Parazitoloji

Ateş, titreme ve halsizlik şikayetleriyle başvuran $45$ yaşındaki bir erkek hastanın öyküsünden, ateşinin $72$ saatte bir ($4$ günde bir) tekrarladığı öğreniliyor. Laboratuvar incelemesi için hazırlanan periferik yaymada, enfekte eritrositlerin büyümediği, parazitin eritrosit içinde 'kuşak' (band) formu oluşturduğu ve sitoplazmasında koyu kahverengi pigmentlerin bulunduğu gözleniyor. Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Evsizler barınağında yaşayan $45$ yaşındaki bir erkek hasta; yaklaşık $5$ gündür devam eden yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve özellikle kaval kemiklerinde (tibia) belirgin olan şiddetli kemik ağrıları şikayetiyle başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde vücudunda yaygın kaşıntı izleri saptanıyor ve elbiselerinin iç dikiş kısımları incelendiğinde küçük, kanatsız, dorsoventral basık ektoparazitler görülüyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan mikroorganizmanın ($Bartonella$ $quintana$) bulaşmasında rol oynayan temel vektör aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, iki haftadır devam eden sağ üst kadran ağrısı ve yüksek ateş şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede hepatomegali ve sağ interkostal aralıkta hassasiyet saptanıyor. Ultrasonografide karaciğer sağ lobunda tek ve büyük bir apse odağı saptanıyor. Yapılan apse aspirasyonunda tipik "ançuez ezmesi" (anchovy paste) görünümünde materyal elde ediliyor ancak materyalde bakteri üremiyor. Bu klinik tabloya neden olan paraziter etkenle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$6$ yaşında bir çocuk, her iki göz kapağında yaklaşık iki haftadır devam eden şiddetli kaşıntı ve kızarıklık şikayetiyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Yapılan biyomikroskopik muayenede kirpik diplerine sıkıca tutunmuş, yengeç benzeri morfolojiye sahip ektoparazitler ve kirpik gövdelerinde yumurtalar (sirkeler) gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası ektoparazit aşağıdakilerden hangisidir?

Apicomplexa (Sporozoa) şubesinde yer alan intestinal protozoonların biyolojik özellikleri incelendiğinde; çoğunun apikoplast adı verilen, endosimbiyotik kökenli olan ve yağ asidi sentezi gibi kritik metabolik süreçlerden sorumlu bir organele sahip olduğu görülür. Ancak, bu şubede yer alan bir parazit, evrimsel süreçte hem apikoplastını hem de mitokondriyal genomunu ($mtDNA$) kaybetmiş olmasıyla diğerlerinden belirgin şekilde ayrılır.

Bu biyolojik özelliklere sahip olan ve insanda özellikle immün yetmezlik durumlarında şiddetli ishallere yol açan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir erkek hasta, Afrika seyahati dönüşü ani başlayan yüksek ateş, titreme ve bilinç bulanıklığı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali ve hafif sarılık saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin değeri düşük bulunuyor. Periferik yayma incelemesinde, bir eritrosit içerisinde birden fazla "yüzük (ring)" formu ve karakteristik "muz" veya "hilal" görünümünde gametositler izleniyor. Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına göre, en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Az pişmiş sığır eti tüketim öyküsü olan bir hastanın dışkısında hareketli proglottidler (şerit halkaları) saptanmıştır. Yapılan mikroskobik incelemede, parazitin skoleksinde (baş kısmında) $4$ adet çekmen bulunduğu, ancak rostellum ve çengellerin bulunmadığı gözlenmiştir. Bu özelliklere sahip olan ve tıpta 'silahsız şerit' olarak adlandırılan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında kadın hasta, son birkaç aydır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve çarpıntı şikayetleri ile doktora başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalarda ve ağız mukozasında belirgin solukluk saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin $9,2$ $g/dL$, $MCV$ $112$ $fL$ ve serum $B_{12}$ vitamini düzeyi düşük bulunuyor. Hastanın anamnezinden düzenli olarak çiğ balık içeren "ceviche" ve "sushi" tükettiği öğreniliyor. Yapılan dışkı incelemesinde $75 \times 45$ $\mu m$ boyutlarında, altın sarısı-kahverengi renkte, bir kutbu operkulumlu (kapaklı), diğer kutbu ise küçük bir çıkıntı içeren yumurtalar görülüyor. Bu hastada saptanan parazitin yaşam döngüsü değerlendirildiğinde, birinci ara konak olan kopepodlar (Cyclops spp.) tarafından yutularak enfeksiyona neden olan evre aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide parazitlerin yaşam döngüleri ve konak etkileşimleri incelendiğinde; "paratenik konak" (taşıyıcı/nakil konak) kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yedi ($7$) yaşında bir çocuk; kronik karın ağrısı, mukuslu-kanlı ishal ve rektal prolapsus şikayetleriyle getirilmiştir. Yapılan dışkı incelemesinde; her iki ucunda belirgin hiyalin tıkaçları bulunan, kahverengi renkli ve limon şeklinde karakteristik yumurtalar saptanmıştır.

Bu klinik tabloya neden olan en olası nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Kanlı-mukuslu diyare şikayeti ile başvuran bir hastanın taze dışkı örneğinin direkt mikroskobik incelemesinde, sitoplazması içerisinde yutulmuş eritrositler (eritrofagositoz) barındıran hareketli trofozoitlerin görülmesi aşağıdaki mikroorganizmalardan hangisi için karakteristiktir?

Öksürük, hafif ateş ve hırıltılı solunum (Loeffler sendromu) şikayetleriyle başvuran bir hastanın dışkı incelemesinde; kalın, pürtüklü (mammillated) albuminöz bir dış tabakaya sahip, oval, sarı-kahverengi yumurtalar saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Bakım evinde kalan, $70$ yaşında, ileri evre Alzheimer hastası olan bir erkekte; el ayası, ayak tabanı ve gövdede yaygın, kalın, gri-beyaz renkli skuamlı ve krutlu lezyonlar saptanıyor. Hastanın kaşıntı şikayetinin olmadığı belirtilirken, hastaya bakım veren personelde parmak aralarında şiddetli kaşıntı ve papüler döküntüler geliştiği öğreniliyor. Bu tabloya neden olan etken ve hastalık formu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kreş eğitimi gören $6$ yaşındaki bir çocukta karın ağrısı ve ishal şikayetleri görülüyor. Yapılan dışkı incelemesinde; yaklaşık $45 \mu m$ çapında, renksiz ve ince çeperli, içerisinde $6$ çengelli onkosfer bulunan yumurtalar saptanıyor. Onkosfer ile dış çeper arasındaki boşlukta her iki kutuptan çıkan $4-8$ adet ince filaman (kutup filamanları) dikkati çekiyor. Bu morfolojik özelliklere sahip olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Kreşe giden $5$ yaşındaki bir çocukta yaklaşık bir haftadır devam eden karın ağrısı ve bol sulu ishal şikayetleri üzerine dışkı incelemesi yapılıyor. Dışkının modifiye asit-fast (Kinyoun) boyamasında $4-6 \mu m$ çapında, yuvarlak ve parlak kırmızı boyanmış ookistler görülüyor. Laboratuvar personeline, bu örneklerle çalışırken bulaş riskine karşı azami dikkat göstermeleri, çünkü bu parazitin dışkı ile atıldığı anda enfektif olduğu hatırlatılıyor. Bu paraziti, benzer boyanma özelliği gösteren diğer bağırsak koksidiyenlerinden ($Cyclospora$ ve $Cystoisospora$) ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Afrika seyahati öyküsü bulunan ve son birkaç aydır terminal hematüri ile dizüri şikayetleri olan 32 yaşındaki erkek hastaya yapılan sistoskopide, mesane mukozasında "kum tanesi" görünümü veren psödotüberküller saptanmıştır. İdrar tetkikinde terminal dikeni bulunan, operkulumsuz yumurtalar izlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan parazit ve yaşam döngüsü özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$7$ yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık $3$ aydır devam eden kanlı-mukuslu diyare, karın ağrısı ve tenesmus şikayetleri ile polikliniğe getirilmiştir. Fizik muayenede malnütrisyon bulguları ve rektal prolapsus saptanmıştır. Dışkı incelemesinde her iki ucunda belirgin kutup tıkaçları bulunan, yaklaşık $50$ $\mu m$ boyutunda, limon (mekik) şeklinde tipik parazit yumurtaları izlenmiştir.

Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına neden olan en olası parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Altmış beş ($65$) yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanısıyla yüksek doz kortikosteroid tedavisi görmekte olan erkek hastada; tedavinin ikinci haftasında karın ağrısı, öksürük, hemoptizi ve gövdede hızla yer değiştiren serpijinöz eritematöz döküntüler gelişmiştir. Akciğer grafisinde yama tarzında infiltrasyonlar izlenen ve kan kültüründe *Escherichia coli* üremesi saptanan bu hastada, tanıyı kesinleştirmek amacıyla yapılan dışkı incelemesinde hareketli rhabditiform larvalar görülmüştür. Bu klinik tabloya yol açan ve insanda internal otoinfeksiyon yapma yeteneği bulunan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında erkek hasta, yaklaşık bir haftadır devam eden kanlı-mukuslu ishal, karın ağrısı ve tenesmus şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan kolonoskopik incelemede çekum ve çıkan kolonda karakteristik "matara şeklinde" (flask-shaped) ülserler saptanıyor. Gaitanın direkt mikroskobik incelemesinde hızlı ve tek yönlü hareket eden trofozoitler görülüyor. Bu hastada etkenin *Entamoeba histolytica* olduğunu ve patojeniteyi kesin olarak gösteren mikroskobik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında erkek hasta; son aylarda gelişen halsizlik, iştahsızlık ve karın sağ üst kadranda dolgunluk hissiyle başvuruyor. Çekilen abdominal BT'de karaciğer sağ lobunda, sınırları düzensiz, yer yer kalsifikasyonlar içeren, çevre parankime ve vasküler yapılara invazyon gösteren litik bir kitle izleniyor. Başlangıçta hepatosellüler karsinom düşünülen hastadan alınan biyopsi örneğinde; çok sayıda küçük, birbirine bitişik veziküler yapılar görülüyor. Bu veziküllerin çevre doku ile arasında belirgin bir konak kaynaklı fibröz kapsül (perikist) bulunmadığı ve parazite ait germinal tabakanın dışa doğru tomurcuklanma yaptığı saptanıyor. Bu klinik ve patolojik tabloya neden olan parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?