Soru

Zorluk: OrtaDört Halife Dönemi

Dört Halife Dönemi'nde, özellikle Hz. Ömer'in halifeliği sırasında sınırların hızla genişlemesi üzerine idari ve hukuki kurumsallaşmaya büyük önem verilmiştir. Bu doğrultuda eyaletlere askerî ve sivil idareden sorumlu valiler (emirler) atanırken, yargı işlerini yürütmek üzere doğrudan halifeye bağlı çalışan ve valinin yetki alanından bağımsız hareket eden kadılar görevlendirilmiştir.

Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Merkezî otoritenin eyaletlerdeki gücünü korumak ve hukuki kararların bağımsızlığını güvence altına almakCevap
  2. B
    Yasama, yürütme ve yargı güçlerini birbirinden tamamen ayırarak laik ve demokratik bir parlamento düzeni kurmak
  3. C
    Halifelik makamının babadan oğula geçmesini engelleyecek bir seçim kurulu oluşturmak
  4. D
    Toprak mülkiyetinin devlete ait kalmasını sağlayarak taşradaki ikta sahiplerinin feodal güçler haline gelmesini önlemek
  5. E
    Mevali politikası doğrultusunda Arap olmayan Müslümanların eyalet yönetiminde söz sahibi olmasını kolaylaştırmak

Cevap

Merkezî otoritenin eyaletlerdeki gücünü korumak ve hukuki kararların bağımsızlığını güvence altına almak
Doğru seçenek olan yargı bağımsızlığı ve merkezi otoritenin korunması ifadesi, kadıların doğrudan merkeze bağlı kılınarak valilerin yetki alanından çıkarılmasının temel gerekçesidir. Bu sayede eyaletlerde görev yapan yöneticilerin (valilerin) adli mekanizma üzerinde baskı kurarak kendi feodal veya bağımsız güçlerini ilan etmeleri önlenmiş, adalet mekanizmasının tarafsızlığı korunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Dört Halife Dönemi'nde (özellikle Hz. Ömer Dönemi) sınırların genişlemesiyle ortaya çıkan idari ve hukuki ihtiyaçların analiz edilmesi.
Sınırların genişlemesinin taşrada denetimi zorlaştırdığı ve kurumsallaşmayı zorunlu kıldığı belirlenir.
Uygulamanın tarihsel arka planını ve amacını doğru kavrayabilmek için coğrafi genişleme ile idari yapı arasındaki ilişkiyi kurmak gerekir.
2
Valilerin (sivil/askerî idare) yanına yargı yetkisine sahip kadıların atanmasının ve kadıların doğrudan merkeze (halifeye) bağlı kılınmasının değerlendirilmesi.
Kadıların valilerden bağımsız çalışmasının, valilerin yerelde yargıyı kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmesini engellediği ve yargının bağımsız kalmasını sağladığı anlaşılır.
Yargı organının yürütmeden bağımsız olmasının tarih boyunca adaletin tesisi ve merkezi otoritenin yerel güç odaklarına karşı korunmasındaki rolünü kavramak.
3
Seçeneklerde yer alan kavram yanılgılarının (modern anayasal sistemler, halife seçim usulü, ikta teşkilatı, mevali politikası) elenmesi.
Tarihsel anakronizm içeren ve farklı dönemlere/sistemlere ait olan seçenekler elenerek doğru amaca ulaşılır.
Öğrencinin kavramlar arasındaki kronolojik ve işlevsel farkları ayırt etmesini sağlamak.

Anahtar Kavram

Dört Halife Dönemi idari ve hukuki kurumsallaşma hareketleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla