Ergen Sağlığı

45 soru

$11$ yaşında bir erkek çocuk, rutin sağlık kontrolü amacıyla pediatri polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde pubertenin başladığını (Tanner evre $2$ ) gösteren en erken fiziksel bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Testis hacminin orşidometre ile

4\text{ mL}

veya üzerine çıkması

Pubik bölgede belirgin kıllanmanın başlaması (Pubarş)

Penis boyunun ve çapının artmaya başlaması

Ses tonunda kalınlaşma ve çatallaşma olması

Boy uzama hızının doruk noktasına (PHV) ulaşması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Testis hacminin orşidometre ile $4\text{ mL}$ veya üzerine çıkması

Cevap

Erkek çocuklarda pubertenin başladığını gösteren ilk fiziksel bulgu, testis hacminin

4\text{ mL}

veya üzerine çıkmasıdır.

Erkek çocuklarda pubertal gelişimin ilk objektif kanıtı, testislerin büyümesidir. Pratik klinik değerlendirmede Prader orşidometresi kullanılarak yapılan ölçümde testis hacminin

4\text{ mL}

ve üzerinde olması Tanner evre

2

olarak kabul edilir ve pubertenin başladığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

Erkeklerde puberte başlangıcını (Tanner evre

2

) tanımlayan temel fiziksel kriteri belirle.

Tanner evre

2

erkeklerde testis hacminin artışıyla karakterizedir.

Pubertenin ilk hormonal etkisi olan gonadotropin artışı testislerde büyümeye yol açar.

Testis büyümesinin sayısal eşik değerini hatırla.

4\text{ mL}

ve üzeri hacim puberte başlangıcı kabul edilir.

Orşidometre ölçümlerinde

4\text{ mL}

eşiği, prepubertal dönemden pubertal döneme geçişi simgeler.

Anahtar Kavram

Erkeklerde pubertenin ilk belirtisi testis hacmindeki artıştır (

> 4\text{ mL}

); kızlarda ise genellikle telarş (meme gelişimi) ilk belirtidir.

Tahmini Süre:45s

Soru 42Soru →

Rutin sağlık kontrolü için getirilen 13,5 yaşındaki erkek adölesanın fizik muayenesinde; testis hacminin orşidometre ile 10 mL olduğu, skrotum cildinin koyulaştığı ve inceldiği, penis boyunda uzamanın başladığı görülmektedir. Pubis bölgesinde orta hat boyunca koyu renkli, kıvrımlı kıllanma (Tanner Evre 3) mevcuttur ancak uyluk iç yüzüne yayılım yoktur. Aksiller kıllanma izlenmemiştir.

Bu adölesanın pubertal gelişimi ve beklenen fizyolojik süreçler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğrudur?

Büyüme hızı henüz doruk noktasına (PHV) ulaşmamıştır, ivmelenme dönemindedir

Spermarş (ilk ejakülasyon) testis hacmi 4 mL'ye ulaştığında gerçekleşmiştir

Jinekomasti saptanması durumunda mutlaka altta yatan malignite veya endokrin patoloji aranmalıdır

Aksiller kıllanma, pubik kıllanmadan önce başlamış olmalıdır

Ses kalınlaşması tamamlanmış ve yetişkin formunu almıştır

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyüme hızı henüz doruk noktasına (PHV) ulaşmamıştır, ivmelenme dönemindedir

Cevap

Büyüme hızı henüz doruk noktasına (PHV) ulaşmamıştır, ivmelenme dönemindedir

Erkek ergenlerde pubertal büyüme atağı (PHV), kızlara göre daha geç ortaya çıkar. Kızlarda PHV genellikle meme gelişimi Evre 2-3 (menarştan önce) iken görülürken, erkeklerde testis hacmi 10-12 mL'ye ulaştığında (Genital Evre 3-4) gerçekleşir. Vakadaki hasta Tanner Evre 3 bulgularına sahiptir (10 mL testis, Evre 3 pubik kıl). Bu nedenle hasta henüz büyüme hızının en yüksek olduğu noktaya (PHV) ulaşmamıştır, ancak büyüme hızı artmaktadır (ivmelenme dönemi). PHV genellikle bundan yaklaşık 6-12 ay sonra, Evre 4'e geçişte zirve yapacaktır.

Adım Adım Çözüm

Hastanın Tanner evresini belirle

Testis hacmi 10 mL ve pubik kıllanma özellikleri Tanner Evre 3 ile uyumludur.

Testis hacmi >4 mL puberte başlangıcıdır; 10 mL orta puberteyi (Evre 3) işaret eder.

Erkeklerde büyüme hızı doruğunun (PHV) zamanlamasını hatırla

Erkeklerde PHV geç bir olaydır ve genellikle Genital Evre 3'ün sonu veya Evre 4'te gerçekleşir.

Kızların aksine (Meme Evre 2-3'te PHV görülür), erkeklerde büyüme atağı pubertenin ileri dönemlerinde pik yapar.

Seçenekleri bu bilgiyle karşılaştır

Hasta henüz Evre 3'ün başlarında/ortasında olduğu için PHV'ye (zirve noktasına) henüz ulaşmamıştır, hızlanma evresindedir.

Doğru seçenek, büyüme hızının henüz pik yapmadığını ve artışta olduğunu belirtmektedir.

Anahtar Kavram

Erkek ve kız ergenlerde büyüme hızı doruğunun (Peak Height Velocity - PHV) Tanner evrelerine göre zamanlaması farklıdır; kızlarda erken (Evre 2-3), erkeklerde geç (Evre 3-4) gerçekleşir.

İpuçları

Erkek ve kız ergenlerin büyüme ataklarının zamanlaması birbirinden farklıdır; kızlar 'önce uzar sonra adet görür', erkekler ise 'önce gelişir sonra uzar'.

Bu hasta Tanner Evre 3'tedir. Erkeklerde büyüme hızı doruğu (PHV) erken evrelerde mi yoksa geç evrelerde (Evre 4 civarı) mi görülür?

Erkeklerde büyüme atağı, testisler belirli bir hacme (10-12 mL) ulaştıktan sonra, yani pubertenin ortasından sonra zirve yapar.

Daha Fazla Pratik

Kız çocuklarında büyüme hızı doruğu (PHV) ile menarş arasındaki ilişkiyi sorgulayan bir soru çözülebilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 43Soru →

15 yaşında erkek çocuk, sporcu lisansı muayenesi için başvuruyor. Görüşme sırasında doktoruna, arkadaşlarıyla kask takmadan yaptığı tehlikeli bisiklet sürüşlerini anlatırken "Ben çok yetenekliyim, bana bir şey olmaz" ifadesini kullanıyor. Fizik muayenesinde genital gelişimi Tanner evre 4 ile uyumlu, testis hacmi bilateral $15$ ml ve boy uzama hızının son bir yılda doruk noktasına ulaştığı saptanıyor. Bu hastanın klinik ve gelişimsel özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İçinde bulunduğu orta ergenlik döneminde "kişisel efsane" (personal fable) inancı nedeniyle riskli davranışlara eğilim artmıştır.

Erkek çocuklarda doruk boy uzama hızı (PHV) tipik olarak pubertenin en başında, Tanner evre 2'de gerçekleşir.

Tanner evre 4 genital gelişimi olan bu hastada testis hacminin

4-8

ml aralığında olması beklenir.

Spermarşın (ilk ejakülasyon) gerçekleşmesi için bu hastanın genital gelişiminin Tanner evre 5'e ulaşması şarttır.

Bu hastanın içinde bulunduğu gelişim evresinde somut düşünce (concrete thinking) yapısı en belirgin bilişsel özelliktir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçinde bulunduğu orta ergenlik döneminde "kişisel efsane" (personal fable) inancı nedeniyle riskli davranışlara eğilim artmıştır.

Cevap

Hastanın içinde bulunduğu orta ergenlik döneminde 'kişisel efsane' (personal fable) düşüncesi ile riskli davranışlara eğilim artmıştır.

Doğru seçenek olan 'kişisel efsane' (personal fable) kavramı, özellikle 14-17 yaş arası orta ergenlik dönemindeki gençlerde görülen, kendilerinin eşsiz olduğu ve başkalarının başına gelen kötü olayların (kaza, hastalık vb.) kendi başlarına gelmeyeceği yönündeki sarsılmaz inancı tanımlar. Bu durum riskli davranışların bu dönemde artmasının temel nedenlerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

Hastanın yaşını ve davranışlarını analiz et.

15 yaşındaki hasta orta ergenlik dönemindedir. 'Bana bir şey olmaz' ifadesi, bu dönemin tipik bilişsel özelliği olan 'kişisel efsane'yi (personal fable) yansıtır.

Psikososyal gelişim evrelerini belirlemek için yaş ve davranış uyumu kontrol edilmelidir.

Fiziksel bulguları Tanner evrelemesi ve cinsiyet ile karşılaştır.

Erkek çocuklarda genital evre 4, boy uzama hızının doruk noktasına ulaştığı (PHV) ve testis hacminin yaklaşık

10-15

ml olduğu evredir.

Cinsiyete özgü pubertal sekansın doğruluğunu teyit etmek gerekir.

Seçeneklerdeki gelişimsel ve fiziksel bilgileri doğrula.

Kişisel efsane inancı orta ergenlik için doğrudur. Diğer seçeneklerdeki PHV zamanlaması, testis hacmi ve spermarş sırası erkek puberte sekansına uymaz.

Doğru tanıyı klinik bilgilerle eşleştirmek için eliminasyon yapılır.

Anahtar Kavram

Ergenlikte psikososyal evreler ve erkek puberte sekansı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 44Soru →

11 yaşında bir kız çocuk, rutin sağlık kontrolü amacıyla pediatri polikliniğine getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde; her iki memede areola çapında genişleme ve meme dokusunda hafif bir kabarma (telarş) saptanırken, pubik bölgede tüylenme gözlenmiyor. Henüz menarş öyküsü olmayan bu çocuğun pubertal gelişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Boy uzama hızının en yüksek düzeye (peak height velocity) ulaşması genellikle bu gelişim evresi ile Tanner evre 3 arasında gerçekleşir.

Menarşın (ilk adet kanaması), mevcut telarş bulgusunu takip eden ilk 6-12 ay içerisinde gerçekleşmesi beklenir.

Normal fizyolojik süreçte pubarşın (pubik tüylenme) telarştan (meme gelişimi) en az 6 ay önce tamamlanmış olması gerekir.

Hastanın boy uzamasındaki en belirgin artış, menarş gerçekleştikten sonraki bir yıl içinde gözlenecektir.

Areola ve meme başının, alttaki meme dokusu üzerinde ikincil bir kabartı (secondary mound) oluşturması Tanner evre 3'ün özelliğidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boy uzama hızının en yüksek düzeye (peak height velocity) ulaşması genellikle bu gelişim evresi ile Tanner evre 3 arasında gerçekleşir.

Cevap

Boy uzama hızının en yüksek düzeye ulaştığı dönemin (PHV), kızlarda Tanner evre 2-3 arasında gerçekleştiği ifadesi doğrudur.

Kız çocuklarında pubertenin başlangıcı (Tanner 2) ile birlikte boy uzama hızı artmaya başlar ve en yüksek hıza (peak height velocity) Tanner evre 2 ve 3 arasında ulaşılır. Bu durum, büyüme fışkırmasının Tanner evre 4'te gerçekleştiği erkek çocuklarından temel bir farktır.

Adım Adım Çözüm

Hastanın Tanner evresini belirle.

Meme dokusunda hafif kabarma ve areola genişlemesi (Tanner 2), pubik tüylenme yok (P1).

Sorudaki klinik bulgular hastanın pubertenin başlangıcında (Tanner 2) olduğunu gösterir.

Kızlarda büyüme fışkırması (PHV) zamanlamasını değerlendir.

PHV, kızlarda Tanner 2 ile 3 arasında gerçekleşir.

Cinsiyetler arası pubertal gelişim farklarını ayırt etmek için bu bilgi kritiktir.

Diğer pubertal kilometre taşlarını (menarş, pubarş) ve fiziksel bulguları kontrol et.

Menarş daha geç (Tanner 4), ikincil kabartı daha geç (Tanner 4) görülür.

Hatalı seçenekleri elemek için sekans bilgisini kullanmak gerekir.

Anahtar Kavram

Kızlarda pubertal gelişim sırası ve büyüme fışkırmasının (PHV) zamanlaması.

Daha Fazla Pratik

Erkek çocuklarında pubertenin ilk bulgusu ve büyüme fışkırmasının Tanner evreleri ile ilişkisini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 45Soru →

12 yaşındaki bir kız çocuk, rutin sağlık kontrolü için pediatri polikliniğine getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde; her iki meme dokusunun areola sınırlarını aşarak belirginleştiği ancak areola ve meme konturunun henüz ayrılmadığı (Tanner evre 3) saptanıyor. Hastanın henüz menarş (ilk adet kanaması) görmediği öğreniliyor.

Bu hastanın pubertal gelişim ve büyüme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Boy uzama hızı doruk noktasına (

PHV

), genellikle menarş gerçekleştikten yaklaşık bir yıl sonra ulaşır.

Kız çocuklarında boy uzama hızı doruk noktasına (

PHV

), genellikle menarşın başlamasından yaklaşık bir yıl önce ulaşır.

Menarşın gerçekleşmesi, hastanın büyüme potansiyelinin tamamen sona erdiğini ve boy uzamasının durduğunu gösterir.

Pubertenin ilk klinik bulgusu menarş olup, bunu telarş ve pubarş takip eder.

Menarş gerçekleştikten sonra hastanın boyunun ortalama

15-20

cm

daha uzaması beklenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kız çocuklarında boy uzama hızı doruk noktasına ( $PHV$ ), genellikle menarşın başlamasından yaklaşık bir yıl önce ulaşır.

Cevap

Kız çocuklarında boy uzama hızı doruk noktasına (PHV), genellikle menarşın başlamasından yaklaşık bir yıl önce ulaşır.

Kız çocuklarında pubertal büyüme atağı erkeklere göre daha erken başlar. Boy uzama hızı doruk noktasına (

PHV

) genellikle Tanner evre 2 ile 3 arasında ulaşılır ve bu nokta her zaman menarş (ilk adet kanaması) öncesindedir. Menarş genellikle

PHV

geçildikten yaklaşık bir yıl sonra (Tanner evre 4 civarında) gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

Hastanın Tanner evresini ve menarş durumunu değerlendir

Hasta Tanner evre 3 meme gelişimine sahiptir ve henüz menarş görmemiştir.

Pubertal büyüme dinamikleri Tanner evreleri ve menarş zamanlaması ile doğrudan ilişkilidir.

Kız çocuklarında boy uzama hızı doruk noktası (PHV) zamanlamasını hatırla

PHV genellikle Tanner evre 2-3 arasında, menarştan yaklaşık 1 yıl önce gerçekleşir.

Kızlarda büyüme atağı erkeklerin aksine pubertenin erken döneminde zirve yapar.

Menarş sonrası büyüme miktarını hatırla

Menarş sonrası büyüme hızı yavaşlar ve ortalama 5-7 cm daha uzama beklenir.

Menarş, pubertal gelişimin son evrelerine yaklaşıldığının ve büyüme hızının azalmaya başladığının bir göstergesidir.

Anahtar Kavram

Kız çocuklarında pubertal büyüme sırası ve PHV-menarş ilişkisi

Daha Fazla Pratik

Erkek çocuklarda PHV'nin genellikle hangi Tanner evresinde gerçekleştiğini ve spermarş ile ilişkisini gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 3 / 3

Ergen Sağlığı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik