Antiparaziter İlaçlar

$30$ yaşında, bilinen ek hastalığı olmayan bir erkek hasta, bir haftadır devam eden sulu ishal ve kramp tarzında karın ağrısı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan dışkı incelemesinde modifiye asit-fast boyama ile $Cryptosporidium$ $parvum$ oositleri izleniyor.

Bu hastanın tedavisinde kullanılan ve pirüvat:ferredoksin oksidoredüktaz ($PFOR$) enzimini inhibe ederek etki gösteren antiparaziter ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) alevlenmesi nedeniyle uzun süredir yüksek doz sistemik kortikosteroid tedavisi alan erkek hastada; yaygın karın ağrısı, kanlı ishal ve balgamda kan görülmesi üzerine yapılan incelemelerde $Strongyloides$ $stercoralis$ hiperinfeksiyonu saptanıyor. Özgeçmişinde atriyal fibrilasyon nedeniyle verapamil kullanımı olan hastaya ivermektin tedavisi başlanıyor. Tedavinin ikinci dozundan sonra hastada ilerleyici bir uyku hali (letarji), konfüzyon ve kas koordinasyon bozukluğu (ataksi) gelişiyor.

Bu hastada gelişen klinik tablonun en olası farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Sıtma endemik bir bölgeye seyahat öyküsü olan 28 yaşındaki erkek hasta, döngüsel ateş, titreme ve terleme nöbetleri şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan periferik kan yaymasında *Plasmodium vivax* enfeksiyonu saptanıyor ve hastaya klorokin tedavisi başlanıyor. Akut kan evresi başarıyla tedavi edilen hastada, karaciğerdeki uyuyan formların (hipnozoit) neden olabileceği relapsları (tekrarlamaları) önlemek amacıyla tedaviye yeni bir antiparaziter ilaç eklenmesi planlanıyor. Ancak hekim, bu ilacı reçete etmeden önce, hastada şiddetli bir hemolitik anemi tablosunun gelişmesini önlemek için spesifik bir enzim düzeyini kontrol etmek istiyor.

Hekimin bu hastada relapsları önlemek için başlamayı planladığı ilaç ve öncesinde eksikliğini araştırdığı enzim eşleşmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

$29$ yaşındaki erkek hasta, Orta Afrika seyahatinden döndükten yaklaşık iki ay sonra şiddetli baş ağrısı, aralıklı ateş ve boynun arka üçgeninde ağrısız lenfadenopati (Winterbottom belirtisi) şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın klinik tablosuna son haftalarda gündüz aşırı uyuma eğilimi, kognitif fonksiyonlarda gerileme ve tremor eşlik etmeye başlamıştır. Yapılan serebrospinal sıvı ($BOS$) incelemesinde lenfositoz ve yüksek protein seviyeleri ile birlikte hareketli kamçılı parazitler saptanmıştır.

Batı Afrika uyku hastalığının bu nörolojik evresinde ilk seçenek olarak tercih edilen ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$40$ yaşında erkek hasta, uzun süredir devam eden ateş, halsizlik ve karın şişliği şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde masif splenomegali ve hepatomegali saptanıyor. Kemik iliği aspiratının $Giemsa$ boyamasında makrofajlar içerisinde çok sayıda $Leishman-Donovan$ ($L-D$) cisimciği izleniyor. Visseral leişmaniyazis ($Kala-azar$) tanısı konulan hastada, parenteral ajanların kullanımını kısıtlayan bir komorbidite nedeniyle bu hastalıkta kullanılan ilk etkili oral ajan olan miltefosin başlanıyor. Buna göre, miltefosinin parazit üzerindeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal bölgede hayvancılıkla uğraşan $42$ yaşında erkek hasta, karın sağ üst kısmında dolgunluk hissi ve künt ağrı ile polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede karaciğerin kosta yayını $3$ cm geçtiği saptanıyor. Ultrasonografik incelemede karaciğer sağ lobda, içinde çok sayıda küçük kistik yapılar (kız veziküller) bulunan $8$ cm çapında kistik kitle saptanarak hidatik kist tanısı konuluyor. Cerrahi girişim planlanan hastaya operasyon öncesinde kist içeriğinin canlılığını azaltmak amacıyla yüksek doz albendazol tedavisi başlanıyor. Bu ilacın tedavi edici etkisinden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$25$ yaşında erkek hasta, dışkısında beyaz, yassı ve hareketli parçalar görmesi üzerine doktora başvuruyor. Yapılan parazitolojik inceleme sonucunda hastaya sığır şeridi ($Taenia\ saginata$) tanısı konuluyor ve tek doz prazikuantel tedavisi planlanıyor. Prazikuantelin bu parazit üzerindeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal bölgede tarım işçiliği yapan $24$ yaşındaki bir erkek hastada halsizlik ve belirgin demir eksikliği anemisi saptanıyor. Dışkı incelemesinde *Necator americanus* yumurtaları görülmesi üzerine tedavi planlanıyor. Benzimidazollere (albendazol gibi) alternatif olarak kullanılan ve parazitin nikotinik reseptörlerini uyararak etki gösteren ilacın parazit üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir erkek hasta, karın ağrısı ve dışkısında hareketli şerit parçaları görme şikayetiyle kliniğe başvuruyor. Yapılan parazitolojik incelemede *Taenia solium* (domuz tenyası) yumurtaları ve proglottidleri saptanıyor. Hastaya oral niklozamid tedavisi planlanıyor. Farmakoloji uzmanı, niklozamid dozundan yaklaşık 2 saat sonra hastaya mutlaka magnezyum sülfat gibi hızlı etkili bir laksatif verilmesi gerektiğini vurguluyor.

Bu klinik tabloda niklozamid sonrası laksatif kullanımının temel farmakolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında HIV pozitif (AIDS evresinde) bir erkek hasta; yaklaşık bir aydır devam eden, günde 10-15 kez tekrarlayan, kansız, mukussuz, bol sulu ishal ve kramp tarzında karın ağrısı ile başvuruyor. Hastanın yapılan laboratuvar incelemesinde CD4+ T-lenfosit sayımı $45/mm^3$ olarak saptanıyor. Gaita incelemesinde modifiye asit-fast boyama ile yaklaşık $5 \mu m$ çapında, pembe-kırmızı renkli ookistler görülüyor. Bu hastada ishalin kontrol altına alınması amacıyla kullanılan ve FDA onaylı olan ajanın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki tabloda, sistemik doku parazitozlarının tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir antiparaziter ilaca (İlaç X) ait bazı farmakolojik özellikler verilmiştir:

Bu bilgilere göre, İlaç X'in parazitler üzerindeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, hiperenfeksiyon sendromu riski taşıyan dirençli $Strongyloides\ stercoralis$ enfeksiyonu nedeniyle oral ivermektin tedavisine alınıyor. Hastanın özgeçmişinde hipertansiyon ve paroksismal supraventriküler taşikardi nedeniyle uzun süredir verapamil kullanımı olduğu öğreniliyor. İvermektin kullanımının ikinci gününde hastada ajitasyon, ataksi ve ardından konfüzyon gelişiyor. Bu hastadaki klinik tablonun gelişiminden sorumlu olan en olası farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?