Soru

Zorluk: OrtaEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan ve bu dizelerde öne çıkan edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Sönmeden yurdumun ��stünde tüten en son ocakMecaz-ı Mürsel
  • Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
    Benim mi Allahım bu çizgili yüz?
    Tecahül-i Arif
  • Aheste çek kürekleri mehtap uyanmasınTeşhis
  • Hâk-i pâkine yetem der ömrlerdir muttasıl
    Başını taştan taşa vurup gezer avare su
    Hüsn-i Talil

Cevap

Eşleştirmeler sırasıyla şu şekildedir: 'Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak' dizesi Mecaz-ı Mürsel ile, 'Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? Benim mi Allahım bu çizgili yüz?' dizeleri Tecahül-i Arif ile, 'Aheste çek kürekleri mehtap uyanmasın' dizesi Teşhis ile, 'Hâk-i pâkine yetem der ömrlerdir muttasıl Başını taştan taşa vurup gezer avare su' dizeleri ise Hüsn-i Talil ile eşleşir.
Dizelerdeki edebî sanatlar sırasıyla mecaz-ı mürsel, tecahül-i arif, teşhis ve hüsn-i talildir. Birinci dizede 'ocak' kelimesiyle aile kastedilerek mecaz-ı mürsel yapılmıştır. İkinci dizede yaşlanma belirtileri bilindiği hâlde sorularla bilmezden gelinerek tecahül-i arif yapılmıştır. Üçüncü dizede mehtaba insani özellikler verilerek teşhis yapılmıştır. Dördüncü dizede ise suyun akışı güzel ve şairane bir nedene bağlanarak hüsn-i talil yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci dizedeki sözcüklerin mecaz durumunu incelemek.
'Ocak' kelimesinin benzetme amacı taşımadan aile/ev yerine kullanıldığı saptanmıştır.
Bu ilişki doğrudan ad aktarmasını (mecaz-ı mürsel) gösterir.
2
İkinci dizedeki anlam ve bilgi ilgisini sorgulamak.
Yazarın aynadaki çizgileri ve beyaz saçları bilmezden geldiği belirlenmiştir.
Bilinen bir durumu bilmezden gelme sanatı tecahül-i ariftir.
3
Üçüncü dizedeki eylemin kime/neye atfedildiğini bulmak.
Uyanma/uyuma eyleminin insandan mehtap varlığına aktarıldığı görülmüştür.
İnsan dışındaki varlıklara insani nitelikler kazandırılması teşhistir.
4
Dördüncü dizedeki doğa olayının sebebini tespit etmek.
Suyun taşlara çarparak akmasının peygambere kavuşma arzusuna bağlandığı görülmüştür.
Bir olayın gerçek nedeni dışında güzel ve hayali bir nedene bağlanması hüsn-i talildir.

Anahtar Kavram

Edebî sanatların dizelerdeki işlevlerini saptama ve eşleştirme
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla