Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÖzel Bölge Dolaşımları

İnsan vücudunda deri (cilt) dolaşımı, hem doku beslenmesi hem de vücut sıcaklığının dengelenmesi (termoregülasyon) açısından kritik öneme sahiptir. Derinin el ayası, ayak tabanı ve kulak memesi gibi belirli bölgelerinde bulunan ve arteriovenöz (AV) anastomozlar (glomus cisimcikleri) olarak adlandırılan özel yapılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Güçlü bir myojenik otoregülasyon kapasitesine sahip oldukları için arter basıncı değişimlerinde kan akımını sabit tutarlar.
  2. Yerel metabolik faktörlerden ziyade, vücut ısısını düzenlemek amacıyla neredeyse tamamen sempatik sinir sistemi kontrolü altındadırlar.Cevap
  3. C
    Soğuk maruziyetinde sempatik sinirsel deşarjın azalması sonucu vazokonstriksiyona uğrayarak ısı kaybını önlerler.
  4. D
    Yoğun parasempatik kolinerjik innervasyon içerdikleri için sıcak havalarda asetilkolin aracılığıyla vazodilatasyon yaparlar.
  5. E
    Yapılarında bol miktarda bulunan β2\beta_2 adrenerjik reseptörlerin uyarılması, soğuk havalarda gelişen vazokonstriksiyon yanıtından sorumludur.

Cevap

Deri AV anastomozları yerel metabolik faktörlerden ziyade, vücut ısısını düzenlemek amacıyla neredeyse tamamen sempatik sinir sistemi kontrolü altındadırlar.
Deri dolaşımındaki AV anastomozlar (glomus cisimcikleri), termoregülasyon amacıyla özelleşmiş yapılardır. Diğer vücut dokularının çoğunda (iskelet kası, kalp, beyin gibi) kan akımı o dokunun metabolik ihtiyaçlarına (O2O_2 azlığı, laktat artışı vb.) göre yerel olarak düzenlenirken, AV anastomozlarda bu 'metabolik otoregülasyon' yoktur. Bu yapılar, hipotalamustaki ısı düzenleme merkezinden gelen sempatik adrenerjik sinirlerin kontrolü altındadır. Sempatik tonus arttığında bu damarlar daralır (ısı korunur), sempatik tonus azaldığında ise genişler (ısı kaybedilir).

Adım Adım Çözüm

1
Deri dolaşımının temel fonksiyonlarını tanımlayın.
Deri dolaşımı hem beslenme hem de termoregülasyon (ısı kaybı/korunması) için kullanılır.
Özel bölge dolaşımlarının her birinin kendine has bir 'birincil' kontrol mekanizması vardır.
2
AV anastomozların (glomus cisimcikleri) yapısını ve lokalizasyonunu inceleyin.
Bu yapılar kapiller yatağı baypas ederek kanın doğrudan venüllere geçmesini sağlar; el ayası, ayak tabanı ve kulak gibi bölgelerde yoğunlaşmıştır.
AV anastomozların açık veya kapalı olması deriden ısı kaybı miktarını doğrudan belirler.
3
AV anastomozların kontrol mekanizmasını diğer dokularla kıyaslayın.
Çoğu dokuda metabolik otoregülasyon (hipoksi, CO2CO_2 artışı) baskınken, AV anastomozlarda bu mekanizma yok denecek kadar azdır; kontrol tamamen sempatik merkezlerdedir.
Termoregülasyon, tüm vücudun ihtiyacı olan merkezi bir kontrol gerektirdiği için yerel metabolik ihtiyaçların üzerinde tutulur.

Anahtar Kavram

Deri dolaşımında AV anastomozlar yerel metabolik faktörlerden etkilenmezler ve sadece sempatik sinir sistemi (tonus değişikliği) ile kontrol edilirler.

İpuçları

1
Deri dolaşımının ana görevi dokuyu beslemekten ziyade ısı dengesini sağlamaktır.
2
AV anastomozların kontrolünde yerel metabolitlerin (örneğin laktik asit veya CO2CO_2) etkisi var mıdır, yoksa merkezi bir kontrol mü hakimdir?
3
Bu damarlar sadece sempatik sinirlerin 'aç-kapa' komutuyla çalışırlar; sempatik tonus azalınca genişler, artınca daralırlar.

Daha Fazla Pratik

İskelet kası dolaşımındaki 'aktif hiperemi' ile deri dolaşımındaki bu mekanizmayı karşılaştırarak aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Özel Bölge Dolaşımları

Bu konudan daha fazla soru