Soru

Zorluk: OrtaGenel Parazitoloji Kavramları

Parazit-konak ilişkilerinde konakların sınıflandırılması, parazitin ilgili konaktaki biyolojik aktivitesine göre yapılır. Bir parazitin yaşam döngüsü incelendiğinde; eşeysiz (aseksüel) çoğalmanın omurgalı bir canlıda, eşeyli (seksüel) üremenin ise paraziti taşıyan bir artropodun vücudunda gerçekleştiği saptanmıştır. Buna göre, söz konusu konakların parazitolojik rolleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

  1. Artropod: Son konak — Omurgalı: Ara konakCevap
  2. B
    Artropod: Ara konak — Omurgalı: Son konak
  3. C
    Artropod: Biyolojik vektör — Omurgalı: Rezervuar
  4. D
    Artropod: Mekanik vektör — Omurgalı: Ara konak
  5. E
    Artropod: Son konak — Omurgalı: Paratenik konak

Cevap

Artropodun 'son konak', omurgalının ise 'ara konak' olarak tanımlandığı seçenek doğrudur.
Tıbbi parazitoloji terminolojisine göre; parazitin yaşam döngüsünün eşeyli (seksüel) üreme evresinin gerçekleştiği canlı 'son konak', sadece eşeysiz (aseksüel) çoğalmanın veya larva gelişiminin görüldüğü canlı ise 'ara konak' olarak tanımlanır. Soruda verilen senaryoda eşeyli üreme artropodda olduğu için artropod son konak, eşeysiz çoğalma omurgalıda olduğu için omurgalı ara konaktır (Örn: Plasmodium spp. döngüsünde Anopheles cinsi sivrisinek son konak, insan ise ara konaktır).

Adım Adım Çözüm

1
Eşeyli üremenin (singami/sporogoni) gerçekleştiği konağı belirle.
Artropod vücudunda eşeyli üreme gerçekleştiği için bu canlı 'son konak' (definitive host) olarak tanımlanır.
Parazitolojide son konak tanımı, parazitin erişkin formuna ev sahipliği yapması veya eşeyli üremenin burada tamamlanması esasına dayanır.
2
Eşeysiz çoğalmanın (şizogoni vb.) gerçekleştiği konağı belirle.
Omurgalı canlıda eşeysiz çoğalma gerçekleştiği için bu canlı 'ara konak' (intermediate host) olarak tanımlanır.
Ara konak, parazitin larva formlarını barındırdığı veya sadece eşeysiz olarak çoğaldığı canlıdır.
3
Elde edilen tanımları seçeneklerle karşılaştır.
Artropodun son konak, omurgalının ara konak olduğu eşleştirme saptanır.
Verilen biyolojik döngü (örneğin sıtma paraziti döngüsü) bu tanımlarla tam uyumludur.

Anahtar Kavram

Parazit yaşam döngüsünde üreme tipine göre konak tanımlaması (Son Konak vs. Ara Konak).
Bu soruyu puanla