Hücre zarının moleküler organizasyonuna yönelik 'Akıcı Mozaik Zar Modeli' ve bu modelin güncel eklemeleri olan 'Lipit Salları' (lipid rafts) kavramları, zarın heterojen ve dinamik yapısını açıklamaktadır. Eritrosit plazma zarı, proteinlerin lipit tabakasıyla olan ilişkisinin ve zar iskeletinin organizasyonunun anlaşılmasında en önemli model sistemdir.
Buna göre, hücre zarı bileşenlerinin yapısal özellikleri ve bu bileşenlerin birbirleriyle olan etkileşim mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- ASpektrin tetramerleri, hidrofobik etkileşimler aracılığıyla lipit çift katmanının apolar merkezine gömülerek zarın esnekliğini ve bikonkay formunu sağlayan temel integral zar proteinidir.
- BLipit salları, kolesterolün doymamış yağ asidi zincirlerine sahip fosfolipitlerle kurduğu zayıf bağlar sayesinde oluşan, yüksek akışkanlığa sahip ve proteinlerin rastgele dağıldığı homojen bölgelerdir.
- Eritrositlerde spektrin ağının zara sabitlenmesi; ankirin ve Protein 4.1 gibi periferal proteinlerin, sırasıyla Bant 3 ve glikoforin gibi integral proteinlerin sitoplazmik domainleri ile kurduğu spesifik etkileşimler sayesinde gerçekleşir.Cevap
- DGlikoforin molekülleri, hücre dışı yüzlerinde siyalik asit içermeyen nötr oligosakkarit zincirleri taşıyarak glikokaliks tabakasını oluşturur ve hücrenin zeta potansiyelini düşürerek agregasyonu kolaylaştırır.
- EKolesterol molekülleri, lipit çift katmanının polar baş grupları arasına yerleşerek sadece hidrofobik etkileşimler yoluyla zar akışkanlığını her sıcaklık derecesinde doğrusal olarak artırır.
Cevap
Eritrositlerde spektrin ağının zara sabitlenmesi; ankirin ve Protein 4.1 gibi periferal proteinlerin, sırasıyla Bant 3 ve glikoforin gibi integral proteinlerin sitoplazmik domainleri ile kurduğu spesifik etkileşimler sayesinde gerçekleşir.
Hücre zarının iç yüzeyinde bulunan spektrin ağı, eritrositlere şekil ve esneklik verir. Bu ağın lipit tabakasına tutunması için 'çapalama proteinleri' kullanılır. Ankirin proteininin Bant 3 integral proteini ile kurduğu etkileşim ve Protein 4.1 kompleksinin glikoforin ile kurduğu etkileşim, bu stabilizasyonun temelini oluşturur. Bu etkileşimler spesifik protein-protein bağlarıdır (non-kovalan) ve zarın bütünlüğü için kritiktir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Eritrosit Plazma Zarı ve Hücre İskeleti Çapalama Mekanizmaları