Examkin

Germ Yaprağı Türevleri ve Organogenez

47 soru

Soru 1Soru →

Embriyolojik gelişim sürecinde organların parankimini veya lümenini döşeyen epitelyal tabaka ile duvar yapısını oluşturan bağ ve kas dokusu bileşenleri genellikle farklı germ yapraklarından köken alır. Örneğin; gastrointestinal sistem organlarında lümen epiteli endodermden gelişirken, duvarın bağ ve kas dokuları splanknik mezodermden köken alır.

Buna göre, aşağıdaki anatomik yapıların hangisinde lümeni döşeyen epitel ile duvar yapısındaki bağ ve kas dokusu bileşenlerinin tamamı aynı germ yaprağı türevinden gelişmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üreter

Cevap

Üreterin hem lümen epiteli hem de duvarındaki diğer doku bileşenleri aynı germ yaprağından (intermediyer mezoderm) köken almaktadır.
Üreter, embriyolojik gelişim sürecinde bütünüyle intermediyer mezodermden köken alır. Üreter tomurcuğu (mezonefrik kanalın bir dalı) üreterin epitelyal döşemesini oluştururken, çevreleyen intermediyer mezoderm kökenli mezenşim ise duvarın bağ ve düz kas dokularını oluşturur. Bu nedenle üreter, hem epiteli hem de duvar yapıları aynı germ yaprağından gelişen nadir organlardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Organların katmanlarının kökenlerini analiz edin.
Sindirim ve solunum sistemlerinde epitel endodermden, stroma/duvar mezodermden gelir (karma köken).
Primitif bağırsak tüpü endodermden, onu saran mezenşim ise splanknik mezodermden köken aldığı için bu organlar çift germ yapraklıdır.
2
Üriner sistemin (üst kısımları) gelişimini değerlendirin.
Üreter, pelvis renalis ve toplayıcı tüpler intermediyer mezodermden gelişen üreter tomurcuğundan köken alır.
Üst üriner sistemin hem epiteli hem de çevre mezenşimi aynı germ yaprağı bölgesinden (intermediyer mezoderm) farklılaştığı için tekil kökenlidir.

Anahtar Kavram

İntermediyer mezodermden köken alan epitel yapıları
Soru 2Soru →

Karaciğerin embriyolojik gelişimi sürecinde, ön bağırsaktan (foregut) köken alan karaciğer divertikülü, septum transversum olarak bilinen mezenşimal doku içine doğru büyür. Bu süreçte karaciğerin parankimal hücreleri ile stroma ve vasküler yapıları farklı germ yapraklarından köken alır. Buna göre, karaciğerde bulunan aşağıdaki hücrelerden hangisi embriyolojik olarak mezoderm kökenlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kupffer hücreleri

Cevap

Karaciğerdeki Kupffer hücreleri, monosit kökenli fagosittik hücreler olup embriyolojik olarak mezoderm tabakasından gelişirler.
Doğru cevap olan 'Kupffer hücreleri', karaciğerin sinüzoidal boşluklarında yer alan ve bağışıklık sisteminin bir parçası olan makrofajlardır. Bu hücreler, kan yapıcı kök hücrelerden (hematopoetik köken) türedikleri için embriyolojik olarak mezoderm tabakasından köken alırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Karaciğerin embriyolojik kökenini analiz et.
Karaciğer, ön bağırsağın (foregut) endoderminden gelişen bir divertikül olarak başlar.
Organın parankimal kısımlarının endodermden köken aldığını belirlemek için bu adım gereklidir.
2
Endoderm ve mezoderm katkılarını birbirinden ayır.
Hepatositler ve epitel yapılar endodermden; bağ dokusu, damar endoteli ve Kupffer hücreleri ise septum transversum mezoderminden gelir.
Hücre tiplerine göre germ yaprağı eşleştirmesi yapmak sorunun çözümü için kritiktir.
3
Seçenekleri karşılaştır.
Kupffer hücrelerinin makrofaj sisteminin bir parçası olarak mezodermal olduğu saptandı.
Diğer tüm seçeneklerin epitel tabanlı (endodermal) olduğu görülmektedir.

Anahtar Kavram

Karaciğer parankimi endoderm kökenli iken, stroma, sinüzoid endoteli ve Kupffer hücreleri mezoderm (septum transversum) kökenlidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru →

Ürogenital sistemin gelişim sürecinde, mesanenin (idrar torbası) büyük bir bölümü endoderm kökenli ürogenital sinüsten köken alırken; mesanenin posterior duvarında, üreterlerin ve duktus deferenslerin (erkekte) açıldığı bölge olan trigonum vesicae (mesane trigonu) farklı bir gelişimsel sürece sahiptir.

Mesane trigonunun oluşumuna doğrudan katkı sağlayan mezonefrik kanalların (Wolff kanalları) köken aldığı embriyolojik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ara (intermediate) mezoderm

Cevap

Mesane trigonu, ara (intermediate) mezodermden köken alan mezonefrik kanalların distal kısımlarının mesane posterior duvarına dahil olmasıyla oluşur.
Doğru yanıt olan seçenek, ürogenital sistemin (böbrekler, gonadlar ve kanalları) ana kaynağını belirtmektedir. Mesane trigonu, mezonefrik kanalların (ara mezoderm türevi) mesane posterior duvarına dahil olmasıyla oluşur; bu nedenle bu bölge gelişimsel olarak mezodermal bir kökene sahiptir (daha sonra epiteli endodermle yer değiştirse de kökeni mezoderm kabul edilir).

Adım Adım Çözüm

1
Mesane gelişim kaynaklarını belirle.
Mesanenin büyük kısmı ürogenital sinüs (endoderm) kökenlidir.
Genel organ taslağının kaynağını ayırt etmek gerekir.
2
Trigon bölgesinin spesifik gelişimini analiz et.
Trigon, mezonefrik kanalların (Wolff kanalları) mesane duvarına katılmasıyla oluşur.
Mesane içindeki histolojik ve gelişimsel farklılığın nedenini anlamak gerekir.
3
Mezonefrik kanalların germ yaprağı kökenini saptama.
Mezonefrik kanallar, ara (intermediate) mezodermden gelişen ürogenital sırt yapılarından köken alır.
Germ yaprağı türevleri hiyerarşisinde doğru eşleştirmeyi yapmak gerekir.

Anahtar Kavram

Mesane trigonu, mezoderm (ara mezoderm) kökenli mezonefrik kanalların katılımıyla oluştuğu için mesanenin geri kalanından (endoderm) farklı bir embriyolojik kökene sahiptir.
Soru 4Soru →

Gelişimin dördüncü haftasında intraembriyonik mezodermin lateral bölgesi; somatik (paryetal) ve splanknik (visseral) olmak üzere iki tabakaya ayrılır. Bu iki tabaka arasında kalan boşluk intraembriyonik sölom boşluğunu oluşturur. Buna göre, lateral mezoderm tabakaları ve bu tabakalardan köken alan yapılarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Splanknik mezoderm — Karın ön duvarının iç yüzeyini örten paryetal periton

Cevap

Karın ön duvarının iç yüzeyini örten paryetal peritonun splanknik mezodermden köken aldığı ifadesi yanlıştır; bu yapı somatik mezoderm türevidir.
Karın ön duvarının iç yüzeyini örten paryetal periton, vücut dış duvarı ile ilişkili olduğu için somatik (paryetal) mezodermden köken alır. Splanknik mezoderm ise sadece iç organları doğrudan saran visseral yaprakları oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Lateral mezodermin alt birimlerini analiz et.
Lateral mezoderm; somatik (paryetal) ve splanknik (visseral) olmak üzere iki ana tabakaya ayrılır.
Vücut boşluklarının (sölom) oluşumu bu tabakalaşmaya dayanır.
2
Somatik mezodermin türevlerini hatırla.
Vücut duvarı, ekstremite kemikleri ve seröz boşlukların (plevra, perikard, periton) paryetal yaprakları somatik mezodermden gelişir.
Somatik tabaka ektoderm ile komşudur ve dış çerçeveyi oluşturur.
3
Splanknik mezodermin türevlerini hatırla.
İç organların duvarındaki düz kaslar, bağ dokusu ve seröz boşlukların visseral yaprakları (epikard, visseral plevra/periton) splanknik mezodermden gelişir.
Splanknik tabaka endoderm ile komşudur ve organ duvarlarını oluşturur.
4
Eşleştirmeleri karşılaştır.
Paryetal periton, adından da anlaşılacağı üzere paryetal (somatik) mezodermden köken almalıdır, visseral (splanknik) mezodermden değil.

Anahtar Kavram

Lateral mezodermin somatik ve splanknik tabaka türevlerinin ayrımı (Paryetal vs Visseral seröz zarlar).

İpuçları

1
Seröz zarların 'paryetal' ve 'visseral' isimleri, hangi mezoderm tabakasından köken aldıklarına dair doğrudan ipucu verir.
2
Vücut dış duvarını (kemik, ligament, paryetal zar) oluşturan yapıların somatik mezodermden, iç organ duvarlarını oluşturanların splanknik mezodermden geldiğini unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Gözün embriyolojik gelişimi sırasında optik vezikülün indüklemesiyle farklılaşan ve gözün kırıcı ortamlarından birini oluşturacak olan lens, aşağıdaki germ yapraklarından hangisinden köken alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüzey ektodermi

Cevap

Lens, yüzey ektoderminden köken alan bir yapıdır.
Embriyolojik gelişimde lens; optik vezikülün yüzey ektodermi ile teması sonucu bu tabakanın kalınlaşması (lens plakodu), içeriye doğru çökmesi (lens çukuru) ve sonunda koparak bir vezikül oluşturmasıyla gelişir. Bu nedenle doğrudan yüzey ektodermi türevidir.

Adım Adım Çözüm

1
Göz taslaklarının germ yaprağı kökenini belirle.
Göz; yüzey ektodermi, nöroektoderm ve mezoderm (nöral krest dahil) bileşenlerinden oluşur.
Lensin özgün kökenini diğerlerinden ayırt etmek için temel embriyolojik haritayı bilmek gerekir.
2
Optik vezikül etkileşimini analiz et.
Ön beyinden uzanan optik vezikül, üzerindeki yüzey ektodermini indükleyerek lens plakodunu oluşturur.
İndüksiyon süreci, lensin spesifik olarak hangi ektoderm tipinden geliştiğini doğrular.

Anahtar Kavram

Göz yapılarının embriyolojik kökeni ve indüksiyon mekanizmaları
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

Embriyolojik gelişim sürecinde vücuttaki kas dokularının büyük çoğunluğu mezoderm kökenli mezenşimden gelişir. Ancak, bazı özelleşmiş kas yapıları bu kuralın önemli bir istisnası olarak nöroektodermden (optik kadeh) köken alır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi nöroektoderm kökenli bir kas yapısıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Musculus sphincter pupillae

Cevap

Musculus sphincter pupillae, nöroektodermden (optik kadeh) köken alan bir kas yapısıdır.
Musculus sphincter pupillae ve musculus dilatator pupillae, embriyolojik olarak optik kadehin ön kenarındaki nöroektoderm hücrelerinden gelişir. Bu durum, kas dokusunun büyük oranda mezodermal kökenli olması kuralının tipik bir istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Vücuttaki genel kas dokusu kökenini belirlemek.
İskelet, kalp ve düz kasların büyük çoğunluğu mezodermden (paraksiyal, splanknik veya lateral plak) gelişir.
Genel embriyolojik kural olarak kas dokusu mezodermaldir.
2
Ektoderm kökenli istisnai kasları tanımlamak.
İrisin sfinkter (m. sphincter pupillae) ve dilatör (m. dilatator pupillae) kasları ile ter bezlerinin miyoepiteliyal hücreleri ektodermden gelişir.
Bu yapılar optik kadehin dış tabakasından (nöroektoderm) köken alarak kas liflerine diferansiye olurlar.
3
Seçeneklerdeki kasların kökenlerini karşılaştırmak.
Göz dışı kaslar ve visseral düz kaslar mezoderm kökenliyken, sfinkter pupilla nöroektoderm kökenlidir.
Embriyolojik köken farkını ayırt ederek doğru seçeneği doğrulamak.

Anahtar Kavram

Kas dokusu genellikle mezoderm kökenlidir; ancak iris kasları (m. sphincter ve m. dilatator pupillae) nöroektoderm kökenli olmalarıyla bu kuralın en önemli istisnalarındandır.
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru →

Hirschsprung hastalığı (megakolon konjenitum), bağırsak duvarındaki miyenterik ve submukozal pleksuslarda ganglion hücrelerinin yokluğu ile karakterize konjenital bir anomalidir. Bu klinik tablo, embriyolojik gelişim sürecinde bağırsak duvarına göç etmesi gereken hücrelerin yetersizliği sonucu ortaya çıkar. Buna göre, aşağıdaki yapılardan hangisi bu göç kusurundan etkilenen hücre grubu ile aynı embriyolojik kökene sahip değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nörohipofiz

Cevap

Nörohipofiz
Doğru seçenek olan nörohipofiz, gelişmekte olan beynin diensefalon bölümünden aşağıya doğru uzanan bir divertikül olan infundibulumdan köken alır. Bu yapı nöral tüp türevidir. Diğer seçeneklerde yer alan melanositler, odontoblastlar, Schwann hücreleri ve spinal ganglionlar ise embriyolojik gelişimde vücudun uzak bölgelerine göç eden nöral krest hücrelerinden köken alır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik durumun embriyolojik temelini belirle.
Hirschsprung hastalığı, nöral krest hücrelerinin bağırsak duvarına göçünün aksaması sonucu oluşur.
Ganglion hücrelerinin yokluğu, bu hücrelerin öncülü olan nöral krestin bölgeye ulaşamadığını gösterir.
2
Nöral krest türevlerini hatırla.
Melanositler, odontoblastlar, Schwann hücreleri, dorsal kök ganglionları, adrenal medulla ve kafa iskeletinin bir kısmı nöral krest türevidir.
Bu yapılar nöral plağın kenarlarından köken alan multipotent hücrelerden gelişir.
3
Nöral tüp türevleri ile karşılaştır.
Nörohipofiz, nöral tüpün (beyin veziküllerinden diensefalonun) bir uzantısıdır.
Nörohipofiz, retina ve epifiz bezi gibi yapılar nöral krestten değil, doğrudan nöral tüpten köken alır.

Anahtar Kavram

Nöroektoderm, nöral tüp ve nöral krest olarak ikiye ayrılır; nöral krest hücreleri vücudun çeşitli bölgelerine göç ederek periferik sinir sistemi elemanlarını ve diğer özelleşmiş yapıları oluşturur.
Soru 8Soru →

Embriyolojik gelişim sürecinde dermis tabakasının kökeni vücut bölgelerine göre farklılık göstermektedir. Gövde ve ekstremitelerin dermis tabakası lateral plak mezodermi ve paraksiyal mezodermin dermatom segmentlerinden gelişirken, baş ve boyun bölgesinin dermis tabakası farklı bir germ yaprağı türevinden köken alır.

Buna göre, baş ve boyun bölgesinin dermis tabakası ile aynı embriyolojik kökene sahip olan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Böbrek üstü bezi medullası

Cevap

Böbrek üstü bezi medullası
Embriyolojik gelişimde, baş ve boyun bölgesindeki bağ dokusu, dermis ve kraniyofasiyal kemiklerin çoğu nöral krest hücrelerinden (ektomezenşim) köken alır. Böbrek üstü bezi medullası da modifiye postganglionik sempatik nöronlar olan kromaffin hücrelerinden oluşur ve nöral krest türevidir. Bu nedenle her iki yapı da aynı germ yaprağı bileşeninden gelişir.

Adım Adım Çözüm

1
Baş ve boyun dermisinin kökenini belirle
Nöral Krest
Vücudun geri kalanının aksine, yüz ve boyun bölgesindeki dermis ve bağ dokuları ektodermal bir türev olan nöral krest hücrelerinden gelişir.
2
Seçeneklerdeki yapıların germ yaprağı kökenlerini analiz et
Böbrek üstü bezi medullası = Nöral Krest; Korteks = Mezoderm; Dalak = Mezoderm; Tiroid folikül = Endoderm; Mesonefrik kanal = Mezoderm.
Her bir anatomik yapının spesifik embriyolojik orijini klinik ve histolojik olarak ayırt edicidir.
3
Ortak kökeni eşleştir
Böbrek üstü bezi medullası
Hem baş-boyun dermisi hem de adrenal medulla ektomezenşim/nöral krest kaynaklıdır.

Anahtar Kavram

Nöral krest hücreleri, 'dördüncü germ yaprağı' olarak adlandırılır ve kraniyofasiyal iskelet, dermis, melanositler ve adrenal medulla gibi çok çeşitli yapıları oluşturur.

Daha Fazla Pratik

Nöral krest hücrelerinin göç kusurlarıyla ilişkili olan DiGeorge sendromu ve Hirschsprung hastalığı gibi klinik tabloları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

Erkek iç genital sisteminin gelişimi sürecinde, bazı yapılar mezodermal kökenli mezonefrik (Wolff) kanalından köken alırken, bazı yapılar endodermal kökenli ürogenital sinüsten tomurcuklanarak gelişir. Buna göre, aşağıdaki yapıların hangisinin epiteliyal döşemesi embriyolojik olarak endoderm kökenlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bulbouretral (Cowper) bezleri

Cevap

Bulbouretral (Cowper) bezleri, ürogenital sinüs kaynaklı olduğu için endodermal bir epiteliyal döşemeye sahiptir.
Bulbouretral (Cowper) bezleri, prostat bezi ile birlikte ürogenital sinüsün (endoderm) türevleridir. Üretra epitelinden dışarıya doğru gelişen bu bezler, lümenlerini döşeyen hücreleri endodermden alırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Erkek genital sisteminin iki ana gelişimsel kaynağını belirle.
Mezonefrik (Wolff) kanalı ve Ürogenital sinüs.
İç genital kanallar ve ek bezler bu iki yapıdan farklılaşır.
2
Hangi yapıların mezodermal kökenli Wolff kanalından geliştiğini hatırla.
Epididimis, ductus deferens, ductus ejaculatorius ve veziküla seminalis.
Bu yapılar kanalın doğrudan kendisinden veya ondan çıkan tomurcuklardan oluşur.
3
Hangi yapıların endodermal kökenli ürogenital sinüsten geliştiğini hatırla.
Prostat bezi ve bulbouretral (Cowper) bezleri.
Bu bezler üretrayı döşeyen endodermal epitelin dışarıya doğru büyümesi (evajinasyonu) ile oluşur.

Anahtar Kavram

İç genital sistem organlarının parankim/epitel kökenleri; mezonefrik kanal (mezoderm) ile ürogenital sinüs (endoderm) ayrımına dayanır.
Soru 10Soru →

Embriyonik gelişim sürecinde primitif bağırsak borusunun oluşumu ve farklılaşması sırasında, organların farklı histolojik tabakaları farklı germ yapraklarından köken alır. Buna göre, ince bağırsağın lümenini döşeyen epitelyum ile duvar yapısında bulunan bağ dokusu ve düz kas tabakalarının embriyolojik kökenleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Endoderm — Splanknik (visseral) mezoderm

Cevap

İnce bağırsağın epitel tabakası endodermden, duvarındaki bağ dokusu ve düz kaslar ise splanknik (visseral) mezodermden gelişir.
Sindirim sisteminin (GİS) gelişimi sırasında, kanalın iç yüzeyini döşeyen epitelyum ve bu epitelyumdan gelişen bezler (karaciğer, pankreas gibi) endodermden köken alır. Epitelyumun dışındaki lamina propria, submukoza bağ dokusu, muskularis eksterna (düz kaslar) ve serozanın visseral tabakası ise lateral plak mezoderminin splanknik (visseral) yaprağından gelişir.

Adım Adım Çözüm

1
Epitelyum kökenini belirle
Endoderm
Gastrulasyon sırasında oluşan endoderm tabakası, primitif bağırsak borusunun iç astarını oluşturur.
2
Duvar yapıları (kas ve bağ dokusu) kökenini belirle
Splanknik (visseral) mezoderm
Lateral plak mezoderminin visseral yaprağı, bağırsak borusunun etrafını sararak düz kas ve bağ dokusu tabakalarına farklılaşır.
3
Kökenleri eşleştir
Endoderm ve Splanknik mezoderm
Sindirim sisteminin temel histolojik yapısı bu iki germ yaprağının etkileşimiyle kurulur.

Anahtar Kavram

Primitif bağırsak borusu türevlerinin germ yaprağı kökenleri

İpuçları

1
Sindirim kanalının iç astarı (epiteli) ile dış katmanları (kasları) farklı germ yapraklarından gelişir.
2
Gastrulasyon sonucunda oluşan üç ana tabakadan hangisinin 'iç organ astarı' yaptığını hatırlayın.
3
Lateral plak mezodermi ikiye ayrılır; organlara komşu olan 'visseral' yaprak düz kas gelişimini sağlar.

Daha Fazla Pratik

Lateral plak mezoderminin iki tabakasının oluşturduğu seröz zarların (pariyetal vs visseral) kökenlerini tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 11Soru →

Embriyolojik gelişim sürecinde sindirim sistemi organlarının çoğu, primitif bağırsak tüpünün endodermal epiteli ve onu çevreleyen splanknik mezodermin etkileşimiyle gelişir. Ancak bazı organlar, anatomik yerleşimleri gereği bu sistemle ilişkili olsalar da, endodermden tomurcuklanmak yerine farklı bir mezodermal kaynaktan köken alırlar. Aşağıdakilerden hangisi, ön bağırsak (foregut) bölgesinde dorsal mezogastriumun iki yaprağı arasındaki mezankimal hücrelerin proliferasyonu ile gelişen bir organdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dalak

Cevap

Dalak, ön bağırsak bölgesinde dorsal mezogastriumun mezoderminden köken alan bir organdır.
Dalak, gastrulasyon sonrası oluşan endoderm tabakasından değil, tamamen mezoderm kökenli bir organdır. Gelişimin 5. haftasında midenin arkasında yer alan dorsal mezogastriumun mezoderm tabakası içinde mezankimal bir yoğunlaşma (splenic primordium) olarak belirir. Bu durum onu endodermal tomurcuklanma ile gelişen karaciğer ve pankreas gibi organlardan ayırır.

Adım Adım Çözüm

1
Sindirim sistemi organlarının tipik gelişimsel kökenini (endoderm) gözden geçirin.
Karaciğer, pankreas ve bağırsak epiteli gibi yapıların endodermal tomurcuklar olduğunu saptayın.
İstisnai durumu ayırt etmek için genel kuralı bilmek gerekir.
2
Ön bağırsak (foregut) bölgesindeki dorsal mezogastrium yapısını analiz edin.
Bu bölgenin periton katlantıları ve içinde gelişen yapıları hatırlayın.
Dalağın spesifik yerleşim yeri dorsal mezogastriumdur.
3
Dorsal mezogastrium içinde mezodermal kümelenme gösteren yapıyı tanımlayın.
Dalağın mezankimal hücrelerden geliştiği sonucuna varın.
Dalak, sindirim sistemiyle ilişkili olmasına rağmen mezoderm kökenli bir istisnadır.

Anahtar Kavram

Dalak, gastrointestinal sistemle ilişkili olmasına rağmen endoderm kökenli olmayıp, tamamen mezodermden (dorsal mezogastrium mezankimi) köken alan bir organdır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 12Soru →

Embriyolojik gelişim sürecinde sindirim sistemine bağlı birçok bez ve organ, primitif bağırsak tüpünün endodermal epitelinden çevredeki splanknik mezoderme doğru uzanan tomurcuklanmalar (divertiküller) şeklinde gelişir. Ancak bazı abdominal organlar anatomik olarak bu sistemle ilişkili görünse de gelişimsel kökenleri farklıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi primitif bağırsak tüpü endoderminden köken alan epitelyal bir divertikül olarak gelişmeye başlamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Lien

Cevap

Lien (Dalak), primitif bağırsak endoderminden köken alan bir divertikül olarak değil, dorsal mezogastrium içerisindeki mezodermal mezenşimden gelişir.
Lien (Dalak), embriyolojik gelişim sürecinde bağırsak endoderminden tomurcuklanmayan nadir abdominal organlardan biridir. 5. haftada dorsal mezogastriumun iki yaprağı arasında yer alan splanknik mezoderm kökenli mezenşimal hücrelerin çoğalmasıyla oluşur. Bu nedenle parankiması mezodermaldir.

Adım Adım Çözüm

1
Organların embriyolojik taslak oluşum mekanizmalarını değerlendir.
Tiroid, karaciğer, pankreas ve safra kesesi bağırsak lümeninden dışarı doğru büyüyen epitelyal tomurcuklar (divertikül) olarak başlar.
Bu organların parankiması endoderm kökenlidir ve bağırsak tüpüyle bağlantıları (kanallar) bu kökeni yansıtır.
2
Dalağın gelişim yerini ve kökenini incele.
Dalak, gelişimini bir mezenter olan dorsal mezogastrium içinde, mezenşimal bir kitle olarak gerçekleştirir.
Dalak bir bağırsak türevi değil, mezodermal bir lenfoid organdır.

Anahtar Kavram

Mezodermal organ gelişimi vs. Endodermal tomurcuklanma (Divertikül)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

Embriyonik gelişim sürecinde adrenal (böbrek üstü) bezin korteks ve medulla bölümleri farklı germ yapraklarından köken almaktadır. Buna göre, adrenal medullanın ve buradaki kromaffin hücrelerin embriyolojik kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nöral krest hücreleri

Cevap

Adrenal medullanın embriyolojik kaynağı nöral krest hücreleridir.
Adrenal bezin gelişimi sırasında, lateral plak mezoderminden köken alan mezenşimal hücreler adrenal korteksi oluştururken, nöral krestten göç eden hücreler bu korteks yapısının merkezine yerleşerek adrenal medullayı ve kromaffin hücrelerini oluşturur. Bu hücreler temelde modifiye olmuş postganglionik sempatik nöronlardır ve katekolamin salgılarlar.

Adım Adım Çözüm

1
Adrenal bezin iki ana bölümünün (korteks ve medulla) embriyolojik kökenlerini belirleyin.
Korteks mezodermden, medulla ise nöroektodermden (nöral krest) gelişir.
Adrenal bez dual kökenli bir endokrin organdır.
2
Medulladaki hücre tipini ve fonksiyonunu analiz edin.
Kromaffin hücreler, postganglionik sempatik nöronların özelleşmiş bir formudur.
Sempatik sistemin nöral bileşenleri nöral krestten köken alır.
3
Seçenekler arasından nöral krest kökenini doğrulayın.
Nöral krest hücreleri adrenal medullayı oluşturur.
Gelişimin 5.5. haftasında nöral krest hücreleri gelişmekte olan korteks yapısının içine göç eder.

Anahtar Kavram

Adrenal bezin dual embriyolojik kökeni: Korteks mezodermal, medulla nöral krest kökenlidir.

Daha Fazla Pratik

Nöral krest kökenli diğer yapıları (melanositler, Schwann hücreleri, kraniyofasiyal iskelet) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru →

Embriyonik gelişim sürecinde kranyumun (kafa iskeleti) oluşumu, hem mezoderm hem de nöral krest hücrelerinin katılımıyla gerçekleşen karmaşık bir süreçtir. Nörokranyumun tabanını (kondrokranyum) oluşturan kıkırdak yapılar incelendiğinde, notokordun rostral ucu (sella turcica seviyesi) bir gelişimsel sınır olarak kabul edilir. Buna göre, notokordun önünde (rostralinde) yer alan prekordal kıkırdak yapıların (trabeküla krani) embriyonik kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nöral krest hücreleri

Cevap

Nöral krest hücreleri
Kafa tabanının (kondrokranyum) gelişimi sırasında notokordun rostral ucu bir sınır oluşturur. Bu sınırın önünde kalan prekordal kondrokranyum yapıları (trabeküla krani, etmoid kemik, sfenoidin küçük kanatları vb.) nöral krest hücrelerinden köken alırken, sınırın arkasında kalan kordal kondrokranyum (oksipital kemik çevresi) paraksiyal mezodermden gelişir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafa iskeletinin (kranyum) bölümlerini analiz et
Kranyum; beyni saran nörokranyum ve yüz iskeletini oluşturan viserokranyum olarak ikiye ayrılır.
Soruda sorulan prekordal kıkırdakların nörokranyum tabanındaki (kondrokranyum) konumunu belirlemek için gereklidir.
2
Kondrokranyumun gelişimsel sınırını belirle
Sella turcica (hipofiz çukuru) ve notokordun ön ucu temel sınırdır.
Notokordun önünde ve arkasında kalan yapıların embriyonik kökenleri farklıdır.
3
Embriyonik kaynakları eşleştir
Notokordun önündeki (prekordal) yapılar nöral krestten, arkasındaki (kordal) yapılar paraksiyal mezodermden gelişir.
Prekordal kıkırdakların (trabeküla krani) nöral krest hücrelerinden köken aldığı bilgisine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kranyum gelişiminde nöral krest ve mezodermin (notokord sınırı baz alınarak) dual kökenli olması.

Daha Fazla Pratik

Nöral krest hücrelerinin göç kusurlarının yüz iskeletinde oluşturduğu anomalileri (örn. Treacher Collins sendromu) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru →

Diş gelişimi sürecinde, oral kaviteyi döşeyen yüzey epiteli ile bu epitelin altındaki mezenşimal doku (ektomezenşim) arasında gerçekleşen etkileşimler sonucunda çeşitli dental yapılar farklılaşır. Buna göre, aşağıda belirtilen diş bileşenlerinden hangisi, embriyolojik kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mine (Enamel)

Cevap

Mine (Enamel), yüzey ektoderminden köken alırken; dentin, pulpa, sement ve periodontal ligament gibi diğer yapılar nöral krest kökenli ektomezenşimden gelişir.
Diş gelişiminde mine (enamel), oral kaviteyi döşeyen yüzey ektoderminden köken alan mine organı (enamel organ) tarafından üretilir. Bu nedenle dişin ektodermal kökenli tek sert tabakasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Diş gelişiminin hücresel kaynağını belirleyin.
Dişler iki ana kaynaktan gelişir: oral yüzey ektodermi ve nöral krest kökenli mezenşim (ektomezenşim).
Germ yaprağı türevlerini ayırt etmek için doku etkileşimlerini bilmek gerekir.
2
Yüzey ektoderminden gelişen yapıları saptayın.
Oral ektodermden gelişen mine organı, dişin en dış ve en sert tabakası olan mineyi (enamel) oluşturur.
Mine organı, dental laminanın (yüzey ektodermi invajinasyonu) bir türevidir.
3
Mezenşimal (ektomezenşimal) türevleri saptayın.
Dental papilla ve dental folikülden gelişen dentin, pulpa, sement ve periodontal ligament nöral krest kökenlidir.
Kafa-yüz bölgesindeki bağ dokusu ve iskelet elemanlarının çoğu nöral krestten (ektomezenşim) köken alır.

Anahtar Kavram

Diş yapıları arasında mine tabakası ektodermal kökenli tek dokudur; geri kalan tüm destekleyici yapılar nöral krestten (ektomezenşim) gelişir.

Daha Fazla Pratik

Nöral krest hücrelerinin göç kusurlarının (örn. DiGeorge veya Treacher Collins sendromları) diş anomalilerine nasıl yol açtığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

Merkezi sinir sistemini saran zarların (meninksler) embriyolojik kökeni, vücut ekseni üzerindeki yerleşimlerine göre farklılıklar göstermektedir. Dura mater tüm seviyelerde mezodermal bir yapı olan "meninx primitiva"dan gelişirken, pia mater ve araknoid materin (leptomeninksler) kökeni bölgeye göre heterojenlik sergiler.

Buna göre, prosensefalon (ön beyin) düzeyindeki leptomeninkslerin gelişiminden sorumlu olan temel embriyolojik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nöral krest hücreleri

Cevap

Prosensefalon düzeyindeki leptomeninksler nöral krest hücrelerinden köken alır.
Merkezi sinir sistemini saran zarların gelişiminde nöral krest hücreleri, özellikle ön beyin (prosensefalon) bölgesindeki leptomeninkslerin (pia ve araknoid mater) ana kaynağıdır. Bu durum, baş bölgesindeki mezenşimal dokuların büyük kısmının ektodermal kökenli nöral krestten (ektomezenşim) gelişmesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Meninkslerin (dura, pia, araknoid) genel yapısını ve gelişimsel kökenini tanımlamak.
Dura materin her seviyede mezodermal, leptomeninkslerin ise bölgeye göre farklı kökenli olduğunun belirlenmesi.
Meninkslerin embriyolojik gelişimindeki ikili (dual) orijin kuralını hatırlamak gerekir.
2
MSS bölgelerinin kraniyokaudal eksendeki köken farklarını analiz etmek.
Ön beyin (prosensefalon) bölgesindeki bağ dokusu bileşenlerinin mezodermden ziyade nöral krest (ektomezenşim) kaynaklı olduğunun tespiti.
Kafa bölgesinde nöral krest hücrelerinin mezenşimal dokuların oluşumuna (ektomezenşim) yoğun katılımı bu farkın temel nedenidir.
3
Doğru germ yaprağı türevini eşleştirmek.
Prosensefalon leptomeninksleri = Nöral krest; Rombensefalon/Medulla spinalis leptomeninksleri = Paraksiyal mezoderm.
Ektodermal bir türev olan nöral krest hücreleri, kraniyal bölgede mezodermin görevlerini üstlenerek kemik, kıkırdak ve zar yapılarını oluşturur.

Anahtar Kavram

Leptomeninkslerin (pia ve araknoid mater) embriyolojik kökeni kraniyokaudal eksende değişir: Ön beyin seviyesinde nöral krest, arka beyin ve omurilik seviyesinde ise paraksiyal mezoderm kaynaklıdırlar.

Alternatif Yöntem

Eğer soru kafa bölgesindeki bir 'bağ dokusu' veya 'zar' yapısının kökenini soruyorsa ve seçeneklerde 'Nöral krest' varsa, bu genellikle en güçlü adaydır; çünkü baş bölgesinde ektomezenşim hakimdir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

Yeni doğan bir bebekte ilk 48 saat içinde mekonyum çıkaramama, batın distansiyonu ve safralı kusma şikayetleri üzerine yapılan rektal biyopside, distal kolon segmentinde pleksus miyenterikus ve pleksus submukozusta ganglion hücrelerinin bulunmadığı saptanıyor. Bu patolojiden sorumlu olan hücre popülasyonu ile aynı embriyolojik kökene sahip olan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dişin dentin dokusunu üreten hücreler

Cevap

Dişin dentin dokusunu üreten hücreler (Odontoblastlar)
Soruda tanımlanan klinik tablo Hirschsprung hastalığıdır. Bu hastalıkta, nöral krest hücrelerinin distal kolona göçündeki yetersizlik nedeniyle pleksus miyenterikus ve submukozusta ganglion hücreleri gelişemez. Dişin dentin tabakasını sentezleyen odontoblastlar da tıpkı bu ganglion hücreleri gibi nöral krest kökenli yapılardır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu ve biyopsi bulgusunu analiz ederek tanıyı koymak.
Mekonyum çıkışının olmaması ve ganglion hücrelerinin yokluğu Hirschsprung hastalığını (Konjenital megakolon) işaret eder.
Eksik olan hücre tipini belirlemek için klinik tanıyı netleştirmek gerekir.
2
Eksik olan hücrelerin embriyolojik kaynağını saptamak.
Bağırsak duvarındaki pleksuslarda yer alan ganglion hücreleri nöral krest (crista neuralis) hücrelerinin göçü ile oluşur.
Soruda istenen ortak kökeni bulmak için hedef germ yaprağı belirlenmelidir.
3
Seçeneklerdeki yapıların embriyolojik kökenlerini karşılaştırmak.
Odontoblastlar nöral krest kökenlidir; diğerleri mezoderm (adrenal korteks), endoderm (tiroid folikül), nöroektoderm (nörohipofiz) veya yüzey ektodermidir (lens).
Doğru türevi belirleyerek eşleştirmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

Nöral krest hücreleri (NKH), embriyolojik gelişim sırasında çok sayıda farklı dokuya (PNS ganglionları, odontoblastlar, melanositler, adrenal medulla, C hücreleri vb.) farklılaşan multipotent hücrelerdir.

Daha Fazla Pratik

Nöral krest hücrelerinin kafa ve boyun iskeletindeki (viscerocranium) katkılarını ve mezoderm ile olan sınırlarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

Embriyolojik gelişim sürecinde intraembriyonik mezoderm; paraksiyal, intermedyer ve lateral plak mezodermi olmak üzere farklı bölgelere ayrılır. Bu bölgelerden biri olan intermedyer mezodermden köken alan yapılar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Böbrekler ve gonadlar

Cevap

Böbrekler ve gonadlar
Doğru seçenek olan böbrekler ve gonadlar, intermedyer mezodermden köken alır. Gelişimin üçüncü haftasının sonunda paraksiyal mezoderm ile lateral plak mezodermi arasında kalan bu dar bant, ürogenital sistemin büyük kısmını oluşturacak olan nefrojenik kordonu meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Mezodermin alt bölümlerini tanımlayın.
Mezoderm; paraksiyal, intermedyer ve lateral plak mezodermi olarak ayrılır.
Hangi bölümün hangi organ sistemine karşılık geldiğini belirlemek için ilk adımdır.
2
İntermedyer mezodermin spesifik gelişimsel hedefini belirleyin.
İntermedyer mezoderm, nefrojenik kordonu oluşturur.
Bu bölge ürogenital sistemin taslağıdır.
3
Nefrojenik kordondan gelişen yapıları listeleyin.
Böbrekler, gonadlar (testis/over) ve bunların boşaltım kanalları.
Soru kökündeki yapıları doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

İntermedyer mezodermin ürogenital sistem türevleri

İpuçları

1
İntermedyer mezoderm, vücudun boşaltım ve üreme sistemleri ile yakından ilişkilidir.
2
Bu yapı, paraksiyal mezoderm (somitler) ile lateral plak mezodermi arasında yer alan köprü benzeri bir dokudur.

Daha Fazla Pratik

Lateral plak mezoderminin somatik ve splanknik tabakalarının hangi boşlukları ve zarları oluşturduğunu tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 19Soru →

Embriyolojik gelişimde dermis (corium) tabakasının kökeni incelendiğinde, bu dokunun vücuttaki anatomik konumuna göre farklı embriyolojik öncüllerden geliştiği görülür. Sırt (dorsal) bölgesinin dermisi paraksiyal mezodermden (dermatom) köken alırken, yüz ve boyun bölgesinin dermisi nöral krest hücrelerinden (ektomezenşim) gelişir.

Buna göre; gövdenin ventral (ön-yan) duvarı ile ekstremitelerin (kol ve bacaklar) dermis tabakasını oluşturan temel embriyolojik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Somatik (paryetal) lateral plak mezodermi

Cevap

Gövdenin ventral duvarı ve ekstremitelerin dermis tabakası somatik (paryetal) lateral plak mezoderminden köken alır.
Embriyolojik gelişimin 3.3. haftasında lateral plak mezodermi iki tabakaya ayrılır. Üstte yer alan somatik (paryetal) tabaka, üzerindeki ektoderm ile birlikte somatoplevrayı oluşturur. Bu yapı, embriyonun lateral ve ventral vücut duvarlarını kapatırken aynı zamanda ekstremite tomurcuklarının dermis, bağ dokusu ve iskelet elemanlarını (kaslar hariç) meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Mezodermin bölgesel farklılaşmasını analiz et.
Mezoderm; paraksiyal, ara ve lateral plak mezodermi olarak 33 ana bölgeye ayrılır.
Germ yaprağı türevlerini belirlemek için mezodermin subdivision yapısını bilmek gerekir.
2
Lateral plak mezoderminin alt birimlerini ve ektoderm ile ilişkisini değerlendir.
Lateral plak mezodermi, intraembriyonik sölom boşluğu ile somatik ve splanknik tabakalara ayrılır.
Vücut duvarı ve ekstremite gelişimi somatik tabakanın (somatoplevra) kontrolündedir.
3
Dermisin vücut bölgelerine göre embriyolojik kaynaklarını eşleştir.
Yüz/Boyun: Nöral krest; Sırt: Paraksiyal mezoderm; Ventral/Ekstremite: Somatik lateral plak mezodermi.
Dermisin homojen bir kökene sahip olmadığı, bölgesel embriyolojik farklılıklar gösterdiği sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Dermisin (corium) Bölgesel Embriyolojik Kökenleri

Daha Fazla Pratik

Kas dokusunun kökenini dermis ile karşılaştırarak (somitlerin miyotom segmenti vs. lateral plak mezodermi) organogenez bilgisini pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 20Soru →

İnsan embriyogenezi sırasında kafa iskeletini (kranyum) oluşturan kemiklerin mezenşimal kökenleri, nöral tüpün anterior bölgelerinden göç eden hücre popülasyonları ile paraksiyel mezodermin (somitler ve somitomerler) karmaşık bir etkileşimi sonucu belirlenir. Bu gelişimsel örüntüde, nörokraniumun farklı bölümleri farklı germ yaprağı türevlerinden kaynaklanır. Buna göre, nörokraniumu oluşturan aşağıdaki kemiklerden hangisi embriyolojik kökeni bakımından paraksiyel mezoderm yerine nöral krest hücrelerine dayanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Frontal kemik

Cevap

Frontal kemik, nörokraniumu oluşturan kemikler arasında nöral krest hücrelerinden köken alan spesifik bir yapıdır.
Frontal kemik, embriyolojik gelişim sırasında nöral tüpün anterior seviyelerinden göç eden nöral krest hücrelerinden (ektomezenşim) köken alır. Kafa iskeletindeki gelişimsel sınır (boundary), nöral krest ve paraksiyel mezoderm türevlerini birbirinden ayırır; frontal kemik bu sınırın anteriorunda kalarak nöral krest türevi olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafa iskeletinin (kranyum) embriyolojik kökenlerini kategorize et.
Kranyum; nörokranium (beyni çevreleyen) ve visserokranium (yüz iskeleti) olarak ikiye ayrılır.
Hücre kökenlerini belirlemek için anatomik bölge ayrımı gereklidir.
2
Nörokranium kemiklerinin mezenşimal kaynaklarını ayırt et.
Nörokraniumun anterior bölümü (frontal, etmoid, sfenoidin bir kısmı) nöral krestten; posterior bölümü (parietal, oksipital, temporalin bir kısmı) paraksiyel mezodermden gelişir.
Koronal sutur, nöral krest ve mezoderm kökenli kemikler arasındaki gelişimsel sınırı temsil eder.
3
Seçeneklerdeki kemikleri bu sınıra göre değerlendir.
Frontal kemik bu sınırın önünde kalarak nöral krestten köken alırken, diğer seçenekler (parietal, oksipital, temporal parçalar) sınırın arkasında kalarak mezodermden köken alır.
En spesifik ve doğru embriyolojik eşleştirmeyi yapmak.

Anahtar Kavram

Kafa iskeletinin ikili embriyolojik kökeni: Koronal suturun anteriorundaki kemikler (Frontal dahil) nöral krest; posteriorundakiler (Parietal dahil) paraksiyel mezoderm kökenlidir.
Sayfa 1 / 3Sonraki
Germ Yaprağı Türevleri ve Organogenez Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı | Examkin