinealositler, pencereli kapillerlerle yakın ilişkili olup sempatik uyarı ve karanlık etkisiyle melatonin sentezleyen temel hücrelerdir.

Epifiz bezinde pinealositler nöroendokrin hücrelerdir ve postganglionik sempatik liflerden gelen uyarılarla melatonini karanlıkta sentezlerler. Organın fenestralı (pencereli) kapillerlere sahip olması, kan-beyin bariyerinin burada bulunmadığını ve hormonların doğrudan dolaşıma verildiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

Epifiz bezinin hücresel ve vasküler yapısını değerlendirin.

Pinealositlerin (parankim) ve interstisiyel hücrelerin (glia) varlığı, pencereli kapillerlerin varlığı (kan-beyin bariyeri yokluğu) tespit edilir.

Nöroendokrin fonksiyon için hormonların kana verilebilmesi adına bariyersiz bir vasküler yapı gereklidir.

Melatonin sentez mekanizmasını ve düzenlenmesini inceleyin.

Işığın melatonin sentezini baskıladığı, sempatik sinir sisteminin (üst servikal ganglion) süreci yönettiği anlaşılır.

Sirkadiyen ritim, retinohipotalamik yolak ve suprachiasmatic nucleus üzerinden kontrol edilir.

Acervulus cerebri yapısını analiz edin.

Kalsiyum ve magnezyum tuzlarının taşıyıcı proteinlerle çökelmesi sonucu oluştuğu ve patolojik olmadığı belirlenir.

Radyolojik görüntülemede orta hattın belirlenmesinde kullanılan normal bir histolojik bulgudur.

Anahtar Kavram

Epifiz bezinde pinealositler, pencereli kapillerler aracılığıyla kan-beyin bariyeri olmaksızın sempatik kontrol altında melatonin sentezlerler.

Daha Fazla Pratik

Melatonin sentezinde öncü madde olan serotonin ve sentez yolundaki hız kısıtlayıcı enzimleri (NAT) gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

Ovaryumda folikülogenez süreci incelendiğinde; oosit etrafında çok katlı granüloza hücrelerinin geliştiği ve bu hücreler arasında asidofilik materyal içeren küçük boşlukların ( $Call-Exner\ cisimcikleri$ ) ilk kez belirmeye başladığı evre aşağıdakilerden hangisidir?

Primordial folikül

Unilaminar primer folikül

Multilaminar primer folikül

Sekonder (antral) folikül

Graaf folikülü

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sekonder (antral) folikül

Cevap

Sekonder (antral) folikül

Sekonder (antral) folikül evresinde, granüloza hücreleri tarafından salgılanan

liquor\ folliculi

(folikül sıvısı) hücreler arasında küçük, asidofilik birikintiler oluşturur. Bu yapılara

Call-Exner

cisimcikleri denir. Bu cisimciklerin varlığı, antrum oluşumunun başladığını gösteren en önemli histolojik bulgudur.

Adım Adım Çözüm

Folikül hücrelerinin katman sayısı ve morfolojisi değerlendirilir.

Çok katlı granüloza hücrelerinin varlığı primer (multilaminar) veya sekonder foliküle işaret eder.

Primer folikülün multilaminar evresinden itibaren hücreler bölünerek çok katlı bir yapı oluşturur.

Hücreler arası sıvı birikimi (Call-Exner cisimcikleri) kontrol edilir.

Küçük asidofilik boşlukların oluşması antrum gelişiminin ilk basamağıdır.

Bu boşluklar folikül sıvısının (

liquor\ folliculi

) birikmesiyle oluşur ve sekonder folikülün tanımlayıcı özelliğidir.

Anahtar Kavram

Sekonder (antral) folikülün ayırt edici histolojik özellikleri

Soru 8Soru →

Aktif laktasyon dönemindeki bir meme bezinde; sütün lipid bileşenleri apokrin, protein bileşenleri ise merokrin mekanizmayla salgılanmaktadır. Bu evrede, sekretuar alveolleri (asinusları) doğrudan kuşatan ve hormonal değişimlere karşı yüksek duyarlılık gösteren özelleşmiş stroma yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

İntralobüler bağ dokusu

İnterlobüler bağ dokusu

Holokrin salgı bezleri

Cooper ligamanları

Tunika adventisya

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İntralobüler bağ dokusu

Cevap

İntralobüler bağ dokusu

Doğru yanıt olan intralobüler bağ dokusu, meme bezi lobülleri içinde yer alan ve sekretuar alveolleri (asinusları) doğrudan kuşatan özelleşmiş stromadır. Bu doku, interlobüler bağ dokusuna göre çok daha fazla hücre (plazma hücreleri, fibroblastlar vb.) ve kan damarı içerir. Laktasyon ve menstrüel siklus sırasındaki hormonal değişimlere (prolaktin, östrojen, progesteron) en aktif yanıtı veren ve yapısal olarak incelip genişleyen kısımdır.

Adım Adım Çözüm

Meme bezinin mikroskobik organizasyonunu analiz edin.

Bez; loblar, lobüller ve bunları oluşturan sekretuar alveollerden meydana gelir.

Alveollerin yerleşimini anlamak stroma tipini belirlemek için ilk adımdır.

Alveolleri doğrudan çevreleyen bağ dokusunun özelliklerini değerlendirin.

Bu doku hücreden zengin (fibroblastlar, plazma hücreleri, lenfositler) ve gevşek yapılıdır.

Fonksiyonel olarak laktasyon ve siklus sırasında hormonal değişimlere yanıt veren bölge burasıdır.

Hücre içi salgı mekanizmalarını hatırlayın.

Lipidlerin apokrin, proteinlerin merokrin salgılandığını teyit edin.

Bu bilgi, aktif laktasyon dönemindeki bezin fonksiyonel durumunu tanımlar.

Anahtar Kavram

Meme bezi stroması, alveolleri saran intralobüler (gevşek) ve lobülleri birbirinden ayıran interlobüler (düzensiz sıkı) bağ dokusu olarak ikiye ayrılır.

İpuçları

Meme bezinde lobüllerin içine ve dışına bakmanız gerekir.

Alveollerin (sekretuar birimlerin) hemen çevresindeki doku gevşek ve hücreden zengindir.

Bu doku 'lobül içi' anlamına gelen bir isme sahiptir.

Daha Fazla Pratik

Laktasyon sırasında miyoepitel hücrelerinin hangi hormonla kasıldığını ve sütün dışarı atıldığını tekrar edin.

Tahmini Süre:45s

Soru 9Soru →

Spermatogenez sürecinde, ikinci mayoz bölünmenin (meiyoz II) tamamlanması sonucunda oluşan, haploid kromozom sayısı ( $n$ ) ve haploid DNA miktarı ( $c$ ) ile karakterize edilen hücre aşağıdakilerden hangisidir?

Spermatid

İkincil (sekonder) spermatosit

Birincil (primer) spermatosit

Spermatogonyum

Spermatozoon

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Spermatid

Cevap

Spermatid

Spermatogenez sürecinde ikincil (sekonder) spermatositler ikinci mayoz bölünmeye girer. Bu bölünme sonucunda kardeş kromatitler birbirinden ayrılır ve ortaya çıkan haploid (

n

kromozom,

c

DNA) hücrelere spermatid adı verilir.

Adım Adım Çözüm

Hücre bölünmesi evresini belirle.

İkinci mayoz bölünme (Meiyoz II) spermatogenezin son bölünme evresidir.

Soruda mayoz II bölünmesinin sonucu sorulmaktadır.

Genetik içerik değişimini analiz et.

Meiyoz II sırasında kardeş kromatitler ayrılır, DNA miktarı

2c

'den

c

'ye inerken kromozom sayısı

n

olarak kalır.

Haploid hücrelerin (

n, 2c

) bölünerek haploid yavru hücreler (

n, c

) oluşturması meiyoz II'nin özelliğidir.

Oluşan hücreyi tanımla.

Bu bölünme sonucunda oluşan hücre spermatiddir.

İkincil spermatositten bölünme ile oluşan ilk hücre evresi spermatid evresidir.

Anahtar Kavram

Spermatogenezde hücrelerin bölünme evrelerine göre kromozom (

n

) ve DNA (

c

) içerikleri.

Soru 10Soru →

Tiroid bezinin histofizyolojik döngüsü ve paratiroid bezinin hücresel organizasyonu birlikte değerlendirildiğinde, bu bezlerin yapısal ve fonksiyonel özelliklerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tiroid folikül lümenindeki kolloidin endositozla geri alınması sonrası, tiroglobulin molekülünden

T_3

T_4

'ün ayrıştırılması işlemi intrasellüler lizozomal proteoliz ile gerçekleştirilir.

Tiroglobulin proteininin polipeptid zincir sentezi hücrenin düz endoplazmik retikulumunda başlar ve iyodinasyon işlemi Golgi kompleksinde tamamlanır.

Kan kalsiyum düzeyini düşüren kalsitonini sentezleyen parafoliküler (C) hücreler, tiroid folikül epiteli ile aynı embriyolojik kökene (endoderm) sahiptir.

Paratiroid bezinde sayıca daha az bulunan ve asidofilik boyanan oksifil hücreler, paratiroid hormonunun (PTH) asıl sentez ve salgısından sorumlu olan aktif hücrelerdir.

Tiroid hormonlarının folikül lümeninden fenestralı kapillere verilmesi süreci, hücrenin apikal kısmının parçalanarak atıldığı holokrin bir salgılama örneğidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tiroid folikül lümenindeki kolloidin endositozla geri alınması sonrası, tiroglobulin molekülünden $T_3$ ve $T_4$ 'ün ayrıştırılması işlemi intrasellüler lizozomal proteoliz ile gerçekleştirilir.

Cevap

Tiroid hormonlarının üretimi ve kana verilmesi sürecinde, kolloidin endositozla geri alınması ve lizozomlar tarafından parçalanarak serbest hormonların serbestleştirilmesi temel bir basamaktır.

Doğru seçenek, tiroid hormon salınımının en kritik ve ayırt edici basamağını tanımlar. Tiroid folikül hücreleri, lümende depoladıkları tiroglobulini pinositoz/endositoz ile geri alırlar. Bu veziküller intrasellüler lizozomlarla birleşir. Lizozomal enzimler (proteazlar), tiroglobulin proteinini parçalayarak iyotlanmış tironinleri (

T_3

T_4

) serbest bırakır. Serbest kalan hormonlar bazal membrandan çıkarak fenestralı kapillere geçer.

Adım Adım Çözüm

Tiroglobulin sentez yerinin belirlenmesi

Tiroglobulin bir protein yapısında olduğu için Granüllü Endoplazmik Retikulumda (GER) sentezlenir.

Protein sentezi ribozomların bulunduğu GER üzerinde gerçekleşir.

İyodinasyon (iyotlanma) bölgesinin analizi

İyodinasyon hücre dışında, apikal mikrovillusların bulunduğu kolloid-hücre sınırında gerçekleşir.

Tiroid peroksidaz enzimi apikal membranda bulunur ve iyotlanmayı burada katalize eder.

Hormonun kana salınma mekanizmasının incelenmesi

Hücre kolloidi endositozla içine alır, lizozomlarla birleşir ve proteoliz sonucu serbest

T_3

T_4

oluşur.

Hormonlar tiroglobulin molekülüne bağlı olarak depolandığı için ancak proteolitik yıkımla serbest kalabilirler.

Anahtar Kavram

Tiroid folikül hücresinin çift yönlü (bazalden apikale sentez, apikalden bazale salgı) fonksiyonel döngüsü.

Daha Fazla Pratik

Tiroid hormon sentezi sırasında kullanılan Tiroid Peroksidaz (TPO) enziminin hücredeki tam yerleşimini ve inhibisyonu durumunda oluşacak histolojik değişiklikleri inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 11Soru →

Epifiz bezinin (pineal bez) hücresel organizasyonu, vasküler yapısı ve sirkadiyen ritimle ilişkili fonksiyonel özellikleri birlikte değerlendirildiğinde, bu organın histofizyolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bezin ana parankimal hücreleri olan pinealositler, nöroendokrin transdüksiyon yaparak sempatik uyarıları hormonal sinyale dönüştürürler ve salgılarını fenestralı kapillerler vasıtasıyla sistemik dolaşıma verirler.

İnterstisyel (glial) hücreler, bezin melatonin sentezinden sorumlu temel sekretuar bileşenidir ve sitoplazmalarında karakteristik olarak yoğun granüllü endoplazmik retikulum bulundururlar.

Melatonin sentezi, üst servikal gangliondan gelen parasempatik liflerin uyarımıyla kontrol edilir ve ışık maruziyeti pinealositlerdeki hız kısıtlayıcı enzim aktivitesini artırır.

Yaşla birlikte radyolojik olarak belirginleşen acervulus cerebri (beyin kumu) yapıları, pinealositlerin sitoplazması içinde biriken kalsifiye melatonin vezikülleridir.

Epifiz bezi, mezodermal kökenli bir divertikül olarak diensefalon tavanından gelişir ve parankiması geleneksel kan-beyin bariyeri ile çevrelenmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bezin ana parankimal hücreleri olan pinealositler, nöroendokrin transdüksiyon yaparak sempatik uyarıları hormonal sinyale dönüştürürler ve salgılarını fenestralı kapillerler vasıtasıyla sistemik dolaşıma verirler.

Cevap

Bezin ana parankimal hücreleri olan pinealositlerin nöroendokrin transdüksiyon yapması ve salgılarını geleneksel kan-beyin bariyeri içermeyen fenestralı kapillerlere vermesi ifadesi doğrudur.

Pinealositler, üst servikal gangliondan gelen sempatik uyarıları algılayarak nöroendokrin transdüksiyon gerçekleştirirler. Epifiz bezi sirkumventriküler bir organ olduğu için fenestralı kapillerlere sahiptir ve geleneksel kan-beyin bariyeri (tight junction'lı sürekli kapiller yapısı) burada bulunmaz. Bu durum hormonların dolaşıma kolayca geçmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

Hücre tipini ve kökenini belirle.

Pinealositler modifiye nöronlardır (nöroektoderm kökenli) ve ışık bilgisini hormonal cevaba dönüştürürler.

Bezin fonksiyonel birimi parankimal hücrelerdir.

Vasküler özellikleri analiz et.

Epifiz, kan-beyin bariyerinin olmadığı (fenestralı kapillerlerin bulunduğu) sirkumventriküler organlardan biridir.

Hormonların hızla dolaşıma geçmesi gerekir.

Regülasyon mekanizmasını değerlendir.

Sempatik uyarım (karanlıkta) melatonin sentezini artırırken, ışık bu süreci baskılar.

Sirkadiyen ritim bu denge üzerinden yürür.

Anahtar Kavram

Epifiz bezi, sempatik uyarıları (noradrenalin) melatonin hormonuna dönüştüren, kan-beyin bariyeri içermeyen nöroendokrin bir organdır.

Daha Fazla Pratik

Sirkumventriküler organların (Area postrema, OVLT vb.) benzer vasküler özelliklerini gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 12Soru →

Erkek üreme sisteminde spermlerin depolandığı ve olgunlaştığı epididimis kanalı, spermlerin motilitesini baskılayan ve onları metabolik olarak durgun (quiescent) tutan özel bir asidik mikroçevreye sahiptir. Bu kanalın histofizyolojik özellikleri ve hücre tipleri dikkate alındığında, lümen içeriğinin düzenlenmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Lümen asidifikasyonu; berrak (clear) hücrelerin apikal membranlarında yoğun olarak bulunan vaküoler tip

H^+

-ATPaz (V-ATPase) pompaları aracılığıyla proton sekresyonu yapılmasıyla sağlanır.

Esas (principal) hücreler, apikallerindeki silyalı yapıların ritmik vuruşları sayesinde lümen içeriğini sürekli karıştırarak spermlerin kümelenmesini önler.

Kan-epididimis bariyeri, epitelin en bazalinde yer alan bazal hücrelerin birbirleriyle oluşturduğu neksus (gap junction) kompleksleri ile kurulur.

Esas hücrelerin sitoplazmasında bulunan yoğun granüllü endoplazmik retikulum (GER), lümendeki iyon dengesini korumak amacıyla steroid yapılı hormonların sentezinden sorumludur.

Seminal veziküllerden salgılanan ve ejakülatın büyük kısmını oluşturan sıvı, bez epitelinin holokrin salgı moduyla parçalanması sonucu lümene boşaltılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Lümen asidifikasyonu; berrak (clear) hücrelerin apikal membranlarında yoğun olarak bulunan vaküoler tip $H^+$ -ATPaz (V-ATPase) pompaları aracılığıyla proton sekresyonu yapılmasıyla sağlanır.

Cevap

Lümen asidifikasyonundan sorumlu temel hücre tipi berrak (clear) hücrelerdir ve bu hücreler apikal membranlarındaki V-ATPase pompalarını kullanarak lümene proton salgılarlar.

Epididimis epitelindeki berrak (clear) hücreler, apikal membranlarında yüksek yoğunlukta vaküoler tip

H^+

-ATPaz (V-ATPase) pompası eksprese ederler. Bu pompa lümene aktif olarak proton (

H^+

) pompalayarak pH'yı düşürür. Asidik ortam, spermlerin metabolik hızını düşürerek onların depolama sırasında inaktif (quiescent) kalmasını sağlar ve erken matürasyonu önler.

Adım Adım Çözüm

Epididimis epitelinin hücre tiplerini tanımlama

Epitel; esas hücreler, bazal hücreler, berrak hücreler ve halo hücrelerinden oluşur.

Fonksiyonel farkları anlamak için hücresel kompozisyon bilinmelidir.

Lümen mikroçevresinin düzenlenmesini inceleme

Lümen pH'sının asidik tutulması, spermlerin motilitesinin erken aktivasyonunu engeller.

Spermlerin epididimiste depolanma süresince inaktif kalması korunmaları için şarttır.

Moleküler mekanizmayı belirleme

Berrak hücrelerin apikalindeki V-ATPase pompası proton sekresyonu yapar.

Asidifikasyonun temel moleküler motoru bu pompadır.

Anahtar Kavram

Epididimis epitelinde berrak (clear) hücreler, V-ATPase aracılığıyla lümen asidifikasyonunu sağlayarak spermlerin matürasyon ve depolanma sürecini kontrol ederler.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 13Soru →

Ovaryumda folikülogenez sürecinde, oosit ile onu çevreleyen somatik hücreler (granüloza/kumulus) arasındaki metabolik ve sinyal iletişimi folikülün sağlığı ve oositin mayoz duraklaması için kritiktir. Yapılan fizyolojik çalışmalarda, granüloza hücrelerinde üretilen veya oosite taşınan cAMP ve cGMP gibi siklik nükleotidlerin, oosit içerisindeki fosfodiesteraz aktivitesini baskılayarak mayoz bölünmeyi durdurduğu gösterilmiştir.

Buna göre, bu kritik moleküllerin somatik hücrelerden oosite geçişini sağlayan özelleşmiş hücre bağlantı birimi ve bu mekanizma sayesinde oositin ovulasyon (LH piki) öncesine kadar bekletildiği spesifik mayoz evresi aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Gap Junction (Neksus) — Profaz I (Diploten)

Zonula Occludens (Sıkı Bağlantı) — Metafaz I

Desmozom (Makula Adherens) — Profaz I (Diploten)

Gap Junction (Neksus) — Metafaz II

Hemidesmozom — Metafaz II

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gap Junction (Neksus) — Profaz I (Diploten)

Cevap

Gap Junction (Neksus) — Profaz I (Diploten)

Folikülogenez sırasında oosit ile onu çevreleyen kumulus hücreleri arasında 'heterosellüler' Gap Junction (Neksus) bağlantıları kurulur (özellikle Konneksin 37 ve 43 proteinleri ile). Bu kanallardan oosite geçen cAMP ve cGMP, oosit içindeki MPF (Maturation Promoting Factor) aktivasyonunu engelleyerek oositi Mayoz I'in Profaz evresinde (Diploten) tutar. LH piki bu bağlantıları kapatır, cAMP düşer ve mayoz kaldığı yerden devam eder.

Adım Adım Çözüm

Sorudaki 'molekül geçişini sağlayan bağlantı' ifadesini analiz et.

Hücreler arası sitoplazmik molekül (cAMP, cGMP, iyonlar) geçişine izin veren tek bağlantı tipi Gap Junction (Neksus)'dır.

Zonula occludens bariyer oluşturur, desmozomlar mekanik sağlamlık verir.

Oositin 'LH piki öncesine kadar' beklediği evreyi belirle.

Oositler fetal hayatta mayoz bölünmeye başlar ve doğumda Profaz I evresinin Diploten aşamasında duraklar. Bu duraklama ergenlikten sonra her siklusta LH pikine kadar devam eder.

Metafaz II, ovulasyondan sonraki ikinci duraklama evresidir.

İki bilgiyi birleştir.

Doğru eşleşme: Gap Junction ve Profaz I.

cAMP transferi ile sağlanan yüksek PKA aktivitesi oositi Profaz I'de tutar.

Anahtar Kavram

Oosit-Kumulus Hücresel İletişimi ve Mayoz Arrest Mekanizması

İpuçları

Soruda bahsedilen moleküller (cAMP, cGMP) sitoplazmadan sitoplazmaya doğrudan geçiş gerektirir.

Bu bağlantı türü, kalpteki interkalar disklerde elektriksel iletimi sağlayan yapı ile aynıdır.

Oosit doğumdan ergenliğe kadar Mayoz'un en başlarında (Profaz) bekler; bağlantı tipi ise 'Neksus' olarak da bilinir.

Daha Fazla Pratik

LH pikinin bu bağlantılar üzerindeki moleküler etkisi ve mayozun tekrar başlaması (Meiotic Resumption) mekanizması sorulabilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 14Soru →

İnsan ovaryumunda folikül gelişimi ( $folikülogenez$ ) süreci boyunca, folikülün farklı katmanlarının histolojik organizasyonu ve fonksiyonel özellikleri dikkate alındığında, teka tabakaları ( $theca$ $interna$ ve $theca$ $externa$ ) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Teka externa hücreleri, lüteinizan hormon (

LH

) reseptörlerine sahip olup kolesterolden androjen sentezleyen steroidojenik hücrelerdir.

Teka interna, bol miktarda kollajen lif ve düz kas benzeri hücreler (

miyoid

hücreler) içeren, folikülün en dış sınırındaki fibröz tabakadır.

Teka interna ile granüloza hücreleri arasında yer alan bazal lamina (

membrana

propria

), folikülün vasküler olan teka tabakası ile avasküler olan granüloza tabakası arasında bir bariyer oluşturur.

Primordial folikül evresinde, oositi çevreleyen tek katlı yassı hücrelerin hemen dışında belirgin ve organize bir teka interna tabakası izlenir.

Teka interna hücreleri tarafından salgılanan oosit matürasyon inhibitörüc (

OMI

), oositin birinci mayozun profaz evresinde (

diktiyoten

) duraklamasını sağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teka interna ile granüloza hücreleri arasında yer alan bazal lamina ( $membrana$ $propria$ ), folikülün vasküler olan teka tabakası ile avasküler olan granüloza tabakası arasında bir bariyer oluşturur.

Cevap

Teka interna ile granüloza hücreleri arasında yer alan bazal lamina (membrana propria), folikülün vasküler olan teka tabakası ile avasküler olan granüloza tabakası arasında bir bariyer oluşturur.

Folikülogenez sürecinde teka interna ve granüloza tabakaları arasında bulunan bazal lamina (membrana propria), damardan zengin olan teka ile avasküler olan granüloza arasında seçici bir geçirgenlik sağlayarak kan-folikül bariyerini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Folikül duvarındaki vaskülarizasyonu analiz et.

Ovaryan foliküllerde teka tabakası zengin bir kapiller ağa sahipken, granüloza tabakası preovülatuvar döneme kadar avaskülerdir.

Vaskülarizasyon farkı, folikül içi madde geçişinin düzenlenmesi için kritiktir.

Tabakalar arasındaki anatomik sınırı tanımla.

Granüloza hücreleri ile teka interna arasında 'membrana propria' olarak da bilinen belirgin bir bazal lamina bulunur.

Epitelyal kökenli granüloza hücreleri bir bazal lamina üzerine oturur.

Bariyer fonksiyonunu değerlendir.

Bu bazal lamina, teka damarlarından sızan protein ve büyük moleküllerin granüloza tabakasına geçişini kısıtlar.

Kan-folikül bariyeri, oositin içinde bulunduğu mikroçevrenin korunmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Kan-Folikül Bariyeri ve Folikül Tabakalarının Organizasyonu

Soru 15Soru →

Hipofiz bezi pars distalis bölümünde yer alan hücrelerin histolojik ve kantitatif özellikleri değerlendirildiğinde; toplam hücre popülasyonunun yaklaşık $\%5$ 'ini oluşturan, sayıca en az sıklıkta gözlenen ve bazofilik boyanma özelliği gösteren hücre tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Somatotrof hücreler

Mamotrof (Laktotrof) hücreler

Tirotrof hücreler

Kortikotrof hücreler

Gonadotrof hücreler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tirotrof hücreler

Cevap

Tirotrof hücreler, hipofiz ön lobunda en az oranda bulunan ve bazofilik boyanan hücre tipidir.

Tirotrof hücreler, adenohipofizin pars distalis bölümünde en az oranda (

\%5

) bulunan hücre tipidir. Salgıladıkları tiroid stimüle edici hormon (TSH) bir glikoprotein olduğu için PAS pozitifliği gösterirler ve Hematoksilen-Eozin kesitlerinde bazofilik boyanırlar.

Adım Adım Çözüm

Adenohipofiz hücrelerini boyanma özelliklerine göre sınıflandır.

Asidofiller (Somatotrof, Mamotrof) ve Bazofiller (Tirotrof, Kortikotrof, Gonadotrof) olarak ikiye ayrılır.

Hormonların kimyasal yapısı (protein vs. glikoprotein) boyanma karakterini belirler.

Bazofilik hücreler arasından kantitatif olarak en az bulunanı belirle.

Tirotrof hücreler yaklaşık

\%5

oran ile en nadir hücre grubudur.

Hipofizdeki hücre dağılımı vücudun homeostatik ihtiyaçlarına göre belirli oranlarda sabitlenmiştir.

Anahtar Kavram

Pars distalis hücre tiplerinin boyanma özellikleri ve kantitatif dağılımı.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 16Soru →

Aktif laktasyon sürecindeki bir meme bezinde, sekretuar ünitelerin (alveollerin) ve bunları çevreleyen stromanın organizasyonu, süt sentezi ve salınımı için özelleşmiş bir yapı sergiler. Bu dokusal organizasyon ve salgı süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Alveollerin bazolateral yüzeyinden polimerik immünoglobulin reseptörleri (pIgR) aracılığıyla alınan IgA molekülleri transitozla lümene taşınırken; sütün lipid komponenti apokrin mekanizmayla salınır.

İntralobular bağ dokusu, interlobular bağ dokusunun aksine yoğun düzensiz bağ dokusu karakterinde olup bol miktarda Tip I kollajen lif demeti ve az sayıda hücre içerir.

Alveolar epitel hücrelerinde sütün lipid bileşenleri granüllü endoplazmik retikulumda (GER) sentezlenirken, kazein ve laktoferrin gibi proteinler düz endoplazmik retikulumda (DER) sentezlenir.

Sütün tüm organik bileşenleri (proteinler, lipidler ve karbonhidratlar), alveolar lümene holokrin salgı mekanizması kullanılarak hücrenin tamamen parçalanmasıyla verilir.

Prolaktin hormonu, alveolleri saran myoepitelyal hücrelerin kasılmasını uyararak süt ejeksiyonunu sağlarken; oksitosin epitelyal hücrelerde süt sentezini başlatır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alveollerin bazolateral yüzeyinden polimerik immünoglobulin reseptörleri (pIgR) aracılığıyla alınan IgA molekülleri transitozla lümene taşınırken; sütün lipid komponenti apokrin mekanizmayla salınır.

Cevap

Alveollerin bazolateral yüzeyinden alınan IgA'nın transitoz ile taşınması ve lipidlerin apokrin yolla salınması doğru ifadedir.

Aktif meme bezinde süt bileşenleri farklı mekanizmalarla salınır. Proteinler (kazein, laktoferrin) merokrin yolla ekzositoz edilirken, lipid damlacıkları apikal sitoplazmanın bir kısmı ve plazma membranı ile çevrelenerek apokrin yolla salınır. Ayrıca, intralobular stromadaki plazma hücrelerinden gelen IgA, epitelyal hücreler tarafından bazolateral reseptörler aracılığıyla alınarak transitoz ile süte katılır.

Adım Adım Çözüm

Alveolar epitelin salgı mekanizmalarını değerlendir.

Sütün proteinleri merokrin (ekzositoz), lipidleri ise apokrin (plazma membranı kaybıyla) yolla salınır.

Meme bezi karma bir ekzokrin salgı moduna sahiptir.

İmmünoglobulinlerin (IgA) süte geçiş yolunu incele.

İntralobular stromadaki plazma hücrelerinden salınan IgA, bazolateral yüzeydeki reseptörlere bağlanır ve veziküler transitoz ile lümene verilir.

Yenidoğan bağışıklığı için IgA'nın transsitotik taşınımı kritiktir.

Stroma ve hormonal kontrol özelliklerini doğrula.

İntralobular stroma gevşek ve hücreseldir; süt üretimi prolaktin, ejeksiyonu oksitosin kontrolündedir.

Laktasyon sırasındaki yapısal ve hormonal dinamikler bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Meme bezinin aktif fazdaki histofizyolojisi, apokrin/merokrin salgı kombinasyonu ve transsitotik IgA iletimi.

Soru 17Soru →

Epifiz bezinin (pineal bez) hücresel organizasyonu, vasküler yapısı ve salgı mekanizmaları incelendiğinde, bu organın histofizyolojik özellikleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Melatonin sentezinden sorumlu olan pinealositler, üst servikal gangliondan gelen sempatik lifler tarafından uyarılır ve bezde fonksiyonel bir kan-beyin bariyeri bulunmaz.

Bezin parankimasını oluşturan ve astrositlere benzer özellik gösteren interstisiyel hücreler, melatonin hormonunun ana sentez ve salgı merkezidir.

Yaşlanma süreciyle birlikte miktarında artış gözlenen acervulus cerebri (beyin kumu) yapıları, pinealositlerin sitoplazması içinde biriken kalsiyum fosfat granülleridir.

Gündüz saatlerinde retinaya ulaşan ışık uyaranı, suprachiasmatic nükleus üzerinden pinealositlerdeki melatonin sentezini doğrudan stimüle eder.

Epifiz bezi kapillerleri, MSS'nin diğer bölgelerinde olduğu gibi kesintisiz (sürekli) endotel tabakasına ve gelişmiş bir kan-beyin bariyerine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Melatonin sentezinden sorumlu olan pinealositler, üst servikal gangliondan gelen sempatik lifler tarafından uyarılır ve bezde fonksiyonel bir kan-beyin bariyeri bulunmaz.

Cevap

Melatonin sentezi yapan pinealositlerin sempatik sistem kontrolünde olması ve bezin kan-beyin bariyeri içermemesi doğrudur.

Epifiz bezinin parankimal hücreleri olan pinealositler, üst servikal gangliondan gelen sempatik postganglionik lifler aracılığıyla melatonini sentezler ve salgılar. Bu organ, kan-beyin bariyerinin bulunmadığı sirkumventriküler organlardan biridir ve pencereli (fenestralı) kapillerlere sahiptir.

Adım Adım Çözüm

Epifiz bezinin temel hücre tiplerini ve görevlerini ayırt edin.

Pinealositler (sekretuvar hücreler) melatonin üretirken, interstisiyel hücreler glial destek sağlar.

Fonksiyonel hücre ile destek hücresi arasındaki farkı belirlemek için.

Melatonin sentezinin sirkadiyen regülasyonunu ve innervasyonunu analiz edin.

Işık retinadan SCN'ye, oradan üst servikal ganglion üzerinden sempatik liflerle beze ulaşır ve sentezi baskılar; karanlık ise stimüle eder.

Hormonal kontrol mekanizmasını anlamak için.

Bezin vasküler özelliklerini ve kan-beyin bariyeri (KBB) durumunu değerlendirin.

Epifiz bezi bir sirkumventriküler organdır; fenestralı kapillerleri vardır ve KBB bulunmaz.

Endokrin salgılama stratejisini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Epifiz bezi (pineal bez), sempatik sinir sistemi kontrolünde melatonin sentezleyen ve pencereli kapillerleri nedeniyle kan-beyin bariyeri içermeyen bir nöroendokrin organdır.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 18Soru →

Hipofiz bezinin histolojik kesitleri incelendiğinde, adenohipofiz ile nörohipofiz arasındaki sınırda (pars intermedia bölgesinde) sıklıkla bazofilik hücrelerin pars nervosa içerisine doğru göç ettiği izlenir. Özellikle yaşlanma süreciyle belirginleşen 'bazofilik invazyon' (basophilic invasion) olarak adlandırılan bu morfolojik fenomende yer alan temel hücre tipi ve bu hücrenin sentezlediği öncül molekül aşağıdakilerden hangisidir?

Kortikotrof hücreler - Pro-opiomelanokortin (POMC)

Melanotrof hücreler - Melatonin

Somatotrof hücreler - Büyüme hormonu (GH)

Gonadotrof hücreler - İnhibin

Pituositler - Oksitosin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kortikotrof hücreler - Pro-opiomelanokortin (POMC)

Cevap

Doğru yanıt kortikotrof hücrelerin yer aldığı ve bu hücrelerin Pro-opiomelanokortin (POMC) sentezlediği seçenektir.

Bazofilik invazyon (basophilic invasion), hipofiz bezinin pars intermedia bölgesinde bulunan bazofilik hücrelerin (esas olarak kortikotroflar) pars nervosa (nörohipofiz) içine doğru göç etmesi durumudur. Bu durum özellikle yaşlı bireylerde belirgindir. Bu hücreler, ACTH ve MSH gibi hormonların ortak öncülü olan Pro-opiomelanokortin (POMC) molekülünü sentezlerler.

Adım Adım Çözüm

Hipofiz bezinin histolojik bölümleri arasındaki sınır tabakası analiz edilir.

Adenohipofiz (pars intermedia) ve nörohipofiz (pars nervosa) arasında bir geçiş bölgesi saptanır.

İnvazyonun gerçekleştiği anatomik lokasyonu belirlemek için gereklidir.

'Bazofilik invazyon' teriminin histolojik karşılığı değerlendirilir.

Pars intermedia'daki bazofilik hücrelerin pars nervosa dokusu içine göç ettiği ve yaşla birlikte bu durumun arttığı saptanır.

Olguyu karakterize eden hücre grubunu tanımlamak gerekir.

Göç eden hücrelerin biyokimyasal ve fonksiyonel özellikleri incelenir.

Bu hücrelerin kortikotrof (veya melanotrof benzeri) özellik taşıdığı ve öncül bir molekül olan POMC'yi sentezlediği belirlenir.

Hücre tipi ve sentezlediği molekül arasındaki ilişkiyi kurmak için gereklidir.

Diğer seçeneklerdeki hormonal ve hücresel hatalar elenir.

Pituositlerin glia olduğu, somatotrofların asidofilik olduğu ve melatoninin epifizden salgılandığı bilgisiyle yanlış seçenekler dışlanır.

Ayırıcı tanı yapılarak doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Bazofilik İnvazyon ve POMC Sentezi

Daha Fazla Pratik

Nörohipofizdeki Herring cisimciklerinin içeriği ve pituositlerin fonksiyonel rollerini inceleyen bir soru çözülebilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 19Soru →

Laktasyon dönemindeki bir meme bezinde; salgı yapan fonksiyonel birimler (alveoller), bunları çevreleyen stroma ve süt bileşenlerinin üretim süreçleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Alveollerin hemen çevresini saran intralobüler bağ dokusu, yoğun plazma hücresi içeriği ve gevşek yapısıyla interlobüler bağ dokusundan ayırt edilir.

Sütün protein içeriğini oluşturan kazein ve laktalbümin, alveol epitel hücrelerinin apikal sitoplazmasından kopan parçalarla birlikte apokrin mekanizma ile salgılanır.

Lipid damlacıkları, granüllü endoplazmik retikulumda sentezlendikten sonra hücre zarıyla çevrelenmeden doğrudan merokrin yolakla lümene verilir.

Prolaktin hormonu, alveollerin bazalinde yer alan miyoepitel hücrelerinin kasılmasını uyararak sütün kanallara boşaltılmasını (ejeksiyonu) sağlar.

İnterlobüler bağ dokusu, laktasyon sırasında alveollerin büyümesiyle birlikte genişleyerek bol miktarda lenfosit ve antikor barındıran gevşek bir yapıya dönüşür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alveollerin hemen çevresini saran intralobüler bağ dokusu, yoğun plazma hücresi içeriği ve gevşek yapısıyla interlobüler bağ dokusundan ayırt edilir.

Cevap

Alveollerin hemen çevresini saran intralobüler bağ dokusu, yoğun plazma hücresi içeriği ve gevşek yapısıyla interlobüler bağ dokusundan ayırt edilir.

Aktif laktasyon evresindeki bir meme bezinde, alveolleri (salgı yapan üniteleri) doğrudan çevreleyen bağ dokusuna 'intralobüler stroma' denir. Bu doku, inaktif evrede olduğu gibi laktasyon sırasında da gevşek bağ dokusu karakterini korur. En karakteristik özelliği, süte transcytosis yoluyla geçecek olan IgA antikorlarını sentezleyen bol miktarda plazma hücresi içermesidir. Buna karşılık lobüller arasındaki interlobüler bağ dokusu daha yoğun, liften zengin ve hücreden fakirdir.

Adım Adım Çözüm

Aktif meme bezindeki stroma yapısını analiz et.

Meme bezinde iki tip bağ dokusu bulunur: Alveolleri doğrudan saran intralobüler (gevşek, hücreden zengin) ve lobülleri ayıran interlobüler (yoğun düzensiz).

Fonksiyonel üniteler ile destekleyici doku arasındaki morfolojik farkı belirlemek için.

Salgı mekanizmalarını (protein vs lipid) değerlendir.

Proteinler merokrin (ekzositoz), lipidler apokrin (sitoplazma kaybı ile) salgılanır.

Hücresel salgı modlarını ayırt etmek için.

Hormonal kontrolü ve immünolojik bileşeni incele.

Prolaktin sentezi, oksitosin boşaltımı sağlar. Plazma hücreleri süte geçecek IgA'yı stroma içinde üretir.

Bez aktivitesinin hormonal ve savunma yönlerini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Aktif meme bezinde intralobüler stroma, interlobüler stromaya göre daha hücresel (plazma hücreleri) ve gevşek yapılıdır; salgı ise hem merokrin hem apokrin modları içerir.

Soru 20Soru →

Hipofiz bezinin histolojik preparatları incelendiğinde; adenohipofiz (pars distalis) kısmında hücrelerin kordonlar halinde organize olduğu, nörohipofiz (pars nervosa) kısmında ise pituositler ve akson terminallerinde biriken Herring cisimcikleri izlenmektedir. Adenohipofiz kordonları içerisinde yer alan ve Hematoksilen-Eozin ( $H\&E$ ) boyamasında sitoplazmaları kuvvetli asidofilik (pembe-turuncu) boyanan hücrelerin salgıladığı ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Prolaktin

Tirotropin (

TSH

)

Luteinizan hormon (

LH

)

Adrenokortikotropik hormon (

ACTH

)

Antidiüretik hormon (

ADH

)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prolaktin

Cevap

Adenohipofizdeki asidofilik hücreler tarafından salgılanan prolaktin doğru cevaptır.

Adenohipofizdeki pars distalis bölümünde bulunan asidofilik hücreler, sitoplazmalarındaki yoğun protein yapılı granüller nedeniyle

H\&E

boyamasında pembe-turuncu (asidofilik) görülürler. Bu gruptaki laktotrof hücreler prolaktin salgılar.

Adım Adım Çözüm

Preparattaki boyanma özelliğinin analiz edilmesi

Hematoksilen-Eozin boyamasında pembe-turuncu görünen sitoplazmalar, hücrelerin 'asidofilik' olduğunu gösterir.

Eozin asidik bir boyadır ve sitoplazmadaki bazik bileşenlere (proteinler, granüller) bağlanarak pembe renk verir.

Adenohipofizdeki asidofilik hücre tiplerinin hatırlanması

Asidofiller: Somatotroflar (

GH

salgılar) ve Laktotroflar (Prolaktin salgılar).

Pars distalis'teki hücreler içerdikleri hormon granüllerinin boyanma özelliklerine göre asidofil, bazofil ve kromofob olarak ayrılır.

Seçeneklerle hücre tipinin eşleştirilmesi

Verilen seçenekler arasında asidofilik hücre ürünü olan tek hormon Prolaktin'dir.

TSH

FSH

LH

ACTH

bazofilik hücreler tarafından salgılanırken;

ADH

hipotalamusta sentezlenip nörohipofizde depolanır.

Anahtar Kavram

Adenohipofiz hücrelerinin boyanma özelliklerine göre hormon eşleşmeleri (Asidofiller:

GH

, Prolaktin; Bazofiller:

ACTH

TSH

FSH

LH

Sayfa 1 / 15Sonraki

Üreme ve Endokrin Sistemler

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar