Soru

Zorluk: ZorEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Aşağıdaki dizelerde ağır basan edebi sanatları, sağdaki kavramlarla eşleştiriniz.

  • Bir hilâl uğruna yâ rab ne güneşler batıyorAçık İstiare
  • Hâk-i pâyine yetem der ömrlerdir muttasıl / Başını taşlara vurup gezer âvâre suHüsnütalil
  • Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? / Benim mi Allahım bu çizgili yüz?Tecahülüarif
  • Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal / Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imişTelmih

Cevap

Dizelerdeki edebi sanatlar sırasıyla; asker yerine kullanılan 'güneşler' kelimesiyle açık istiare, suyun akışını sevgiliye ulaşma çabasına bağlayan hüsnütalil, aynadaki görüntüyü tanımazdan gelen tecahülüarif ve Hz. Davut'a yapılan telmih olarak eşleşmelidir.
Verilen dizelerdeki söz sanatları, şiirdeki imgesel dilin temelini oluşturur. 'Güneşler' benzetmesi benzeyenin söylenmemesiyle açık istiare, suyun hareketinin öznel bir nedene bağlanması hüsnütalil, yaşlılık çizgilerinin tanınmazdan gelinmesi tecahülüarif ve Hz. Davut isminin geçmesi telmih sanatını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci dizedeki kelime mecazlarını analiz etmek
'Güneşler' sözcüğünün şehit olan askerleri temsil ettiği belirlenmiştir.
Benzetme ögelerinden sadece kendisine benzetilenin (güneş) kullanılması sanatı belirlememizi sağlar.
2
İkinci dizedeki nedensellik ilişkisini incelemek
Suyun taşlara çarpmasının nedeni, dini/duygusal bir amaca (Hz. Peygamber'e ulaşma) dayandırılmıştır.
Doğal bir olayın kurmaca ve güzel bir sebebe bağlanması Hüsnütalil sanatıdır.
3
Üçüncü dizedeki soru ve anlam ilişkisini sorgulamak
Şairin bildiği bir gerçeği (yaşlılık) soru sorarak bilmiyormuş gibi yansıttığı görülmüştür.
Bilinip de bilmezlikten gelme sanatı Tecahülüarif'tir.
4
Dördüncü dizedeki özel isim ve referansları kontrol etmek
Hz. Davut'un sesine dair tarihi/dini bir hatırlatma yapıldığı saptanmıştır.
Herkesçe bilinen bir olaya veya kişiye atıfta bulunma sanatı Telmih'tir.

Anahtar Kavram

Edebi Sanatların Şiir Çözümlemedeki İşlevi
Bu soruyu puanla