Examkin

Kan ve Lenfoid Sistem

301 soru

Soru 281Soru →

Dalak parankimasının filtrasyon fonksiyonu, kırmızı pulpa içindeki "açık dolaşım" (open circulation) düzeneği ve venöz sinüzoidlerin kendine özgü duvar yapısı ile yakından ilişkilidir. Penisiler arteriollerden Billroth kordonlarına boşalan kan hücrelerinin tekrar dolaşıma katılabilmesi için venöz sinüzoid duvarını geçmeleri gerekmektedir. Venöz sinüzoidlerin morfolojik organizasyonu ve bu filtrasyon süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Billroth kordonlarındaki eritrositlerin venöz sinüzoid lümenine girişi, stab hücreleri arasındaki dar yarıklar ve aralıklı bazal lamina organizasyonu sayesinde gerçekleşen bir filtrasyon sürecidir.

Cevap

Billroth kordonlarındaki eritrositlerin venöz sinüzoid lümenine girişi, stab hücreleri arasındaki dar yarıklar ve aralıklı bazal lamina organizasyonu sayesinde gerçekleşen bir filtrasyon sürecidir.
Dalağın 'açık dolaşım' modelinde kan önce Billroth kordonlarına boşalır. Buradaki eritrositlerin tekrar genel dolaşıma katılabilmesi için venöz sinüzoidlerin duvarından geçmesi gerekir. Sinüzoid duvarı, uzunlamasına yerleşmiş stab (stave) hücreleri ve bunları enine bir fıçı çemberi gibi saran aralıklı retiküler liflerden (bazal lamina) oluşur. Bu yapı, sağlıklı ve esnek eritrositlerin geçebildiği, yaşlı ve sertleşmiş eritrositlerin ise takılıp kaldığı mekanik bir süzgeç görevi görür.

Adım Adım Çözüm

1
Dolaşım tipini belirle
Açık dolaşımda kan penisiler arteriollerden doğrudan Billroth kordonlarına (parankima) dökülür.
Dalağın filtrasyon yapabilmesi için kanın önce sinüzoid dışındaki retiküler ağa çıkması gerekir.
2
Sinüzoid duvar yapısını analiz et
Duvar, uzunlamasına dizilmiş stab hücreleri ve onları enine saran çember (hoop) şeklindeki bazal laminadan oluşur.
Bu yapı fıçıya benzer ve hücreler arasında fiziksel aralıklar (yarıklar) bırakır.
3
Filtrasyon mekanizmasını açıkla
Eritrositler kordondan lümene geçmek için 2−3μm2-3 \mu m genişliğindeki yarıklardan deforme olarak geçmek zorundadır.
Yaşlanan veya hasarlı eritrositlerin esnekliği azaldığı için bu yarıklardan geçemezler ve kordonlarda kalarak makrofajlarca yok edilirler.

Anahtar Kavram

Dalak kırmızı pulpa filtrasyon ünitesi (Stab hücreleri ve aralıklı bazal lamina)
Soru 282Soru →

Periferik kan yayması lökosit formülünde 'agranülosit' grubunda sınıflandırılan hücrelerin ultrastrüktürel ve morfolojik özellikleri değerlendirildiğinde; monositleri, lenfositlerden ve diğer granülositlerden ayırt etmede kullanılan en karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nükleusun konkavitesine (çöküklüğüne) yerleşmiş belirgin bir Golgi aygıtı ile birlikte hücre yüzeyinde psödopod benzeri düzensiz katlanmaların (ruffles) izlenmesi

Cevap

Monositlerin en karakteristik ultrastrüktürel özelliği nükleer konkavitedeki gelişmiş Golgi aygıtı ve hücre yüzeyindeki katlanmalardır (ruffles).
Monositler, lökositler arasındaki en büyük hücrelerdir ve dokuya geçerek makrofajlara dönüşme potansiyeline sahiptirler. Bu fagositoz aktivitesinin bir ön hazırlığı olarak hücre yüzeyinde 'ruffles' adı verilen sitoplazmik katlanmalar bulundururlar. Ultrastrüktürel olarak, nükleusun böbrek veya 'U' şeklindeki girintisinde (konkavite) çok gelişmiş bir Golgi kompleksi yer alır. Bu bölge aynı zamanda azurofilik granüllerin (primer lizozomlar) yapım merkezidir. Lenfositlerde ise nükleus daha küremsi, kromatin çok daha yoğun ve hücre yüzeyi daha pürüzsüzdür.

Adım Adım Çözüm

1
Agranülositlerin (lenfosit ve monosit) temel morfolojik farklarını analiz edin.
Monositlerin lenfositlere göre daha büyük olduğu ve daha fazla sitoplazma içerdiği belirlenir.
Hücre tipini doğru sınıflamak için ilk adımdır.
2
Hücrelerin yüzey morfolojisini fagositoz yeteneği bağlamında değerlendirin.
Monositlerin yüzeyinde 'ruffles' adı verilen katlanmalar izlenirken, lenfositlerin yüzeyi görece düzdür.
Fonksiyonel kapasitenin morfolojiye yansımasını anlamak ayırıcı tanıda kritiktir.
3
Organel dağılımını, özellikle Golgi aygıtının konumunu inceleyin.
Monositlerde Golgi'nin nükleusun çökük olan kısmında (konkavite) yerleştiği saptanır.
Ultrastrüktürel kesin tanı için en spesifik kriterdir.

Anahtar Kavram

Monosit Ultrastrüktürü ve Mononükleer Fagositer Sistem İlişkisi

Alternatif Yöntem

Hücrenin sitoplazmik görünümünü ışık mikroskobundaki 'buzlu cam' (ground glass) manzarası ile ilişkilendirerek, bu görüntünün arkasında yatan çok sayıda küçük lizozom ve gelişmiş Golgi yapısını düşünmek çözüm yolunu kolaylaştırabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 283Soru →

Kemik iliğinde gerçekleşen eritropoez (eritrosit üretimi) süreci ve bu süreçte izlenen morfolojik değişimler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bazofilik eritroblast evresinde, yoğun polizom içeriği nedeniyle sitoplazma koyu bazofilik boyanırken proeritroblastta görülen nükleoller genellikle artık izlenmez.

Cevap

Bazofilik eritroblast evresinde yoğun polizomlar nedeniyle sitoplazmanın bazofilik boyanması ve nükleollerin kaybolması doğrudur.
Eritropoezde proeritroblasttan sonra gelen bazofilik eritroblast evresinde, nükleus/sitoplazma oranı hala yüksek olsa da nükleoller artık ışık mikroskobunda seçilemez hale gelir. Hücrenin sitoplazması, hemoglobin sentezi hazırlığı için üretilen aşırı miktardaki ribozom/polizom nedeniyle koyu mavi (bazofilik) boyanır.

Adım Adım Çözüm

1
Eritropoez basamaklarını sırala.
Proeritroblast →\rightarrow Bazofilik Eritroblast →\rightarrow Polikromatofilik Eritroblast →\rightarrow Ortokromatofilik Eritroblast →\rightarrow Retikülosit →\rightarrow Eritrosit.
Hücrelerin morfolojik gelişim sırasını belirlemek doğru evreyi analiz etmeyi sağlar.
2
Morfolojik değişimleri analiz et.
Hücre boyutu küçülür, nükleus yoğunlaşır (piknoz), nükleol kaybolur, nükleus/sitoplazma oranı azalır.
Olgunlaşma sırasında nükleer aktivitenin azalması ve sitoplazmik uzmanlaşmanın artması beklenir.
3
Boyanma özelliklerini karşılaştır.
Başlangıçta RNA (polizom) fazlalığı nedeniyle bazofili hakimdir; hemoglobin arttıkça asidofili eklenir ve sonunda tamamen asidofilik olur.
Ribozomların bazofilik boyanması ile hemoglobinin asidofilik boyanması arasındaki denge hücre evresini belirler.

Anahtar Kavram

Eritropoez evrelerinde nükleol kaybı ve sitoplazmik boyanma değişimi
Tahmini Süre:50s
Soru 284Soru →

Dalak histolojisi ve fonksiyonel organizasyonu incelendiğinde; beyaz pulpa ile kırmızı pulpa arasında geçiş bölgesi oluşturan, kan kaynaklı antijenlere karşı immün yanıtın başlatılmasında ve dolaşımdaki lenfositlerin dalak parankimasına girişinde anahtar rol oynayan 'Marjinal Zon' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kandaki antijenlerin makrofajlarca yakalandığı, antijen sunucu hücrelerin ve özelleşmiş B-lenfositlerinin yoğun bulunduğu bölgedir.

Cevap

Marjinal zon, kandaki antijenlerin makrofajlar tarafından yakalandığı, antijen sunucu hücrelerin ve özelleşmiş B-lenfositlerinin (marjinal zon B-hücreleri) yoğun olarak bulunduğu, immün yanıtın tetiklendiği bölgedir.
Marjinal zon, beyaz pulpanın (lenfoid doku) en dış sınırında yer alan, kan dolaşımındaki antijenlerin ilk kez yakalandığı ve marjinal zon makrofajları ile B-lenfositlerinin yoğunlaştığı kritik bir immünolojik istasyondur.

Adım Adım Çözüm

1
Dalağın beyaz pulpa ve kırmızı pulpa bileşenlerini ayırt et.
Beyaz pulpa lenfoid dokuyu (PALS ve foliküller), kırmızı pulpa ise kan filtrasyon alanlarını (sinüzoidler ve kordonlar) içerir.
Fonksiyonel bölgelerin yerleşimini anlamak sorunun temelidir.
2
Beyaz ve kırmızı pulpa arasındaki sınır bölgesini (Marjinal Zon) analiz et.
Bu bölgenin kan akımının yavaşladığı, antijenlerin kandan süzüldüğü ve immün hücrelerle karşılaştığı yer olduğu saptanır.
Marjinal zonun dalağın immünolojik fonksiyonundaki merkezi rolünü belirlemek gerekir.
3
Seçeneklerdeki yapısal özellikleri karşılaştır.
PALS'ın T-hücresi bölgesi olduğu, dalağın HEV içermediği ve eritrosit yıkımının kırmızı pulpada olduğu bilgileriyle yanlış seçenekler elenir.
Ayırıcı tanı yapılarak en doğru histofizyolojik açıklama bulunur.

Anahtar Kavram

Marjinal Zon Histofizyolojisi

Daha Fazla Pratik

Dalağın açık ve kapalı dolaşım teorileri arasındaki farkları ve Billroth kordonlarındaki eritrosit filtrasyon mekanizmasını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 285Soru →

Timus histolojisinde parankimanın korteks ve medulla tabakaları olmak üzere iki ana bölgeye ayrıldığı görülür. Bu iki tabaka arasındaki fiziksel sınırı ve fonksiyonel geçişi sağlayan 'kortikomedüller bileşke' (junction) dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Korteks tarafında yer alan Tip III ve medulla tarafında yer alan Tip IV epitelyal retiküler hücreler, zonula occludens bağlantılarıyla bu bölgede yapısal bir sınır oluşturur.

Cevap

Doğru cevap, korteks tarafındaki Tip III ve medulla tarafındaki Tip IV epitelyal retiküler hücrelerin zonula occludens bağlantılarıyla kortikomedüller sınırı oluşturduğunu belirten ifadedir.
Doğru olan ifade, kortikomedüller bileşkenin yapısal organizasyonunu açıklar. Tip III ERC'ler korteksin en derin tabakasını, Tip IV ERC'ler ise medullanın en dış tabakasını oluşturur. Bu iki hücre tabakası, zonula occludens (sıkı bağlantılar) aracılığıyla birbirine kenetlenerek korteks ile medulla arasında hem fiziksel hem de immünolojik bir ayırım (bariyer) meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Timus'un histolojik organizasyonunu hatırla.
Timus korteks ve medulla olmak üzere iki ana bölgeden oluşur ve stroma epitelyal retiküler hücrelerden (ERC) meydana gelir.
Soruda sorulan kortikomedüller bileşkenin hangi hücrelerce oluşturulduğunu belirlemek için temel yapı taşlarını bilmek gerekir.
2
Epitelyal retiküler hücre tiplerini ve yerleşimlerini analiz et.
Tip I subkapsüler, Tip II korteks ortası, Tip III derin korteks, Tip IV medulla sınırı, Tip V medulla iskeleti ve Tip VI Hassall cisimciklerini oluşturur.
Korteks ve medulla arasındaki fiziksel sınırın hangi hücre tiplerinin etkileşimiyle kurulduğunu saptamak için bu ayrım kritiktir.
3
Timus'un diğer lenfoid organlarla farklarını değerlendir.
Timus'ta afferent lenfatiklerin, lenf foliküllerinin ve germinal merkezlerin bulunmadığı, seleksiyonun antijenden bağımsız olduğu belirlenir.
Çeldirici seçeneklerdeki lenf düğümü ve dalak özelliklerini elemek için bu farklar gereklidir.

Anahtar Kavram

Timus'ta kortikomedüller bileşkenin Tip III ve Tip IV epitelyal retiküler hücreler (ERC) tarafından oluşturulan bariyer yapısı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 286Soru →

Kemik iliği mikroçevresinde (niş) öncül hücrelerin terminal farklılaşması ile bu hücrelerin dolaşım sistemine entegrasyonu arasındaki morfolojik ve fonksiyonel ilişkiler değerlendirildiğinde, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi biyolojik olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granülosit serisinde spesifik granüllerin morfolojik olarak ilk kez belirdiği evre ile hücrenin mitotik döngüden kalıcı olarak çıktığı evre farklıdır; mitozun gerçekleştiği son basamak miyelosit evresidir.

Cevap

Granülosit serisinde miyelosit evresi, spesifik granüllerin sentezlendiği ve mitotik aktivitenin devam ettiği son gelişim basamağıdır.
Doğru olan ifade, miyelositlerin granülosit serisinde hem spesifik granüllere sahip olduğu hem de mitotik bölünme yeteneğini koruduğu son evre olduğunu belirtmektedir. Bu evreden sonra gelen metamiyelositler artık bölünemezler ve sadece morfolojik olarak olgunlaşmaya (nükleus şekil değişikliği) devam ederler.

Adım Adım Çözüm

1
Granülosit serisinin morfolojik evrelerini analiz etme
Miyeloblast (granülsüz) -> Promiyelosit (azurofilik granüller) -> Miyelosit (spesifik granüller ve son mitoz) -> Metamiyelosit (böbrek nükleus, mitoz yok).
Mitozun nerede sonlandığını ve granüllerin nerede başladığını belirlemek için gereklidir.
2
Kemik iliği stromasını ve sinüzoid yapısını inceleme
Stroma Tip III kollajen (retiküler lif) içerir. Sinüzoidler pencereli değildir, bazal laminaları kesintilidir ve adventisiyel hücrelerle kısmen çevrilidir.
Yapısal destek ve bariyer özelliklerini doğrulamak için gereklidir.
3
Büyüme faktörlerinin kaynağını ve etkisini değerlendirme
G−CSFG-CSF yerel olarak stroma hücrelerince üretilir ve bölünen öncülleri (blast, promiyelosit, miyelosit) etkiler.
Hormonal regülasyonun doğruluğunu kontrol etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Hemopoezde morfolojik gelişim evreleri ve kemik iliği stromal mikroçevresinin yapısal özellikleri arasındaki entegrasyon.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 287Soru →

Timus organının histolojik organizasyonu, stroma yapısı ve dolaşım özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Medulla tabakasında da kortekstekine benzer bir kan-timus bariyeri bulunur; bu yapı sayesinde negatif seleksiyon süreci sistemik antijenlerden tamamen izole bir ortamda gerçekleştirilir.

Cevap

Medulla tabakasında kan-timus bariyerinin bulunduğunu ve negatif seleksiyonun izole bir ortamda gerçekleştiğini savunan ifade yanlıştır; çünkü bu bariyer sadece kortekste yer alır.
Medulla tabakasında kan-timus bariyeri bulunmaz. Negatif seleksiyon süreci, T-lenfositlerin vücudun kendi antijenlerine (self-antigens) ve sistemik dolaşımdaki antijenlere karşı tolerans kazanmasını amaçlar. Bu nedenle medulladaki kapillerler daha geçirgendir ve lenfositler antijenlerle doğrudan temas edebilir. Kan-timus bariyeri sadece korteks tabakasında, Tip I epitelyal retiküler hücrelerin katılımıyla oluşturulur.

Adım Adım Çözüm

1
Timus'un diğer lenfoid organlardan ayıran yapısal farklarını hatırla.
Timusta afferent lenfatiklerin ve lenfoid folliküllerin olmadığı, stromanın ise epitelyal retiküler hücrelerden (ERC) oluştuğu belirlenir.
Organın kendine has özelliklerini belirlemek, yanlış ifadeleri ayırt etmek için gereklidir.
2
Kan-timus bariyerinin (BTB) lokalizasyonunu ve amacını analiz et.
BTB'nin sadece kortekste bulunduğu ve gelişen timositleri koruduğu, medullanın ise antijenik maruziyete açık olduğu saptanır.
Negatif seleksiyonun başarılı olması için medulladaki lenfositlerin antijenlerle karşılaşması gerekir.
3
Seçeneklerdeki vasküler ve stromal bilgileri doğrula.
Postkapiller venüllerin kortikomedüller bileşkede olduğu ve stromanın sitoretikulum olarak adlandırıldığı doğrulanır.
TUS sınavında bu tip spesifik anatomik ve histolojik lokasyonlar sıkça sorgulanır.

Anahtar Kavram

Timus'un kendine has stromal organizasyonu (ERC ağı) ve kan-timus bariyerinin sadece korteks tabakasına özgü olması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 288Soru →

Granülosit serisi hücrelerinin gelişimi sırasında, sitoplazmada özgül (spesifik) granüllerin sentezinin devam ettiği ancak hücrenin artık mitozla çoğalma yeteneğini yitirdiği gözlenmektedir. Bu evrede çekirdek, yuvarlak formdan çıkarak belirgin bir böbrek veya fasulye benzeri girintili bir şekil almaktadır.

Buna göre, özellikleri tanımlanan bu hematopoetik gelişim evresi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Metamiyelosit

Cevap

Metamiyelosit evresi, granülopoez sürecinde mitozun sona erdiği ve çekirdeğin böbrek şeklinde girinti yaptığı evredir.
Metamiyelosit evresi, granülosit serisinde hücre bölünmesinin (mitoz) artık gerçekleşmediği ilk aşamadır. Bu aşamada sitoplazmada özgül (spesifik) granüller baskın hale gelirken, çekirdek karakteristik bir böbrek veya fasulye şekli alarak içe doğru çökmeye başlar.

Adım Adım Çözüm

1
Mitoz yeteneğinin durumunu değerlendir
Miyelosit evresi mitozun görüldüğü son evredir; mitozun durduğu evre metamiyelosittir.
Hücre farklılaşması ilerledikçe proliferasyon kapasitesi azalır ve durur.
2
Çekirdek morfolojisini incele
Yuvarlak nükleus (Miyelosit) → Böbrek şekilli nükleus (Metamiyelosit) → At nalı/Çomak nükleus (Çomak hücresi).
Çekirdek yoğunlaşması ve şekil değişikliği granülosit olgunlaşmasının temel göstergesidir.

Anahtar Kavram

Granülopoezde mitozun durduğu ve çekirdek girintisinin başladığı ilk evre metamiyelosittir.

İpuçları

1
Bu evre, serinin 'post-mitotik' (bölünmeyen) kısmının başlangıcıdır.
2
Çekirdek şekli miyelositte yuvarlakken, bir sonraki evre olan çomak hücrede 'U' şeklindedir; aradaki evreyi düşünün.

Daha Fazla Pratik

Eritropoez serisinde mitozun durduğu ve çekirdeğin atıldığı evreleri karşılaştırarak çalışınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 289Soru →

Periferik kan yaymasında gözlenen, Mononükleer Fagositoz Sistemi'nin (MFS) öncül hücresi olan ve dokulara göç ederek alveolar makrofaj veya Kupffer hücresi gibi yapılara farklılaşan lökosit tipiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periferik kandaki en büyük çaplı lökositlerdir ve nükleusları genellikle böbrek veya nal şeklindedir.

Cevap

Periferik kandaki en büyük çaplı lökositlerdir ve nükleusları genellikle böbrek veya nal şeklindedir.
Monositler, periferik kan yaymasında 12-20 μm çapıyla en büyük hücrelerdir. Nükleusları genellikle girintili, böbrek veya nal şeklinde olup kromatin yapısı lenfositlere göre daha gevşektir. Dokulara geçtiklerinde farklı isimler alan makrofajlara dönüşerek Mononükleer Fagositoz Sistemi'ni oluştururlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kök metindeki tanımı analiz etme
Hücrenin Mononükleer Fagositoz Sistemi (MFS) öncülü olduğu ve makrofajlara dönüştüğü saptandı.
MFS öncülü olan ve dokuda makrofajlara (Kupffer, alveolar makrofaj vb.) dönüşen hücre monosittir.
2
Monositlerin morfolojik ve kinetik özelliklerini değerlendirme
Monositlerin en büyük lökosit olduğu, böbrek şeklinde nükleusa sahip olduğu ve resirkülasyon yapmadığı belirlendi.
Monositler agranülosit grubunda yer alır, resirkülasyon yapmazlar ve ömürleri dolaşımda kısadır.

Anahtar Kavram

Monosit Morfolojisi ve Kinetiği

İpuçları

1
MFS'nin (Mononükleer Fagositoz Sistemi) öncül hücresini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Monositlerin doku düzeyindeki farklılaşmış formlarını (osteoklast, mikrogliya, Langerhans hücresi) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 290Soru →

Eritropoietin (EPO) uyarısıyla başlayan eritropoez (eritrosit gelişimi) süreci boyunca, proeritroblast evresinden olgun eritrosit evresine doğru ilerlerken hücrelerde izlenen en temel morfolojik değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hücre ve nükleus hacminin giderek küçülmesi

Cevap

Eritropoez süreci boyunca hücre ve nükleus hacmi giderek küçülür.
Eritropoez sürecinde, proeritroblast evresinden itibaren hücre hacmi ve nükleus boyutu düzenli olarak azalır. Kromatin yoğunlaşır (kondanse olur) ve nükleoller kaybolur. Bu süreç sonunda hücre nükleusu tamamen dışarı atılarak retikülosit ve ardından olgun eritrosit oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Eritropoez serisindeki hücreleri (proeritroblast, bazofilik, polikromatofilik, ortokromatofilik eritroblast, retikülosit) sıralayın.
Gelişim serisi boyunca hücre boyutları incelenir.
Hücrelerin olgunlaşma düzeyine göre morfolojik değişim trendini belirlemek için.
2
Çekirdek ve sitoplazma özelliklerindeki değişimleri analiz edin.
Proeritroblast yaklaşık 20μm20 \mu m çapındayken, olgun eritrosit 7−8μm7-8 \mu m çapına iner. Nükleus giderek küçülür ve sonunda dışarı atılır.
Hemopoezin temel biyolojik kuralı hücre hacminin azalmasıdır.

Anahtar Kavram

Hemopoez Sürecinde Morfolojik Değişimler
Tahmini Süre:45s
Soru 291Soru →

Lenfositler ve monositler, sitoplazmalarında belirgin spesifik granüller içermedikleri için 'agranülosit' olarak gruplandırılırlar. Buna karşın, her iki hücre tipinde de ortak olarak bulunan ve primer lizozomlara karşılık gelen granül tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Azurofilik granüller

Cevap

Azurofilik granüller
Doğru cevap olan azurofilik granüller, primer lizozomlara karşılık gelir ve hem granülositlerde hem de agranülositlerde (lenfosit ve monosit) ortak olarak bulunur. Agranülosit denmesinin nedeni, bu hücrelerin granülositlerdeki gibi hücreye özgü (nötrofilik, eozinofilik veya bazofilik) 'spesifik granüller' içermemesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Agranülositlerin tanımını hatırla.
Lenfosit ve monositler, sitoplazmalarında ışık mikroskobuyla görülebilen spesifik granüllere sahip olmadıkları için agranülosit olarak adlandırılır.
Sınıflandırma, hücrelerin özel boyanma özelliklerine sahip granüllerinin varlığına dayanır.
2
Lökositlerin ortak yapısal özelliklerini değerlendir.
Tüm beyaz kan hücreleri, fagositoz ve hücre içi sindirim süreçleri için lizozomlara ihtiyaç duyar.
Lizozomlar, lökositlerin temel savunma mekanizmalarının parçasıdır.
3
Agranülositlerdeki granül tipini belirle.
Işık mikroskobunda morumsu-kırmızı renkte görülen bu primer lizozomlar 'azurofilik granüller' olarak adlandırılır.
Agranülositler spesifik granül içermese de azurofilik granüllere (lizozom) her zaman sahiptir.

Anahtar Kavram

Agranülositlerde spesifik granül bulunmazken, tüm lökositlerde azurofilik granüller (primer lizozomlar) bulunur.
Tahmini Süre:45s
Soru 292Soru →

İnsan periferik kan yaymasında izlenen agranülositlerin (lenfositler ve monositler) morfolojik, ultrastrüktürel ve fonksiyonel özellikleri değerlendirildiğinde, bu iki hücre tipi arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periferik kanda bulunan dinlenim halindeki küçük lenfositlerin çekirdek kromatini, monositlere göre daha gevşek ve veziküler bir yapıdadır; bu durum lenfositlerin yüksek bazal metabolik aktivitesini yansıtır.

Cevap

Dinlenim halindeki küçük lenfositlerin çekirdek kromatininin monositlere göre daha gevşek ve veziküler olduğu ifadesi yanlıştır.
Periferik kandaki küçük lenfositler lökositler arasında en koyu boyanan, heterokromatik çekirdek yapısına sahip hücrelerdir. Monositlerin çekirdek kromatini ise tipik olarak daha açık renkli, gevşek ve veziküler (ince ağsı) bir görünümdedir. Dolayısıyla lenfosit kromatininin monositlerden daha gevşek olduğunu savunan ifade bilimsel olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Agranülositlerin (lenfosit ve monosit) temel morfolojik farklarını analiz edin.
Lenfositlerin yoğun bir çekirdeğe ve dar bir sitoplazmaya sahip olduğu, monositlerin ise daha büyük boyutta, böbrek şeklinde çekirdekli ve bol sitoplazmalı olduğu belirlenir.
Hücre tipini doğru tanımlamak için boyut ve çekirdek/sitoplazma oranı ilk kriterdir.
2
Çekirdek kromatin yoğunluğunu karşılaştırın.
Küçük lenfositlerin periferik kanda G0 evresinde (inaktif) olduğu ve bu nedenle kromatinlerinin son derece yoğun (heterokromatik) olduğu; monositlerin ise daha açık renkli, veziküler bir kromatini olduğu saptanır.
Kromatin yoğunluğu hücrenin genetik aktivite durumunun morfolojik bir göstergesidir.
3
Fonksiyonel diferansiyasyon ve enzim içeriğini inceleyin.
Monositlerin dokuda makrofaja dönüşerek antijen sunma kapasitesine sahip olduğu ve lizozomlarında MPO bulunduğu; lenfositlerin ise antijenik uyarı sonrası efektör hücrelere (GER artışı ile) dönüştüğü doğrulanır.
Fonksiyonel ve histokimyasal farklar agranülositlerin ayırt edilmesinde belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Lenfosit ve monositlerin diferansiyel morfolojik özellikleri (kromatin yoğunluğu ve histokimyasal enzim profili)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 293Soru →

Nötrofil granülositlerin azurofilik (primer) granüllerinde bulunan; Gram-negatif bakterilerin dış membranındaki lipopolisakkaritlere (LPSLPS) yüksek afinite ile bağlanarak membran permeabilitesini artıran ve bakterisidal etki gösteren protein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakteriyel permeabilite artırıcı protein (BPI)

Cevap

Bakteriyel permeabilite artırıcı protein (BPI), nötrofillerin azurofilik granüllerinde bulunan ve Gram-negatif bakterilerin LPS tabakasına bağlanarak etki eden proteindir.
Bakteriyel permeabilite artırıcı protein (BPI), nötrofillerin azurofilik granüllerinde depolanan, Gram-negatif bakterilerin yüzeyindeki lipopolisakkaritlere (LPSLPS) yüksek ilgi göstererek bağlanan ve bu sayede membranda hasar oluşturarak bakterisidal etki yaratan özelleşmiş bir proteindir.

Adım Adım Çözüm

1
Nötrofil granüllerinin sınıflandırılması
Azurofilik (primer), Spesifik (sekonder) ve Tersiyer granüller olarak ayrılır.
Hücre içeriğindeki proteinlerin hangi granül tipinde olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Azurofilik granül içeriğinin analizi
Miyeloperoksidaz, defensinler, BPI, elastaz ve asit hidrolazlar gibi proteinler belirlenir.
Soruda istenen proteinin azurofilik granül kaynaklı olduğu belirtilmiştir.
3
LPS bağlama ve permeabilite artışı mekanizmasının eşleştirilmesi
Bu mekanizmanın spesifik olarak BPI'ya ait olduğu doğrulanır.
BPI, Gram-negatif bakterilerin dış membranını hedef alan en potent antimikrobiyal proteinlerden biridir.

Anahtar Kavram

Nötrofil azurofilik granül içerikleri ve BPI fonksiyonu
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 294Soru →

Histolojik incelemede afferent lenf damarlarının ve germinal merkez içeren lenfoid foliküllerin bulunmadığı, ancak parankimal desteğin retiküler lifler yerine birbirine desmozomlarla bağlı epitelyal kökenli hücrelerle sağlandığı saptanan bir organ kesiti değerlendirilmektedir. Bu organın korteksinde, kan damarlarını ve bağ dokusu trabeküllerini kuşatarak gelişmekte olan T lenfositleri kan kaynaklı antijenlerden izole eden hücre tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip I epitelyal retiküler hücreler

Cevap

Tip I epitelyal retiküler hücreler
Soru kökünde tanımlanan organ timustur. Timus korteksinde gelişen timositleri (T lenfositleri) kandan gelen yabancı antijenlerden koruyan kan-timus bariyeri bulunur. Bu bariyerin parankimal taraftaki en dış bileşeni, birbirlerine sıkı bağlantılarla (zonula occludens) bağlı olan ve kan damarlarını kuşatan Tip I epitelyal retiküler hücrelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Organ tanımı
Timus
Afferent lenf damarlarının ve foliküllerin yokluğu, stromanı epitelyal hücrelerden (sitoretikulum) oluşması timusun ayırt edici özelliğidir.
2
Lokalizasyon ve fonksiyon analizi
Kan-timus bariyeri
Korteksteki T lenfositlerin kan kaynaklı antijenlerden izole edilmesi kan-timus bariyeri ile sağlanır.
3
Hücre tipinin belirlenmesi
Tip I epitelyal retiküler hücreler
Kapsül, trabekül ve damar çevresinde zonula occludens bağlantılarıyla bariyer oluşturan hücreler Tip I hücrelerdir.

Anahtar Kavram

Kan-timus bariyeri ve timusun epitelyal retiküler hücre (ERC) organizasyonu.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 295Soru →

Dalak kan dolaşımı, organın hem filtrasyon hem de immünolojik denetim fonksiyonlarını yerine getirebilmesi için oldukça karmaşık ve özelleşmiş bir vasküler hiyerarşiye sahiptir. Arteria lienalis'ten başlayarak kırmızı pulpa sinüzoidlerine kadar uzanan bu vasküler yolculukta gerçekleşen histolojik organizasyon süreçleri incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beyaz pulpadan ayrılan santral arterin dalları olan radyal arterioller, marjinal zon sınırındaki marjinal sinüslere açılarak kan kaynaklı antijenlerin bu bölgedeki makrofaj ve B hücrelerine sunulmasını sağlarlar.

Cevap

Beyaz pulpadan ayrılan radyal arteriollerin marjinal sinüslere açılarak antijen sunumunu başlatması ifadesi doğrudur.
Doğru olan ifadede belirtildiği gibi, beyaz pulpa içerisinde seyreden santral arterden ayrılan radyal arterioller, kanı marjinal zonun en iç sınırındaki marjinal sinüslere boşaltır. Bu mekanizma, kan yoluyla gelen antijenlerin marjinal zon makrofajları ve marjinal zon B hücreleri tarafından hızlıca yakalanmasını sağlayarak immün yanıtın başlamasına olanak tanır.

Adım Adım Çözüm

1
Dalağın arteriyel dallanma sırasını belirle
Trabeküler Arter → Santral Arter → Penisiller Arteriol → Kılıflı Kapiller (Schweigger-Seidel) → Sinüzoid (veya Kordon).
Vasküler hiyerarşiyi anlamak, her segmentin konumunu belirlemek için temeldir.
2
Santral arterin yan dallarını (radyal arterioller) analiz et
Santral arter sadece kırmızı pulpaya gitmez, aynı zamanda beyaz pulpa boyunca radyal dallar vererek marjinal zona kan boşaltır.
Antijenlerin immün sisteme ilk ulaştığı yer marjinal zondur.
3
Kırmızı pulpa sinüzoid yapısını incele
Stave hücreleri paralel dizilir, bazal lamina halkasaldır ve hücreler arası yarıklar eritrosit geçişine izin verir.
Filtrasyon mekanizmasının morfolojik temelini anlamak çeldiricileri elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Dalak mikrosirkülasyonu ve Marjinal Zon Antijen Sunum Yolu

Daha Fazla Pratik

Açık ve kapalı dolaşım teorilerinin, eritrositlerin Billroth kordonlarından sinüzoidlere geçişi sırasındaki farklarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 296Soru →

Histolojik incelemesinde; serbest yüzeyinin yalancı çok katlı prizmatik silli epitel (solunum epiteli) ile örtülü olduğu, belirgin kript yapıları yerine mukoza katlantılarının (pleats) izlendiği ve tam bir bağ dokusu kapsülüne sahip olmayan sekonder lenfoid doku aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tonsilla pharyngea

Cevap

Tonsilla pharyngea (adenoid), yalancı çok katlı prizmatik silli epitel ile örtülü olması ve gerçek kriptler yerine mukoza kıvrımlarına sahip olmasıyla diğer tonsillalardan ayrılır.
Tonsilla pharyngea (adenoid), nazofarenks tavanında yer alan sekonder bir lenfoid dokudur. Histolojik olarak yalancı çok katlı prizmatik silli epitel (solunum epiteli) ile örtülü olması en karakteristik özelliğidir. Ayrıca palatin tonsilllerde görülen derin kriptler yerine, yüzeyde pleat adı verilen sığ mukoza katlantıları bulunur ve belirgin bir kapsülü yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Epitelyal örtünün tipini belirle.
Yalancı çok katlı prizmatik silli epitel (solunum epiteli) saptandı.
Tonsillalar arasında sadece Tonsilla pharyngea (farengeal tonsil) tipik olarak solunum epiteli ile örtülüdür.
2
Yüzey morfolojisini (kript varlığını) değerlendir.
Derin kriptler yerine mukoza katlantıları (pleats) izlendi.
Tonsilla palatina ve lingualis'te belirgin kriptler bulunurken, farengeal tonsilde yüzey alanı katlantılarla genişletilmiştir.
3
Kapsül ve yerleşim özelliklerini kontrol ederek ayırıcı tanıyı tamamla.
Belirgin kapsül yokluğu ve silli epitel varlığı Tonsilla pharyngea tanısını doğrular.
Lenf düğümleri tam kapsüllüdür; palatin tonsiller ise tam olmayan (inkomplet) bir kapsüle sahiptir.

Anahtar Kavram

Tonsillaların histolojik ayırıcı tanısı (Epitel tipi ve kript yapısı)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 297Soru →

Lenf düğümü histolojisinde, aferent lenfatik damarlar aracılığıyla organa gelen lenf sıvısının kapsülün hemen altında ilk olarak toplandığı boşluk aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Subkapsüler sinüs

Cevap

Aferent lenfatik damarlar lenf düğümünün konveks yüzeyinden girer ve lenf sıvısını ilk olarak kapsülün hemen altında yer alan subkapsüler (marjinal) sinüse boşaltır.
Lenf düğümüne gelen lenf sıvısı, kapsülü delerek geçen aferent damarlar vasıtasıyla ilk olarak kapsülün hemen derinindeki subkapsüler sinüse ulaşır. Buradan trabeküller boyunca ilerleyen trabeküler sinüslere, oradan da medulladaki medüller sinüslere geçer.

Adım Adım Çözüm

1
Lenf sıvısının lenf düğümüne giriş yolunu belirle.
Lenf, aferent lenfatik damarlar ile organın dış yüzeyindeki kapsül üzerinden giriş yapar.
Organın lenfi süzme fonksiyonu bu girişle başlar.
2
Lenf düğümü içindeki sinüs sisteminin sırasını hatırla.
Sıralama şu şekildedir: Aferent damar -> Subkapsüler sinüs -> Trabeküler (kortikal) sinüs -> Medüller sinüs -> Eferent damar.
Anatomik yerleşim dıştan içe doğru bu sırayı takip eder.
3
Kapsülün hemen altındaki ilk boşluğu tespit et.
Bu bölge subkapsüler (marjinal) sinüstür.
Soruda istenen 'ilk toplanma alanı' ve 'kapsül altı' özellikleri bu yapıyla eşleşir.

Anahtar Kavram

Lenf düğümü içerisindeki lenf akış yolu (lenfatik sirkülasyon)

Daha Fazla Pratik

Lenf akışının devamında lenfositlerin kan dolaşımından organa girdiği Yüksek Endotelli Venüllerin (HEV) yerleşimini çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 298Soru →

Ağız boşluğu ve farenksin birleştiği bölgeden alınan bir biyopsi örneğinin ışık mikroskobik incelemesinde; yüzeyin çok katlı yassı non-keratinize epitel ile örtülü olduğu, epitelin parankim içine doğru 10−2010-20 adet dallanabilen derin çukurlar (kriptler) oluşturduğu gözlenmektedir. Bu kriptlerin çevresinde çok sayıda lenfoid nodül bulunmakta, ancak bu lenfoid nodüllerin bazalinde yer alan bağ dokusu kapsülünün dışındaki müköz bezlerin kanallarının kript lümenine açılmadığı saptanmaktadır.

Bu histolojik özelliklere sahip lenfoid yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tonsilla palatina

Cevap

Histolojik özellikleri tanımlanan yapı Tonsilla palatina'dır.
İncelenen doku, çok katlı yassı epitel ile örtülü olması, 10−2010-20 adet dallanmış derin kript içermesi ve bez kanallarının kript lümenine açılmaması özellikleriyle tipik bir Tonsilla palatina (damak bademciği) kesitidir. Bu drenaj eksikliği, debris birikimine ve sık enfeksiyonlara zemin hazırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüzey epitelini belirle
Çok katlı yassı non-keratinize epitel saptandı.
Tonsilla palatina ve lingualis bu epitel ile örtülüdür, bu durum Tonsilla pharyngea'yı (solunum epiteli) eler.
2
Kript yapısını analiz et
10−2010-20 adet dallanan kript yapısı saptandı.
Bu bulgu, genellikle tek bir kript içeren Tonsilla lingualis'ten ayrım sağlar.
3
Glandüler drenajı kontrol et
Bez kanallarının kript içine açılmadığı, kapsül dışına açıldığı saptandı.
Bu Tonsilla palatina'nın en ayırt edici özelliğidir ve kriptlerin temizlenemeyerek enfeksiyona yatkın hale gelmesine (tonsillit) neden olur.

Anahtar Kavram

Tonsilla palatina'nın ayırt edici histolojik özellikleri: Çok katlı yassı epitel, sekonder (dallanan) kriptler ve kript içine açılmayan müköz bezler.

Daha Fazla Pratik

Diğer tonsillaların epitel tiplerini ve kript yapılarını karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 299Soru →

Periferik kan lökositlerinin 'agranülositler' grubunda sınıflandırılan üyeleri olan lenfositler ve monositlerin yaşam döngüleri, morfolojik organizasyonları ve doku düzeyindeki davranışları dikkate alındığında, bu iki hücre tipi arasındaki temel farklardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Monositlerin dokuya geçtikten sonra mononükleer fagositik sistemin bir parçası olarak doku makrofajlarına diferansiye olması, lenfositlerin ise doku ile kan arasında resirkülasyon yapabilme yeteneğine sahip olması

Cevap

Monositlerin doku makrofajlarına dönüşmesi ve lenfositlerin resirkülasyon yeteneği
Doğru seçenek, lenfositlerin lökositler arasındaki en benzersiz özelliği olan 'resirkülasyon' (dolaşıma geri dönebilme) yeteneği ile monositlerin 'mononükleer fagositik sistem' öncüllüğü görevini doğru şekilde karşılaştırmaktadır. Monositler periferik kanda yaklaşık 12-20 saat kaldıktan sonra dokuya geçer ve burada makrofajlara dönüşürler, ancak lenfositler gibi kana geri dönmezler.

Adım Adım Çözüm

1
Agranülosit grubuna dahil olan lenfosit ve monositlerin temel özelliklerinin belirlenmesi
Her iki hücre de spesifik granül içermez, ancak farklı fonksiyonel kaderlere sahiptir.
Hücrelerin biyolojik davranış farklarını anlamak için ilk adımdır.
2
Dinamik hareket paternlerinin karşılaştırılması
Lenfositler kan-doku-lenf-kan yolunu izleyerek resirkülasyon yapabilir; monositler ise dokuya geçince orada kalır.
Resirkülasyon sadece lenfositlere özgü bir immunolojik özelliktir.
3
Terminal diferansiasyon özelliklerinin değerlendirilmesi
Monositler dokuda makrofaj, osteoklast, mikroglia gibi mononükleer fagositik sistem (MFS) hücrelerine dönüşür.
Monositlerin doku düzeyindeki temel fonksiyonel rolünü belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Agranülositlerin (Lenfosit ve Monosit) Diferansiyel Tanısı ve Fonksiyonel Yaşam Döngüleri

Daha Fazla Pratik

Monositlerin doku düzeyinde dönüştüğü spesifik hücre tiplerini (Kupfer, Osteoklast, Mikroglia, Langerhans) ve bu hücrelerin yerleştiği organları gözden geçirmek, MFS kavramını pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 300Soru →

Kemik iliğinde gerçekleşen hematopoez süreci; stromal hücreler, büyüme faktörleri ve gelişmekte olan hücreler arasındaki karmaşık etkileşimlerle düzenlenir. Bu süreçteki morfolojik gelişim evreleri ve mikroçevre bileşenleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granülopoez serisinde spesifik (sekonder) granüllerin ilk kez sentezlendiği myelosit evresi, aynı zamanda bu seride mitoz yeteneğine sahip olan son hücre basamağıdır.

Cevap

Granülopoez serisinde spesifik granüllerin sentezlendiği myelosit evresi, hücrenin mitozla bölünebildiği son gelişim basamağıdır.
Granülosit serisinde olgunlaşma süreci myeloblast, promyelosit, myelosit, metamyelosit, çomak ve parçalı (segmentli) formlar şeklinde ilerler. Spesifik (sekonder) granüller ilk kez myelosit evresinde sentezlenmeye başlar. Ayrıca, granülosit serisinde proliferasyon (mitoz) yeteneği myelosit evresi ile son bulur; metamyelositler bölünme yeteneği olmayan, sadece olgunlaşmaya devam eden hücrelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Granülopoez evrelerinin morfolojik özelliklerini analiz et.
Myeloblast (granülsüz), Promyelosit (sadece primer granül), Myelosit (spesifik granül başlangıcı) dizilimi doğrulanır.
Hücrelerin tanınması için granül tipi ve varlığı kritiktir.
2
Hücre bölünme yeteneğinin sınırını belirle.
Myelosit evresinin mitoz geçirebilen son evre olduğu, metamyelositlerin bölünmediği saptanır.
TUS sınavlarında hücrelerin mitoz yeteneğini kaybettiği evreler sıkça sorgulanır.
3
Stromal bileşenleri ve organel fonksiyonlarını kontrol et.
Retiküler liflerin Tip IIIIII kollajen olduğu ve yağ sentezinin DER aracılığıyla yapıldığı bilgisiyle çeldiriciler elenir.
Kollajen tipleri ve organel görevleri temel histolojik ayırt edici bilgilerdir.

Anahtar Kavram

Granülopoez evreleri ve kemik iliği stromal etkileşimleri

Daha Fazla Pratik

Eritropoez ve granülopoez serilerindeki son mitoz evrelerini karşılaştırarak hafızanızda pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 40s
ÖncekiSayfa 15 / 16Sonraki
Kan ve Lenfoid Sistem — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 15 | Examkin