A'râf suresi 33. ayette geçen, "De ki: Rabbim ancak açık ve gizli hayasızlıkları (fevahiş)... haram kılmıştır." ifadesiyle şehvet kuvvesinin sınırlandırılmasına; Hz. Peygamber’in "Güçlü kimse güreşte gücünü gösteren değil, öfke anında kendine hâkim olandır." hadisiyle de öfke kuvvesinin kontrol edilmesine işaret edilmiştir. İslam ahlak teorisinde bu kuvvelerin dengelenmesiyle iffet ve şecaat erdemleri (itidal) ortaya çıkarken, bu dengenin bozulması sapmalara (ifrat ve tefrit) neden olur.
Buna göre, ayette kaçınılması istenen hayasızlık türü ile hadiste kontrol altına alınması öğütlenen aşırı öfke eğiliminin ahlaki sistemdeki karş��lığı olan ifrat (aşırılık) durumları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- AHumud - Cebanet
- BFecur - Cebanet
- Fecur - TehevvürCevap
- DCerbeze - Tehevvür
- EHumud - Tehevvür
Cevap
Ayette iffet erdeminin aşırılığı (ifratı) olan fecur; hadiste ise şecaat erdeminin aşırılığı (ifratı) olan tehevvür durumları kastedilmiştir.
Şehvet kuvvesinin normal sınırları aşarak hayasızlığa yönelmesi ifrat (aşırılık) boyutudur ve bu İslam ahlakında 'fecur' (fücur) olarak adlandırılır. Öfke gücünün kontrolsüz kalıp yıkıcı ve saldırgan bir hal alması da öfke kuvvesinin ifrat boyutudur ve 'tehevvür' olarak adlandırılır. Bu nedenle doğru sırada 'fecur' ve 'tehevvür' kavramları yer almalıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İslam ahlak felsefesinde nefsin kuvveleri (akıl, öfke, şehvet) ve bunların itidal (erdem), ifrat (aşırılık) ve tefrit (yetersizlik) durumları.