Glokom tanısıyla uzun süredir topikal bir göz damlası kullanan 68 yaşındaki erkek hasta, akut batın tablosu ile acil servise başvuruyor. Acil cerrahi planlanan hastaya anestezi indüksiyonunda standart dozda (1 mg/kg) süksinilkolin uygulanıyor. Operasyon sonunda hastanın spontan solunumunun geri dönmediği ve nöromusküler blokajın beklenenden çok daha uzun sürdüğü (uzamış apne) gözleniyor. Hastanın postoperatif sorgulamasında kullandığı glokom ilacının bir 'organofosfat' türevi olduğu öğreniliyor.
Bu klinik tabloya neden olan en olası ilaç ve etkileşim mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- APilokarpin - Hepatik mikrozomal enzimlerin (CYP450) kompetitif inhibisyonu ile süksinilkolin yıkımının azalması
- BTimolol - Nöromusküler kavşakta presinaptik kalsiyum kanallarını bloke ederek asetilkolin salınımını engellemesi
- Ekotiopat - Plazma bütirilkolinesteraz (psödokolinesteraz) enziminin irreversibl inhibisyonuCevap
- DFizostigmin - Motor son plaktaki nikotinik reseptörlerin desensitizasyonu sonucu faz II blok gelişimi
- EDemecarium - Böbrek tübüler sekresyon yarışması sonucu süksinilkolin eliminasyonunun yavaşlaması
Cevap
Ekotiopat - Plazma bütirilkolinesteraz (psödokolinesteraz) enziminin irreversibl inhibisyonu
Ekotiopat, glokom tedavisinde kullanılan güçlü, uzun etkili ve irreversibl bir organofosfat antikolinesterazdır. Göze topikal uygulanmasına rağmen sistemik dolaşıma geçerek plazma bütirilkolinesteraz (psödokolinesteraz) enzimini inhibe edebilir. Süksinilkolin, normalde bu enzim tarafından hızla yıkılan bir depolarizan kas gevşeticidir. Enzim inhibe olduğunda süksinilkolin yıkılamaz ve nöromusküler blokaj (apne) saatlerce uzar. Bu, organofosfat-süksinilkolin etkileşimi için klasik ve hayati bir bilgidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Organofosfat yapılı indirekt parasempatomimetikler (örn. Ekotiopat), sistemik absorpsiyonla plazma psödokolinesterazını inhibe ederek süksinilkolin gibi bu enzimle yıkılan ilaçların etkisini tehlikeli düzeyde uzatır.