Endokrin Sistem Fizyolojisi

Övolemik hiponatremi saptanan ancak böbrek fonksiyonları normal olan bir hastada, sabah kortizol düzeyi belirgin olarak düşük bulunmuştur. Glukokortikoid eksikliğinin (örneğin adrenal yetmezlik), arka hipofizden salınan antidiüretik hormon (ADH) üzerindeki fizyolojik etkisi ve buna bağlı gelişen mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında bir erkek hasta; sabah saatlerinde tekrarlayan konfüzyon, çarpıntı ve soğuk terleme atakları ile acil servise başvuruyor. Atak sırasında bakılan plazma glukoz düzeyi $45 \text{ mg/dL}$, insülin düzeyi $25 \text{ \mu U/mL}$ (Normal: $2-20$) ve C-peptit düzeyi $4 \text{ ng/mL}$ (Normal: $0.8-2.0$) olarak ölçülüyor. Bu klinik tabloya neden olan hormonun fizyolojik etkileri ve pankreas içi regülasyonu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$54$ yaşında bir kadın hasta; son birkaç aydır gövdesinde ve alt ekstremitelerinde ağrılı, kaşıntılı ve büllöz karakterde seyreden "nekrolitik migratuvar eritem" lezyonları, kilo kaybı ve yeni gelişen hafif diyabetes mellitus şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan radyolojik görüntülemelerde pankreas kuyruk kesiminde $3$ cm çapında bir kitle saptanıyor.

Bu hastada aşırı salgılanan primer hormonun, hepatositlerde uzun zincirli yağ asitlerinin $\beta$-oksidasyon amacıyla mitokondri içine girişini artırmasını sağlayan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Fizyolojik olarak her ikisi de tirozin aminoasidinden köken almasına karşın, plazma transportu ve sinyal iletim mekanizmaları açısından zıt özellikler sergileyen iki hormon (Hormon X ve Hormon Y) tanımlanmıştır. Hormon X'in kandaki taşınma biçiminin büyük oranda spesifik taşıyıcı proteinlere bağlı olduğu ve hedef hücrede çekirdek içi reseptörleri kullanarak gen ekspresyonunu modüle ettiği saptanmıştır. Buna karşın Hormon Y'nin plazmada serbest formda taşındığı ve hücre yüzeyindeki $G$-proteini kenetli reseptörler aracılığıyla saniyeler içinde yanıt oluşturduğu bilinmektedir. Bu iki hormonun özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anjiyotensin II ve plazma potasyum ($K^+$) konsantrasyonundaki artışa birincil yanıt olarak, adrenal korteksin en dış tabakası olan zona glomerulosadan salgılanan temel hormon aşağıdakilerden hangisidir?

$17$ yaşında, primer amenore şikayetiyle başvuran bir genç kızın fizik muayenesinde kan basıncı $165/105$ mmHg olarak saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hipokalemi, plazma renin aktivitesinde belirgin baskılanma ve serum androjen düzeylerinde (DHEA-S, testosteron) çok düşük seviyeler tespit ediliyor. Bu hastada adrenal korteksteki steroidogenez süreci ve hormonal düzenleme mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin plazma düzeyinin artması beklenir?

Tiroid stimüle edici hormonun (TSH) ön hipofizden salgılanması, sadece tiroid hormonlarının negatif geri bildirimi ile değil, çeşitli parakrin ve endokrin faktörlerle de düzenlenir. Buna göre, aşağıdaki moleküllerden veya durumlardan hangisi, fizyolojik koşullarda ön hipofizdeki tirotrop hücrelere doğrudan etki ederek TSH salgısını baskılayıcı (inhibe edici) rol oynar?

Adrenal medulladan salınan katekolaminler olan epinefrin ve norepinefrinin fizyolojik etkileri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi epinefrin lehine olan temel farklardan biridir?

45 yaşında bir kadın hasta, bacaklarında nekrolitik migratuar eritem ile uyumlu ağrılı ve büllöz döküntüler, kilo kaybı ve yeni başlangıçlı diabetes mellitus şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan görüntülemede pankreas gövdesinde $3$ cm çapında bir kitle saptanıyor. Bu hastada aşırı salgılanan hormonun hücresel sinyal iletim mekanizması ve pankreas adacık içi parakrin etkileşimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sistemik ağır hastalıklar, cerrahi travma veya uzun süreli açlık gibi metabolik stres durumlarında (Non-tiroidal hastalık sendromu), plazmada serbest $T_3$ seviyeleri azalırken revers $T_3$ ($rT_3$) seviyelerinde belirgin bir artış gözlenir. Bu tabloda izlenen $rT_3$ artışından sorumlu olan temel periferik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Hipofiz adenomu nedeniyle total hipofizektomi operasyonu geçiren $45$ yaşındaki bir hastanın postoperatif takibinde, adrenokortikotropik hormon ($ACTH$) eksikliği gelişmiştir. Hastanın biyokimyasal analizlerinde glukokortikoid ve adrenal androjen düzeylerinin belirgin düştüğü saptanırken; serum sodyum ($Na^+$), potasyum ($K^+$) ve kan basıncı düzeylerinin büyük oranda normal sınırlarda kaldığı gözlenmiştir.

Bu klinik tabloya göre, adrenal korteksin aşağıdaki tabakalarından hangisinin trofik yapısını ve fonksiyonel kapasitesini en iyi koruması beklenir?

Tip 2 diyabet patogenezinde önemli bir yer tutan insülin direnci, sıklıkla post-reseptör sinyal iletimindeki bozukluklarla ilişkilidir. İnsülinin hedef hücrelerde (iskelet kası ve yağ dokusu) glukoz alımını sağlamak için $GLUT4$ taşıyıcılarının hücre zarına göçünü (translokasyon) uyardığı temel hücre içi yolak aşağıdakilerden hangisidir?

Ön hipofizdeki somatotrof hücrelerde, büyüme hormonu salgılatıcı hormon ($GHRH$) reseptörüne bağlı hücre içi sinyal iletim yolağında adenilat siklaz aktivitesini kalıcı olarak bozan bir mutasyon saptanmıştır. Bu durum sonucunda plazma büyüme hormonu ($GH$) ve insülin benzeri büyüme faktörü-1 ($IGF-1$) düzeyleri patolojik olarak düşük seviyelerdedir. Bu hastadaki hormonal feedback mekanizmaları ve hipotalamik nöronal yanıtlar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Endokrin sistemde bir hormonun sentezlendikten sonra hücre içinde veziküllerde depolandığı, salgılandıktan sonra plazmada büyük oranda serbest (taşıyıcı proteine bağlanmadan) formda taşındığı ve hedef hücre zarındaki reseptörüne bağlandığında fosfolipaz C (PLC) aktivasyonu ile hücre içi kalsiyum ($Ca^{2+}$) mobilizasyonunu tetiklediği bilinmektedir. Bu özelliklere sahip olan hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroid hormon sentezinin gerçekleşebilmesi için foliküler hücreye bazolateral membrandan alınan iyodürün ($I^-$), kolloid alanına taşınması kritik bir adımdır. İyodürün foliküler hücrenin apikal membranından kolloide taşınmasını sağlayan ve genetik eksikliğinde guatr ile birlikte sensörinöral işitme kaybı (Pendred sendromu) görülen taşıyıcı protein aşağıdakilerden hangisidir?