Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorŞehirlerin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

Tarihsel süreçte şehirleşme dalgaları, şehirlerin ortaya çıkışı, gelişimi ve etki alanları ile ilgili araştırma yapan bir coğrafyacı şu tespitlerde bulunmuştur:

I. Tarım devrimiyle birlikte Mezopotamya ve Mısır gibi verimli nehir havzalarında ortaya çıkan ilk şehirler, üretim fazlasının (art�� ürün) takasına bağlı olarak hızla küresel çapta birer ticaret ve finans merkezine dönüşmüştür.

II. Sanayi Devrimi ile birlikte Avrupa'da (özellikle Manchester ve Essen gibi kentlerde) kömür yataklarına yakınlığa bağlı olarak gelişen şehirlerin ortaya çıkışında fiziki faktörler belirleyici olurken, bu şehirlerin büyüyüp gelişmesinde beşerî faaliyetler baskın hale gelmiştir.

III. Modern dönemde Tokyo, New York ve Londra gibi şehirlerin küresel etki alanlarının geniş olmasında nüfus miktarlarının fazlalığından ziyade, bu kentlerin küresel finans, borsa ve uluslararası kuruluşların yönetim merkezleri (idari-finansal fonksiyon) olması belirleyicidir.

IV. Günümüzde bazı şehirler, sahip oldukları tek bir baskın fonksiyon (örneğin Şam ve Kahire gibi liman şehirleri) nedeniyle hinterlandının dışına çıkarak küresel düzeyde bir etki alanına sahip olabilmektedir.

Bu coğrafyacının yaptığı tespitlerden hangileri coğrafi açıdan doğrudur?

  1. A
    Yalnız II
  2. B
    I ve II
  3. II ve IIICevap
  4. D
    II ve IV
  5. E
    III ve IV

Cevap

Sanayi şehirlerinin kuruluşunda kömür yatakları gibi fiziki etmenlerin, gelişiminde ise beşerî unsurların etkili olduğunu belirten ikinci öncül ile küresel şehirlerin etki alanlarının nüfus hacminden çok fonksiyonel niteliklerine (finans, yönetim) bağlı olduğunu açıklayan üçüncü öncül doğrudur.
Sanayi şehirlerinin kuruluşunda kömür yatakları gibi fiziki etmenlerin, gelişiminde ise beşerî unsurların etkili olduğunu belirten ikinci öncül ile küresel şehirlerin etki alanlarının nüfus hacminden çok fonksiyonel niteliklerine (finans, yönetim) bağlı olduğunu açıklayan üçüncü öncül coğrafi prensiplerle tamamen uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün tarihsel coğrafya ve etki alanı açısından analizi
Mezopotamya ve Mısır nehir havzalarındaki ilk şehirlerin küresel çapta ticaret ve finans merkezleri olduğu tespiti yanlıştır. Erken dönem şehirleşmesinde etki alanı yerel düzeyde kalmıştır.
Şehirlerin küreselleşmesi ve küresel etki alanı kazanması modern dönem ve Sanayi Devrimi sonrası süreçlere aittir.
2
İkinci öncüldeki fiziki ve beşerî faktörlerin Essen ve Manchester örnekleri üzerinden incelenmesi
Bu şehirlerin kömür yataklarına (fiziki çevre) bağlı kurulup sanayi ve göçle (beşerî faaliyetler) büyümesi tespiti doğrudur.
Şehirlerin kuruluş yerinin belirlenmesinde doğal çevre, büyümesinde ise beşerî faaliyetler etkilidir.
3
Üçüncü öncüldeki nüfus miktarı ile etki alanı arasındaki ilişkinin sorgulanması
New York, Londra ve Tokyo gibi şehirlerin küresel etki derecelerinin yüksek olmasının ana nedeni nüfuslarının fazlalığı değil, küresel karar alma ve finans merkezleri olmalarıdır. Bu tespit doğrudur.
Şehirlerin küresel etki derecesi nüfus miktarlarından ziyade sahip oldukları fonksiyonel niteliklerle belirlenir.
4
Dördüncü öncüldeki şehir-fonksiyon eşleştirmesinin coğrafi açıdan kontrolü
Şam ve Kahire liman şehirleri değildir (Şam iç kesimdedir, Kahire ise Nil kıyısında bir nehir şehridir ancak deniz limanı değildir) ve küresel etki dereceleri bu şekilde tanımlanamaz. Bu tespit yanlıştır.
Şehirlerin coğrafi konumları ve fonksiyonel özellikleri doğru analiz edilmelidir.

Anahtar Kavram

Şehirlerin ortaya çıkışında ve fonksiyonel gelişiminde rol oynayan fiziki ve beşerî faktörler ile etki alanlarının küresel, bölgesel ve yerel ölçekteki sınırları.
Bu soruyu puanla

Konular

Şehirlerin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

Bu konudan daha fazla soru