İnsanda fertilizasyon sürecinde, spermatozoonun oosit ile birleşmesinden hemen sonra (1-3 saniye içinde) meydana gelen ve polispermiyi (birden fazla spermatozoonun oosite girmesini) önleyen ilk mekanizmaya 'hızlı blokaj' adı verilir. Oosit zarında gerçekleşen ve sonraki sperm girişlerini elektriksel olarak engelleyen bu olayın temel fizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- Sodyum (Na⁺) iyonlarının hücre içine girişi ile oosit membranının depolarizasyonuCevap
- BKalsiyum (Ca²⁺) iyonlarının endoplazmik retikulumdan sitoplazmaya salınımı
- CKortikal granüllerin ekzositozu ile zona pellusida yapısının sertleşmesi
- DPotasyum (K⁺) kanallarının açılması ile oluşan hiperpolarizasyon
- EKlor (Cl⁻) iyonlarının hücre dışına çıkışı ile membran potansiyelinin düşmesi
Cevap
Sodyum (Na⁺) iyonlarının hücre içine girişi ile oosit membranının depolarizasyonu
Fertilizasyon sırasında polispermiyi önleyen ilk mekanizma (hızlı blokaj), sperm temasından hemen sonra oosit membranındaki Na⁺ kanallarının açılması ve Na⁺ iyonlarının hücre içine hücum etmesiyle gerçekleşir. Bu durum istirahat membran potansiyelini (-70 mV civarından) pozitif değerlere (+20 mV) çeker (depolarizasyon). Elektriksel yük değişimi, diğer spermatozoonların oosit zarına füzyonunu fiziksel olarak engeller.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Polispermi Blokaj Mekanizmaları (Hızlı vs Yavaş)
İpuçları
1
Polispermiyi önleyen iki mekanizma vardır: Biri elektriksel ve çok hızlıdır, diğeri kimyasal ve daha yavaştır.
2
Hızlı blokaj, oosit zarının elektriksel yükünü değiştirerek diğer spermlerin yaklaşmasını engeller.
3
Sinir hücresindeki aksiyon potansiyeli oluşumuna benzer şekilde, hücre içine pozitif yüklü bir iyonun girişiyle başlar.
Daha Fazla Pratik
Yavaş blokajın (kortikal reaksiyon) tetikleyicisi olan iyon (Ca²⁺) ile ilgili soruları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s