Geçiş Dönemi Türk edebiyatının önemli yapıtlarından biri olan Atabetü'l-Hakayık, hem Karahanlı yazı dilinin özelliklerini yansıtması hem de barındırdığı ahlaki-didaktik ögelerle döneminin zihniyetini ortaya koyması bakımından büyük önem taşır. Bu eser, biçimsel yapısı ve içeriğiyle İslamiyet öncesi Türk şiir geleneği ile İslami devrin yeni nazım şekillerini bünyesinde birleştirir.
Buna göre Atabetü'l-Hakayık ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- Eserin tamamı mesnevi nazım biçimiyle ve beyitlerle yazılmış olup bünyesinde dörtlük barındırmamaktadır.Cevap
- BAhlaki ve dini öğütler içeren didaktik nitelikteki bu eser, Edip Ahmet Yükneki tarafından Emir Muhammed Dad İspehsalar Bey'e sunulmuştur.
- CKarahanlı Türkçesiyle (Hakaniye lehçesiyle) kaleme alınan eserde, Kutadgu Bilig'e oranla Arapça ve Farsça sözcüklerin oranı daha yüksektir.
- DEserin girişinde yer alan Allah'a övgü (tevhit), peygamber ve dört halife övgüsü gibi bölümlerde aruz ölçüsü kullanılmıştır.
- EAsıl konunun işlendiği didaktik kısımlarda, İslamiyet öncesi şiir geleneğine uygun olarak mani tipi (aaba) uyaklanmış dörtlükler tercih edilmiştir.
Cevap
Eserin tamamının mesnevi nazım biçimiyle ve beyitlerle yazıldığını, bünyesinde dörtlük barındırmadığını belirten ifade yanlıştır.
Atabetü'l-Hakayık, Karahanlı dönemi geçiş eserleri arasında hem beyit hem de dörtlük nazım biriminin bir arada kullanıldığı karma bir yapı sergilemesiyle bilinir. Eserin girişinde Allah, peygamber, dört halife ve hükümdar övgüleri içeren kısımlar beyitlerle yazılmış olsa da, asıl ahlaki ve dini öğütlerin yer aldığı gövde kısmı 101 adet dörtlükten (aaba mani tipi kafiyeli) oluşmaktadır. Bu nedenle eserin tamamının beyitlerle yazıldığını iddia eden bilgi yanlıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Atabetü'l-Hakayık'ın biçimsel yapısı (beyit ve dörtlüklerin bir arada kullanılması) ve içeriği
Tahmini Süre:1m 30s