Sestodlar (Şeritler)

63 soru

Soru 21Soru

38 yaşında erkek hasta, dışkısında yassı ve hareketli parazit parçaları görmesi şikayetiyle mikrobiyoloji polikliniğine başvurmuştur. Hastanın getirdiği parazit halkasının (gravid proglottid) mikroskobik incelemesinde, uterusun merkezi bir gövdeden çıkarak her bir tarafta ortalama 1010 adet (7-13 arası) lateral dal verdiği saptanmıştır. Bu hastanın klinik yönetimi ve risk faktörleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tedavi sürecinde oluşabilecek antiperistaltik hareketlerin veya kusmanın, yumurtaları mideye taşıyarak nörosistiserkoz gibi doku enfeksiyonlarına yol açabileceği dikkate alınmalıdır.

Cevap

Taenia solium enfeksiyonunda antiperistaltizm veya kusma nedeniyle yumurtaların mideye geri kaçması, internal otoenfeksiyon yoluyla sistiserkoz gelişimine neden olabileceğinden tedavi sırasında bu risk dikkate alınmalıdır.
Soruda tanımlanan parazit, uterus dal sayısının (7-13) az olması nedeniyle Taenia solium'dur. Taenia solium enfeksiyonu olan bir kişide, erişkin parazitin ürettiği yumurtaların herhangi bir nedenle (kusma, el hijyeni yetersizliği) mideye ulaşması, insanın ara konak olmasına ve yumurtalardan çıkan onkosferlerin dokulara yerleşerek sistiserkoz (özellikle nörosistiserkoz) tablosuna yol açmasına neden olur. Bu nedenle tedavi sürecinde antiperistaltik hareketler büyük bir risk faktörüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Morfolojik analizi değerlendir
Uterusun her bir tarafta 7137-13 (soruda 1010) adet lateral dal vermesi, parazitin Taenia solium olduğunu gösterir.
Taenia saginata'da bu sayı 153015-30 arasındadır.
2
Klinik riskleri belirle
T. solium enfeksiyonunda (tenyazis), insan yumurtaları ağız yoluyla alırsa veya kendi bağırsağındaki yumurtalar mideye geri kaçarsa (otoenfeksiyon) ara konak durumuna geçer.
Yumurtalardan çıkan onkosferler dokulara yayılarak sistiserkoza (örn. nörosistiserkoz) neden olur.
3
Tedavi ilkelerini gözden geçir
Tedavi sırasında hastanın kusması önlenmelidir çünkü bu durum internal otoenfeksiyon riskini artırır.
T. solium ile T. saginata arasındaki en kritik klinik fark sistiserkoz riskidir.

Anahtar Kavram

Taenia solium'da otoenfeksiyon ve sistiserkoz riski
Soru 22Soru

Çiğ sığır eti tüketme öyküsü olan 4040 yaşındaki erkek hastanın dışkısında hareketli halkalar saptanmıştır. Bu halkaların mikroskobik incelenmesinde uterusun orta kanaldan ayrılan lateral dal sayısının her bir tarafta 2020 adet olduğu görülmüştür. Bu parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Skoleksinde dört adet çekmen bulunur ancak çengel ve rostellum içermez.

Cevap

Taenia saginata'nın ayırıcı özelliklerinden biri, skoleksinde çengel bulunmaması ve sadece çekmenlere sahip olmasıdır.
Vakadaki uterusun lateral dal sayısının 2020 olması (yani 1313'ten fazla olması) ve sığır eti tüketim öyküsü, etkenin Taenia saginata olduğunu kesinleştirir. Taenia saginata'nın (silahsız şerit) skoleksinde dört adet vantuz (çekmen) bulunur ancak rostelyum ve çengeller bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uterus lateral dal sayısını değerlendir
Lateral dal sayısının 152015-20 (yani >13>13) olması, etkenin Taenia saginata (sığır şeridi) olduğunu gösterir.
Taenia solium'da (domuz şeridi) dal sayısı 7127-12 arasındadır.
2
Taenia saginata'nın morfolojik özelliklerini hatırla
Bu parazit sığırlardan bulaşır, insanda sadece bağırsak formu (şerit) görülür ve skoleksinde çengel yoktur.
Skoleks yapısı tür ayrımında kullanılan en önemli morfolojik kriterlerden biridir.

Anahtar Kavram

Taenia saginata ve Taenia solium ayırıcı tanısı
Soru 23Soru

6262 yaşında erkek hasta, sağ üst kadranda ağrı ve kilo kaybı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan radyolojik incelemede karaciğer sağ lobunda, sınırları net seçilemeyen, çevre dokulara (diyafram ve vena cava inferior) infiltrasyon gösteren, santral nekroz alanları içeren bir kitle saptanıyor. Biyopsi materyalinin histopatolojik incelemesinde; parazite ait germinal tabakanın dışa doğru tomurcuklanma (ekzojen tomurcuklanma) gösterdiği ve çevre dokuda belirgin bir laminer tabakanın izlenmediği saptanıyor. Bu klinik ve patolojik tabloya neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Echinococcus multilocularis

Cevap

Radyolojik olarak maligniteyi taklit eden infiltratif büyüme ve histopatolojik olarak ekzojen tomurcuklanma bulguları Echinococcus multilocularis (Alveoler hidatik hastalık) için karakteristiktir.
Doğru yanıt olan parazit, doğadaki ana konağı tilki olan ve insanlarda alveoler hidatik hastalığa yol açan etkendir. Bu parazit, insanlarda (ara konak) metacestode evresinde laminer tabaka oluşturamadığı için germinal tabaka çevre dokulara doğru tomurcuklanarak (ekzojen tomurcuklanma) infiltratif bir yayılım gösterir. Bu durum radyolojik olarak karaciğer kanseriyle sıklıkla karıştırılmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve radyolojik bulguları değerlendir.
İnfiltratif, sınırları belirsiz ve metastaz benzeri yayılım gösteren karaciğer kitlesi saptandı.
Alveoler kistlerin metacestode formu neoplazm gibi davranır.
2
Histopatolojik verileri analiz et.
Ekzojen tomurcuklanma ve laminer tabaka eksikliği belirlendi.
Laminer tabakanın olmaması, germinal tabakanın dışa doğru sınırsız büyümesine izin verir.
3
Echinococcus türleri arasında ayırıcı tanı yap.
Kistik ekokokkozis (E. granulosus) elendi çünkü o tabloda kistler kapsüllüdür ve endojen büyüme görülür.
Vakadaki 'ekzojen tomurcuklanma' anahtar ayırıcı kriterdir.

Anahtar Kavram

Echinococcus multilocularis (Alveoler Kist Hidatik) patogenezi ve neoplazm benzeri infiltratif davranış sergilemesi.
Soru 24Soru

Doğu Anadolu bölgesinde yaşayan 5555 yaşında erkek hasta, iştahsızlık, kilo kaybı ve karın ağrısı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan görüntüleme tetkiklerinde karaciğer sağ lobunda sınırları belirsiz, çevre dokulara invazyon gösteren ve radyolojik olarak alveoler karsinomu taklit eden kistik bir kitle saptanıyor. Alınan biyopsi örneğinin mikroskobik incelemesinde; kütiküler tabakası zayıf, germinal membranı belirgin olmayan ve çevre dokuya doğru ekzojen tomurcuklanma gösteren küçük veziküler yapılar izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Echinococcus multilocularis

Cevap

Echinococcus multilocularis
Doğru cevap olan Echinococcus multilocularis, karaciğerde alveoler ekinokokkozis tablosuna yol açar. Bu parazitin metasestod formu, ana dokuyu istila eden (infiltratif), dışarıya doğru tomurcuklanan (ekzojen) ve radyolojik olarak malign kitleleri taklit eden bir yapı sergiler. Özellikle Türkiye'nin Doğu Anadolu bölgesinde tilki ve kurt gibi vahşi karnivorların dışkısıyla yayılan yumurtaların alınması sonucu insanlarda bu tablo gelişir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve radyolojik veriler analiz edilir.
Hastanın Doğu Anadolu bölgesinden olması, karaciğerde infiltratif ve maligniteyi taklit eden bir kitle bulunması alveoler ekinokokkozis şüphesini doğurur.
E. multilocularis endemik bölgelerde (Türkiye'nin doğusu gibi) karsinom benzeri yayılım gösteren lezyonların tipik etkenidir.
2
Mikroskobik bulgular değerlendirilir.
Zayıf kütikül, germinal membranın seçilememesi ve ekzojen tomurcuklanma özellikleri saptanır.
Bu özellikler, E. granulosus'un endojen tomurcuklanma gösteren ve belirgin germinal membranı olan kist yapısından ayırt edicidir.
3
Ayırıcı tanı yapılarak doğru etken belirlenir.
Tabloya neden olan en olası etken Echinococcus multilocularis olarak kesinleştirilir.
Hem klinik yerleşim hem de parazitin veziküler gelişim biyolojisi bu türle tam uyumludur.

Anahtar Kavram

Alveoler kist hidatik (Echinococcus multilocularis) klinik ve morfolojik özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru

Karın ağrısı ve anal kaşıntı şikayetiyle getirilen 6 yaşındaki bir çocuğun dışkı incelemesinde; yaklaşık 45μm45 \mu m çapında, çift membranlı, iç membranın kutuplarından çıkan 484-8 adet polar filamana sahip onkosfer (heksakant embriyo) içeren yumurtalar saptanmıştır. Bu parazitin biyolojik özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsan, parazit için hem ara konak hem de son konak olarak işlev görebilir.

Cevap

İnsanın parazit için hem ara konak hem de son konak olarak işlev görebilmesi doğru ifadedir.
Hymenolepis nana, yaşam döngüsünü tamamlamak için zorunlu bir dış ara konağa ihtiyaç duymaz. Alınan yumurtalardan çıkan embriyolar ince bağırsak villuslarına penetre olarak sistiserkoid larvalara dönüşür (insan ara konak olur). Bu larvalar daha sonra lümene dökülerek erişkin şeritlere dönüşür (insan son konak olur). Bu benzersiz özellik, parazitin insan vücudunda dışarı çıkmadan çoğalmasına (internal otoenfeksiyon) olanak sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımlama
Hymenolepis nana (Cüce şerit)
Dışkıdaki 45μm45 \mu m çapındaki yumurtanın polar filaman içermesi bu parazit için karakteristiktir.
2
Yaşam Döngüsü Analizi
Monoksen (tek konaklı) döngü ve internal otoenfeksiyon
Yumurtalar açıldığında çıkan onkosferler villuslara girerek sistiserkoid larvaları (ara konak evresi) oluşturur, sonra lümene dönerek erişkin hale (son konak evresi) gelirler.

Anahtar Kavram

Hymenolepis nana'nın insan vücudunda hem larva hem erişkin formlarını barındırabilmesi (monoksen yaşam döngüsü).

Daha Fazla Pratik

H. nana ve H. diminuta arasındaki biyolojik ve morfolojik farkları içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 26Soru

Tıbbi Mikrobiyoloji laboratuvarında çalışan bir teknisyen, incelediği dışkı örneğinden kazara 'embriyonlu yumurtaları' yutmuştur. Yaklaşık bir ay sonra yapılan kontrolde, bu teknisyenin dışkısında parazit yumurtaları saptanmış ve ince bağırsağında 'erişkin şerit' (adult worm) enfeksiyonu geliştiği doğrulanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hymenolepis nana

Cevap

Hymenolepis nana (Cüce şerit)
Hymenolepis nana (cüce şerit), tıbbi önemi olan sestodlar arasında yaşam döngüsünde ara konak zorunluluğu bulunmayan (direkt siklus) tek parazittir. Embriyonlu yumurtalar yutulduğunda, onkosferler ince bağırsak villuslarına penetre olarak 'sistiserkoid' larvaya dönüşür. Bu larvalar daha sonra bağırsak lümenine dönerek skoleksleri ile mukozaya tutunur ve erişkin şerit haline gelirler. Bu nedenle, yumurta yutulması sonucunda bağırsakta erişkin formun geliştiği tek seçenek budur.

Adım Adım Çözüm

1
Bulaş yolunu analiz etme
Kazara yumurta yutulması (fekal-oral yol).
Teknisyen dışkı örneğindeki embriyonlu yumurtaları yutmuştur.
2
Sonuçlanan evreyi değerlendirme
İnce bağırsakta erişkin (adult) form gelişmesi.
Bir ay sonra dışkıda yumurta görülmesi, parazitin bağırsak lümeninde erişkin evreye ulaştığını kanıtlar.
3
Diferansiyel tanı yapma
Hymenolepis nana, yumurtadan doğrudan erişkin forma (villus fazı üzerinden) geçen tek sestoddur.
Diğer sestodların yumurtaları yutulduğunda ya insanda sadece larva (doku) fazı gelişir (T. solium, E. granulosus) ya da insanlar için enfektif değildir (T. saginata, D. latum).

Anahtar Kavram

Sestodlarda doğrudan yaşam döngüsü ve enfektif formlar
Soru 27Soru

Tayland seyahati sırasında kontrolsüz göl suyu tüketme öyküsü olan 4242 yaşında bir erkek hasta, sağ periorbital bölgede ağrılı şişlik ve kaşıntı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan cerrahi debridmanda, orbital doku içerisinden yaklaşık 1212 cmcm uzunluğunda, şerit benzeri, segment (halka) içermeyen, beyaz renkli ve hareketli bir larva çıkarılıyor. Mikroskobik incelemede larvanın ön kısmında "botriyum" (emme oluğu) saptandığı rapor ediliyor.

Bu klinik tabloya yol açan parazit ve yaşam döngüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsanlara bulaşma, parazitin proserkoid larvasını taşıyan kopepodların (birinci ara konak) suyla birlikte kazara yutulmasıyla gerçekleşebilir.

Cevap

İnsanlara bulaşma, parazitin proserkoid larvasını taşıyan kopepodların kazara yutulmasıyla gerçekleşebilir.
Vakadaki klinik tablo Sparganozis'tir. Bu enfeksiyonda insanlar, birinci ara konak olan kopepodları (proserkoid larva içeren su piresi) suyla birlikte yutarak, ikinci ara konakları (pleroserkoid larva içeren kurbağa, yılan vb.) çiğ tüketerek veya bu etleri yara/göz üzerine lapa olarak koyarak enfekte olurlar. Proserkoid larva, insan bağırsağından dokulara geçerek pleroserkoid (sparganum) formuna dönüşür ve semptomlara yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve morfolojik bulguların analizi
Göz dokusunda saptanan, segment içermeyen, botriyumlu larva 'Sparganum' (pleroserkoid larva) olarak tanımlanır.
Uzak Doğu seyahati ve orbital yerleşimli şerit benzeri larva, Spirometra türlerinin neden olduğu Sparganozis'i düşündürür.
2
Sınıflandırma ve taksonomik özelliklerin değerlendirilmesi
Botriyum (emme oluğu) varlığı, etkenin Pseudophyllidea (Diphyllobothriidea) takımına ait olduğunu gösterir.
Taenia ve Echinococcus gibi Cyclophyllidea takımı üyeleri vantuz ve çengel taşırken, Spirometra ve Diphyllobothrium botriyum taşır.
3
Yaşam döngüsü ve bulaş yollarının incelenmesi
İnsanlara bulaşma; proserkoid içeren kopepodların yutulması, pleroserkoid içeren kurbağa/yılan etinin yenmesi veya doku teması ile olur.
İnsan kazara ara konak olduğu için yaşam döngüsündeki larva evrelerinden herhangi birinin alınması doku enfeksiyonuna yol açar.
4
Tanı yöntemlerinin belirlenmesi
Tanı, larvanın cerrahi olarak çıkarılması ve histopatolojik incelemesi ile konur; insanda erişkin form bulunmadığı için dışkıda yumurta görülmez.
Sparganozis bir doku helmintiyazıdır, bağırsak enfeksiyonu (teniyazis) değildir.

Anahtar Kavram

Sparganozis (Spirometra enfeksiyonu), botriyumlu pleroserkoid larvaların insan dokusunda (cilt altı, göz, MSS) göç etmesiyle karakterize, pseudophyllid bir sestod enfeksiyonudur.

Daha Fazla Pratik

Pseudophyllidea (Diphyllobothriidea) ve Cyclophyllidea takımları arasındaki skoleks, uterus ve yumurta morfolojisi farklarını tablo halinde karşılaştırınız.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 28Soru

2828 yaşında erkek hasta, son bir aydır devam eden şiddetli baş ağrısı ve yeni gelişen jeneralize tonik-klonik nöbet şikayetiyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Yapılan kranyal MR görüntülemesinde beyin parankimi içerisinde çok sayıda, yaklaşık 1 cm1 \ cm çapında, içerisinde skoleksin (invajine baş kısmı) seçilebildiği veziküler lezyonlar saptanıyor. Nörosistiserkozis tanısı konulan bu hastanın klinik tablosuna yol açan enfektif parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taenia solium yumurtası

Cevap

Taenia solium yumurtası
Nörosistiserkozis, *Taenia solium* yumurtalarının (fekal-oral yolla veya otoenfeksiyonla) alınması sonucu onkosferlerin bağırsakta açılıp kan yoluyla beyne göç etmesi ve burada sistiserkus larvalarına dönüşmesiyle oluşur. Bu tabloda insan 'ara konak' rolündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları ve görüntülemeyi analiz et
Beyinde skoleks içeren veziküler lezyonlar nörosistiserkozisi işaret eder.
Sistiserkus larvaları tipik olarak içinde bir skoleks barındıran kistik yapılar oluşturur.
2
Hastalığın bulaş mekanizmasını belirle
Sistiserkozis, parazit yumurtalarının (embriyonlu yumurta) ağız yoluyla alınmasıyla bulaşır.
İnsanlar kazaen ara konak olduklarında doku evresi (sistiserkozis) gelişir; bu da ancak yumurta alımı ile mümkündür.

Anahtar Kavram

Taenia solium yaşam döngüsünde yumurta alımı sistiserkozise, sistiserkus (larva) alımı ise intestinal tenyazise yol açar.

Daha Fazla Pratik

Taenia solium ve Taenia saginata arasındaki morfolojik farkları (skoleks yapısı ve uterus dal sayısı) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru

HymenolepisHymenolepis nananana, tıp parazitolojisinde 'cüce şerit' olarak bilinen ve özellikle çocuklarda sık görülen bir sestod türüdür. Bu paraziti diğer birçok sestoddan ayıran en önemli özelliklerden biri, yaşam döngüsünde ara konağın (artropod) isteğe bağlı (fakültatif) olması ve insanın döngüde farklı roller üstlenebilmesidir. Buna göre, H.H. nananana enfeksiyonunun patogenezi ve yaşam döngüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Onkosferlerin bağırsak villuslarına penetre olup sistoserkoit larvaya dönüşmesi, insanın yaşam döngüsünde hem ara hem de son konak olarak rol oynadığını gösterir.

Cevap

Hymenolepis nana'da onkosferlerin bağırsak villuslarında sistoserkoit larvaya dönüşmesi, insanın hem ara hem de son konak olarak görev yaptığını gösterir.
Hymenolepis nana enfeksiyonunda, yumurtadan çıkan onkosferler bağırsak villuslarına penetre olur ve orada sistoserkoit (cysticercoid) formuna dönüşür. Larva gelişiminin insan dokusunda gerçekleşmesi insanı 'ara konak' yapar. Daha sonra bu larvalar bağırsak lümenine dökülerek erişkin şerit haline gelir; bu da insanı 'son konak' yapar. Bu özellik sestodlar arasında H. nana'ya özgüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Parazit yaşam döngüsünün analiz edilmesi
Hymenolepis nana'nın 'direkt' döngüsünde, alınan yumurtadan çıkan onkosfer bağırsak villusuna girer.
Bu evre, parazitin doku içinde larva (sistoserkoit) haline geldiği 'ara konak' fazıdır.
2
Konak rollerinin belirlenmesi
Villuslardaki larva tekrar lümene çıkarak erişkin şerite dönüşür.
Erişkin formun barındırılması canlıyı 'son konak' yapar.
3
Diğer türlerle karşılaştırma ve ayırıcı tanı
Taenia türlerinde larva (sistiserkus) ve erişkin formlar genellikle farklı konaklarda bulunur.
H. nana'nın bu 'eşzamanlı konaklık' ve 'internal otienfeksiyon' özelliği onu diğer sestodlardan ayırır.

Anahtar Kavram

Hymenolepis nana'nın internal yaşam döngüsü ve insanın çift konak rolü.
Soru 30Soru

Özellikle tatlı su balıklarının çiğ veya az pişmiş olarak tüketilmesiyle insanlara bulaşan ve parazitin konakçının Vitamin B12B_{12}'sini tüketmesi sonucu megaloblastik anemiye neden olabilen sestod aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: _Diphyllobothrium latum_

Cevap

Balık şeridi olarak bilinen _Diphyllobothrium latum_, Vitamin B12B_{12} eksikliği ve megaloblastik anemiye yol açan sestoddur.
Doğru seçenek olan parazit, balık şeridi olarak da bilinen _Diphyllobothrium latum_'dur. Bu sestod, insanların ince bağırsağında metrelere ulaşan boyuyla yaşarken, konakçının diyetindeki Vitamin B12B_{12}'nin büyük bir kısmını emerek eksikliğe ve dolayısıyla megaloblastik anemiye yol açar. Özellikle tatlı su balıklarının (perch, pike vb.) çiğ tüketildiği bölgelerde sık görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu ve bulaş yolunu analiz etme.
Tatlı su balığı tüketimi ve Vitamin B12B_{12} eksikliği saptanmıştır.
Bu iki özellik bir araya geldiğinde spesifik olarak bir paraziti işaret eder.
2
Sestodlar arasında ayırıcı tanı yapma.
_Diphyllobothrium latum_'un bu klinik tabloya uyduğu doğrulanmıştır.
_D. latum_ proglottidleri konakçıdan daha yüksek afinite ile Vitamin B12B_{12} bağlama özelliğine sahiptir.

Anahtar Kavram

_Diphyllobothrium latum_ (Balık şeridi) ve Vitamin B12B_{12} eksikliği ilişkisi.

Daha Fazla Pratik

Diğer intestinal sestodların (örn. _Taenia saginata_) ara konaklarını ve tanısal özelliklerini (yumurta/halkalar) tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 31Soru

Hayvancılığın yaygın olduğu bir kırsal bölgeden gelen 4242 yaşında bir erkek hasta, son aylarda şiddeti artan progresif baş ağrısı ve fokal epileptik nöbetler nedeniyle nöroloji kliniğine başvuruyor. Yapılan kraniyal görüntülemede ve ardından gerçekleştirilen cerrahi eksizyonda; beyin dokusu içinde yerleşmiş, yaklaşık 3,53,5 cm çapında, berrak sıvı ile dolu tek bir mesane (kese) saptanıyor. Kesenin iç yüzeyinde, duvara tutunmuş halde milimetrik boyutta, beyaz renkli ve kümeler oluşturan çok sayıda protoskoleks izleniyor. Mikroskobik incelemede bu protoskolekslerin tipik taenoid halkalı çengellere sahip olduğu görülüyor. Bu klinik tabloya ve tanımlanan kistik yapıya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taenia multiceps

Cevap

Doğru yanıt, tek mesane içinde çok sayıda protoskoleks içeren coenurus larvasının etkeni olan Taenia multiceps'tir.
Vakada tanımlanan makroskobik görünüm (tek bir sıvı dolu mesane ve iç duvarda kümeler oluşturan çok sayıda protoskoleks), Taenia multiceps'in larva formu olan 'Coenurus' için karakteristiktir. Bu tabloya coenurosis adı verilir. Taenia multiceps'in son konağı köpekler, ara konağı ise koyunlardır. İnsanlar yumurtaların kontamine gıdalarla alınması sonucu kazara ara konak olurlar ve parazit özellikle merkezi sinir sistemi veya gözde kistik yapılar oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Kistik yapının makroskobik özelliklerini analiz et.
Tanımlanan yapı tek bir mesane (bladder) ve içinde çok sayıda protoskoleks içermektedir.
Bu yapı 'Coenurus' tipi larvaya özgüdür.
2
Sestod larva formlarını karşılaştır.
Sistiserkus tek scolex, Coenurus çok scolex (tek kese), Hidatid ise brood kapsülleri içinde çok scolex içerir.
Vakadaki çoklu protoskoleks ve tek kese bulgusu Taenia solium ve Echinococcus türlerinden ayrımı sağlar.
3
Klinik yerleşim ve etken eşleştirmesi yap.
Merkezi sinir sisteminde yerleşen coenurus larvasının ana etkeni Taenia multiceps'tir.
İnsanlar bu parazit için kazara ara konaktır; enfeksiyon genellikle köpek dışkısındaki yumurtaların alınmasıyla bulaşır.

Anahtar Kavram

Coenurosis (Taenia multiceps larvası)
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 32Soru

Karın ağrısı ve ishal şikayetiyle getirilen 77 yaşındaki bir çocuğun dışkı incelemesinde; yaklaşık 7580μm75-80 \mu m çapında, küresel-oval yapıda, sarı-kahverengi renkli, kalın çeperli ve içinde onkosfer (altı çengelli embriyo) barındıran ancak polar filamentleri bulunmayan yumurtalar saptanmıştır. Buna göre, saptanan parazitin biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaşam döngüsünün tamamlanabilmesi için zorunlu olarak bir eklem bacaklı (ara konak) kullanımı gereklidir.

Cevap

Saptanan parazit Hymenolepis diminuta olup, yaşam döngüsünü tamamlayabilmesi için zorunlu olarak bir eklem bacaklı ara konağa ihtiyaç duyması doğrudur.
Vakada tanımlanan yumurta özellikleri (büyük boyut ve polar filament yokluğu) Hymenolepis diminuta'yı işaret etmektedir. Bu parazit, gelişimini tamamlamak için zorunlu olarak bir ara konak (un biti, pire vb.) kullanmak zorundadır (indirekt siklus). İnsanlar genellikle sistiserkoid larva taşıyan bu böcekleri kazaen yutarak enfekte olurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yumurta morfolojisinin analizi
Hymenolepis diminuta tanımlandı
Yumurtanın 70μm70 \mu m'den büyük olması (7580μm75-80 \mu m) ve polar filament içermemesi, onu benzer yapıdaki H. nana'dan (3050μm30-50 \mu m, filamentli) ayırır.
2
Yaşam döngüsü özelliklerinin değerlendirilmesi
Zorunlu indirekt siklus
H. diminuta, H. nana'nın aksine zorunlu bir ara konağa (artropod) ihtiyaç duyar ve otienfeksiyon yeteneği yoktur.

Anahtar Kavram

Hymenolepis diminuta ve Hymenolepis nana arasındaki morfolojik ve biyolojik farklar.
Soru 33Soru

Gastrointestinal şikayetlerle başvuran bir hastanın dışkı incelemesinde; yaklaşık 60×4060 \times 40 μ\mu m boyutlarında, bir kutbu operkullu (kapaklı), diğer kutbunda ise küçük bir çıkıntısı (topuz) bulunan ve içinde henüz embriyo gelişmemiş yumurtalar saptanmıştır. Bu parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sestodlar arasında operkullu yumurtaya sahip olmasıyla benzersizdir ve yaşam döngüsünün devamı için yumurtaların suya ulaşması zorunludur.

Cevap

Diphyllobothrium latum, sestodlar arasında operkullu yumurtaya sahip olması ve yaşam döngüsünde suya gereksinim duymasıyla ayrılır.
Dışkı örneğinde tanımlanan operkullu ve aboperküler topuzlu yumurta yapısı Diphyllobothrium latum (balık şeridi) için patognomoniktir. Bu parazit, sestodlar içerisinde trematod benzeri operkullu yumurta bırakan tek türdür ve bu yumurtaların içindeki korasidyumun gelişip açılması için mutlaka su ortamına ulaşması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Yumurta morfolojisini analiz et.
Operkullu ve aboperküler topuzu olan yumurta yapısı Diphyllobothrium latum'u işaret eder.
Sestodlar içinde sadece bu türün yumurtası operkulludur ve bu haliyle trematod yumurtalarına benzer.
2
Yaşam döngüsü gerekliliklerini değerlendir.
Yumurtanın açılması için suya ulaşması ve içinden korasidyum çıkması gerekir.
Su ortamı, birinci ara konak olan kopepodların enfekte olabilmesi için zorunludur.
3
İnsan enfeksiyon yolunu belirle.
İnsanlar pleroserkoid (sparganum) larvası içeren balıkları çiğ/az pişmiş tüketerek enfekte olur.
Parazitin insana bulaşma formu kopepodlardaki proserkoid değil, balıklardaki pleroserkoiddir.

Anahtar Kavram

Diphyllobothrium latum'un atipik sestod özellikleri (operkullu yumurta, bothrialı skoleks, akuatik yaşam döngüsü).
Soru 34Soru

Halsizlik, solukluk ve ayaklarda karıncalanma şikayetleriyle başvuran 4848 yaşındaki erkek hastanın öyküsünden düzenli olarak lakerda (tuzlanmış çiğ balık) tükettiği öğrenilmiştir. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin 9.29.2 g/dL, MCV 112112 fL (makrositer anemi) ve serum B12 vitamini düzeyi düşük bulunmuştur. Bu hastanın tanısını kesinleştirmek amacıyla yapılacak dışkı incelemesinde aşağıdaki yapılardan hangisinin görülmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Operkulumlu (kapaklı) yumurtalar

Cevap

Dışkı incelemesinde operkulumlu (kapaklı) yumurtaların görülmesi beklenir.
Hastanın çiğ balık tüketme öyküsü ve B12 eksikliğine bağlı makrositer anemisi olması, Diphyllobothrium latum (balık şeridi) enfeksiyonunu güçlü bir şekilde destekler. Sestodlar içerisinde yumurtası operkulumlu (kapaklı) olan tek tür D. latum'dur. Tanı, dışkıda bu tipik yumurtaların gösterilmesiyle konur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları ve hasta öyküsünü değerlendir.
Hastada megaloblastik anemi (yüksek MCV, düşük B12) ve çiğ balık tüketim öyküsü mevcuttur.
Bu tablo, B12 vitaminini gastrointestinal kanalda tüketerek eksikliğine yol açan Diphyllobothrium latum (balık şeridi) enfeksiyonu için tipiktir.
2
Parazitin tanısal evresini ve morfolojik özelliklerini belirle.
Diphyllobothrium latum yumurtaları operkulumlu (kapaklı) bir yapıya sahiptir.
D. latum, yumurtası kapaklı olan tek sestod türüdür ve bu özelliğiyle trematod yumurtalarına benzerlik gösterir.

Anahtar Kavram

Diphyllobothrium latum'un neden olduğu B12 eksikliği anemisi ve operkulumlu yumurta morfolojisi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru

Halsizlik, yorgunluk ve ekstremitelerde uyuşma şikayetleriyle başvuran 38 yaşındaki erkek hastanın yapılan fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde hemoglobin değeri düşük, ortalama eritrosit hacmi (MCVMCV) 110 fL110 \text{ fL} bulunmuştur. Hastanın anamnezinden düzenli olarak çiğ balık (lakerda) tükettiği öğrenilmiştir. Dışkı incelemesinde ise kapaklı (operküllü) parazit yumurtaları görülmüştür. Bu klinik tabloya neden olan en olası parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diphyllobothrium latum

Cevap

Diphyllobothrium latum
Doğru yanıt olan Diphyllobothrium latum, çiğ balık tüketimi ile bulaşan ve konakçının diyetindeki vitamin B12'nin yaklaşık %80-100'ünü emerek megaloblastik anemiye yol açan bir sestoddur. Tanısında dışkıda operküllü (kapaklı) yumurtaların görülmesi karakteristiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik verilerin analizi
Yüksek MCVMCV ve nörolojik bulgular (uyuşma), vitamin B12 eksikliğine bağlı megaloblastik anemiyi işaret eder.
Anemi ve nörolojik semptomlar B12 eksikliğinin klasik triadının parçasıdır.
2
Epidemiyolojik verilerin değerlendirilmesi
Çiğ balık (lakerda) tüketimi, balık şeridi enfeksiyonu için temel risk faktörüdür.
D. latum'un enfektif formu (pleroserkoit larva) balık kaslarında bulunur.
3
Morfolojik verilerin birleştirilmesi
Sestodlar arasında sadece D. latum operküllü yumurta bırakır.
Bu özellik onu Taenia türlerinden ve diğer yaygın sestodlardan ayırır.

Anahtar Kavram

Diphyllobothrium latum (Balık şeridi), proksimal ince bağırsakta vitamin B12 yarışına girerek megaloblastik anemiye yol açan, operküllü yumurta döken bir sestoddur.

Daha Fazla Pratik

D. latum'un yaşam döngüsündeki ara konakları (Cyclops ve tatlı su balıkları) ve enfektif formu olan pleroserkoit larvayı gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru

Doğu Karadeniz bölgesinde yaşayan ve diyetinde sık sık çiğ tatlı su balığı tüketimi öyküsü bulunan 42 yaşındaki bir kadın hasta; halsizlik, dilde yanma, ishal ve dengesizlik şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde hemoglobin düzeyi 9 g/dL9 \ g/dL, ortalama eritrosit hacmi (MCV) 112 fL112 \ fL ve serum B12B_{12} vitamini düzeyi düşük saptanıyor. Hastanın dışkı incelemesinde ortalama 70×45 μm70 \times 45 \ \mu m boyutlarında, sarı-kahverengi renkli, bir ucunda kapak (operkulum) bulunan yumurtalar görülüyor.

Bu klinik tabloya neden olan parazit ve saptanan yumurta morfolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yumurtaların operkulumlu olması, tıbbi önemi olan diğer ana sestod gruplarından ayrımında kullanılan karakteristik bir özelliktir.

Cevap

Diphyllobothrium latum yumurtalarının operkulumlu (kapaklı) olması, tıbbi önemi olan diğer temel sestod türlerinden (Taenia, Hymenolepis, Echinococcus vb.) ayrılmasını sağlayan en tipik morfolojik özelliktir.
Diphyllobothrium latum yumurtaları tıbbi önemi olan diğer sestodların aksine operkulumludur (kapaklıdır). Bu özellik genellikle Trematodlara (yaprak solucanlar) özgü bir bulgu olarak bilinse de, sestodlar arasında bu parazit grubuna (Diphyllobothriidea) özgüdür ve ayırıcı tanıda anahtar rol oynar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz etme
Çiğ balık tüketimi öyküsü ve megaloblastik anemi (B12 eksikliği), etkenin Diphyllobothrium latum (balık şeridi) olduğunu düşündürür.
D. latum, proksimal ince bağırsakta B12 vitamini için konakla yarışarak eksikliğe ve makrositer anemiye yol açan tek yaygın sestoddur.
2
Tanısal morfolojiyi değerlendirme
Dışkıda saptanan 70 um boyutundaki operkulumlu yumurta tanıyı doğrular.
Cestoda sınıfı içinde operkulumlu yumurta üreten tek tıbbi grup Diphyllobothriidea takımıdır; diğerlerinde hexacanth embryo (onkosfer) içeren kalın çeperli yumurtalar görülür.
3
Yaşam döngüsü ve bulaş yollarını kontrol etme
Bulaş, enfekte balıklardaki pleroserkoit larvaların tüketilmesiyle olur; yumurtalar doğrudan enfektif değildir.
D. latum yumurtalarının suda olgunlaşması gerekir; Taenia solium veya Hymenolepis nana gibi doğrudan fekal-oral yolla bulaşmazlar.

Anahtar Kavram

Diphyllobothrium latum morfolojik ve biyolojik olarak diğer tıbbi sestodlardan farklılık gösterir; operkulumlu yumurta, bothria (emme olukları) içeren skoleks ve sucul yaşam döngüsü en temel farklardır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 37Soru

2626 yaşında erkek hasta, iç çamaşırında ve dışkısında hareketli, beyaz renkli, şerit benzeri parçalar saptaması üzerine parazitoloji laboratuvarına başvuruyor. Yapılan makroskobik ve mikroskobik incelemede, bu halkaların uterus ana yan dal sayısının her bir tarafta 1515'in üzerinde (yaklaşık 2020 adet) olduğu belirleniyor. Bu olguda saptanan parazit ve etken olduğu enfeksiyon ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsana bulaşma yolu, parazitin larva formu olan sistiserkus bovis'in sığır etleri ile alınmasıdır.

Cevap

İnsana bulaşma yolu, parazitin larva formu olan sistiserkus bovis'in sığır etleri ile alınmasıdır.
Vakada tanımlanan parazit, gebe halkalarındaki uterus ana yan dal sayısının 1515'den fazla (1818-2020 dal) olması ve halkaların hareketli olması nedeniyle Taenia saginata'dır. Bu parazit, ara konak olan sığırların dokularında bulunan larva formu 'sistiserkus bovis'in (Cysticercus bovis) çiğ veya az pişmiş etlerle tüketilmesi sonucu insanlara bulaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik verileri analiz et.
Hareketli halkalar ve uterus yan dal sayısının 15'ten fazla (1818-2020) olması.
Bu morfolojik özellikler Taenia saginata (sığır tenyası) için tanısaldır.
2
Taenia saginata'nın yaşam döngüsünü hatırla.
İnsan son konaktır, sığır ara konaktır. Bulaşma formu sistiserkus bovis'tir.
Parazitin yaşam döngüsündeki enfektif formun belirlenmesi tanının doğrulanması için gereklidir.
3
Diğer Taenia türüyle (T. solium) ayırıcı tanı yap.
T. saginata silahsızdır, sistiserkozis yapmaz; T. solium silahlıdır ve sistiserkozis yapabilir.
TUS sınavlarında bu iki türün farkları sıklıkla sorgulanır.

Anahtar Kavram

Taenia saginata ve Taenia solium ayırıcı tanısı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru

Doğu Anadolu bölgesinde yaşayan 5555 yaşındaki bir erkek hasta; iştahsızlık, kilo kaybı ve sarılık şikayetleriyle hastaneye başvurmuştur. Fizik muayenede karaciğerin palpe edildiği ve oldukça sert kıvamda olduğu saptanmıştır. Çekilen abdominal bilgisayarlı tomografide (BT); karaciğer sağ lobda sınırları net izlenmeyen, çevre dokulara infiltrasyon gösteren, içerisinde milimetrik kistik odaklar ve düzensiz kalsifikasyonlar bulunan bir kitle saptanmıştır. Başlangıçta alveolar karsinom (karaciğer kanseri) ön tanısı alan hastada, ileri radyolojik ve serolojik tetkikler sonucunda bir sestod infeksiyonu olduğu saptanmıştır.

Bu klinik tabloya neden olan parazit ve büyüme özelliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Echinococcus multilocularis - Germinal membranın dışa doğru (ekzojen) tomurcuklanması ile dokularda infiltratif yayılım gösterir.

Cevap

Echinococcus multilocularis, germinal membranın dışa doğru (ekzojen) tomurcuklanması ile dokularda infiltratif yayılım gösteren türdür.
Vakada tanımlanan klinik tablo, tipik bir Alveolar Kist Hidatik (Echinococcus multilocularis) enfeksiyonudur. Bu parazitin en önemli biyolojik özelliği, germinal tabakasının kist dışına doğru (ekzojen) tomurcuklanmasıdır. Bu büyüme şekli, parazitin bir kanser hücresi gibi çevre karaciğer dokusuna sızmasına, kan damarlarını istila etmesine ve hatta uzak organlara metastaz yapmasına neden olur. Radyolojik olarak alveolar karsinom ile karıştırılmasının temel sebebi bu infiltratif yayılımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et
İnfiltratif büyüme, kalsifikasyonlar, milimetrik kistik odaklar ve maligniteyi (alveolar karsinom) taklit eden bir yapı saptandı.
Bu tablo, klasik kistik hidatiğin (E. granulosus) aksine alveolar kist hidatiği (E. multilocularis) için karakteristiktir.
2
Parazitin biyolojik büyüme mekanizmasını hatırla
Echinococcus multilocularis, zayıf bir laminer tabakaya sahiptir ve germinal membranı dışa doğru (ekzojen) tomurcuklanır.
Dışa doğru tomurcuklanma, parazitin çevre dokulara sızmasına ve metastaz yapmasına (akciğer, beyin gibi) olanak tanır.
3
Konak durumunu ve bulaş yolunu doğrula
İnsanlar ara konaktır ve bulaş yumurta yoluyla (fekal-oral) olur.
Son konak tilkilerdir; insanlar enfekte tilki/köpek dışkısındaki yumurtalarla kontamine olmuş meyve/sebze veya sularla enfekte olurlar.

Anahtar Kavram

Echinococcus multilocularis'in patolojik farkı: Ekzojen tomurcuklanma ve infiltratif büyüme.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 39Soru

66 yaşında bir çocuk, aralıklı karın ağrısı ve ishal şikayetleri ile pediyatri kliniğine başvuruyor. Yapılan dışkı incelemesinde yaklaşık 4040 μm\mu m büyüklüğünde, şeffaf kabuklu, içinde 66 çengelli bir onkosfer barındıran ve onkosferi çevreleyen membranın her iki kutbundan çıkan 484-8 adet ince filamanın (polar filamanlar) izlendiği yumurtalar saptanıyor. Bu parazitin biyolojisi ve yaşam döngüsü dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsanlar bu parazit için aynı anda hem son konak hem de ara konak görevi görebilirler.

Cevap

İnsanların aynı anda hem son konak hem de ara konak görevi görebilmesi
Vakada tarif edilen polar filamanlı yumurta yapısı Hymenolepis nana (Cüce şerit) için patognomoniktir. Bu parazit, sestodlar içinde insandan insana direkt bulaşabilen ve yaşam döngüsünü tamamlamak için zorunlu bir ara konağa ihtiyaç duymayan tek türdür. Yumurtalar yutulduğunda bağırsak villuslarına yerleşip sistiserkoid larvaları oluşturur (ara konak görevi), ardından lümene geçerek erişkin hale gelir (son konak görevi). Bu nedenle insan aynı anda her iki konak rolünü de üstlenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yumurta morfolojisinin analizi
Hymenolepis nana (Cüce şerit)
4040 μm\mu m boyut, onkosfer ve en karakteristik bulgu olan polar filamanların varlığı bu paraziti tanımlar.
2
Yaşam döngüsünün incelenmesi
Direkt yaşam döngüsü ve otoenfeksiyon yeteneği
H. nana, sestodlar arasında bir ara konak gerektirmeden insandan insana direkt bulaşabilen veya aynı bireyde döngüsünü sürdürebilen tek türdür.
3
Konak rollerinin belirlenmesi
İnsanın çift rolü
Bağırsak villuslarında sistiserkoid larvaların gelişmesi 'ara konak', lümende erişkin şeridin oluşması 'son konak' evresidir. İnsan her iki evreye de ev sahipliği yapar.

Anahtar Kavram

Hymenolepis nana'nın direkt yaşam döngüsü ve insanın hem ara hem son konak olması.
Soru 40Soru

İnsandan insana doğrudan bulaşabilen, yaşam döngüsünde bir ara konağa gereksinim duymayan ve bağırsak villuslarını bir doku fazı olarak kullanan tek sestod türünün, ince bağırsak mukozasında gelişen larva formu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistiserkoid

Cevap

Hymenolepis nana enfeksiyonunda bağırsak villusları içerisinde gelişen larva formu sistiserkoiddir.
Hymenolepis nana (cüce şerit), insanlarda hem son konak hem de ara konak gibi davranabilen bir parazittir. Ağız yoluyla alınan yumurtalardan çıkan onkosferler (altı çengelli embriyo), ince bağırsak villuslarına penetre olur ve burada 'sistiserkoid' adı verilen larva formuna dönüşür. Yaklaşık 454-5 gün sonra villusları parçalayarak lümene dökülür ve erişkin şeride dönüşürler.

Adım Adım Çözüm

1
Parazit özelliklerini analiz etme
Tanımı verilen parazit (cüce şerit, ara konaksız bulaş, villus fazı) Hymenolepis nana'dır.
Hymenolepis nana, sestodlar arasında yaşam döngüsünü tek bir konakta tamamlayabilen (otoksen) ve doku fazı olarak bağırsak villuslarını kullanan tek türdür.
2
Yaşam döngüsündeki larva evrelerini belirleme
Ağız yoluyla alınan yumurtalardan çıkan onkosferler, villus içine girerek larva formuna dönüşür.
Bu evre, parazitin erişkin hale gelmeden önce bağırsak duvarında geçirdiği zorunlu bir gelişim basamağıdır.
3
Doğru larva ismini seçme
Bu spesifik larva formu sistiserkoiddir.
Sestod sistematiğinde Hymenolepis ve Dipylidium türlerinin karakterize larva formu sistiserkoid olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Hymenolepis nana'nın insan ince bağırsağındaki sistiserkoid evresi
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki
Sestodlar (Şeritler) Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin