Soru

Zorluk: OrtaKavram ve Terim

Mantık dersinde öğretmen tahtaya sırasıyla 'Kafdağı', 'Dağ' ve 'Ağrı Dağı' örneklerini yazar. Öğrencilerden bu kavramları klasik mantıktaki nelik, gerçeklik ve kimlik yönünden analiz etmelerini ister. Söz alan bir öğrenci, 'Kafdağı'nın dış dünyada nesnel bir karşılığı olmadığı için doğruluk değeri yanlıştır; Ağrı Dağı ise somut olarak var olduğu için doğruluk değeri doğrudur.' yorumunda bulunur. Öğretmen ise kavramların tek başına bir yargı bildiremeyeceğini, dolayısıyla doğruluk veya yanlışlık gibi değerler alamayacağını belirterek öğrencisinin hatasını düzeltir.

Buna göre öğrenci, kavramların niteliklerini açıklarken aşağıdaki özelliklerden hangilerini birbiriyle karıştırmıştır?

  1. A
    Nelik ve kimlik
  2. Gerçeklik ve doğrulukCevap
  3. C
    Nelik ve gerçeklik
  4. D
    Kimlik ve doğruluk
  5. E
    Nelik ve doğruluk

Cevap

Gerçeklik ve doğruluk kavramlarının karıştırılması
Doğru yanıt olan gerçeklik ve doğruluk seçeneği, öğrencinin düştüğü hatayı tam olarak yansıtmaktadır. Öğrenci, 'Kafdağı' teriminin dış dünyada bir karşılığı olmamasını (gerçeklik yokluğu) yanlış bir doğruluk değeri olarak yorumlamış, benzer şekilde 'Ağrı Dağı' teriminin somut varlığını (gerçeklik varlığı) doğru bir doğruluk değeri olarak görmüştür. Oysa tek başına kavramlar (Kafdağı, Ağrı Dağı vb.) doğruluk değerine sahip olamaz; doğruluk değeri ancak bir yargı bildiren önermelere (örneğin 'Ağrı Dağı Türkiye'dedir' önermesine) ait bir özelliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Öğrencinin tahtadaki kavramlara yönelik yaptığı açıklamayı analiz etmek.
Öğrenci, 'Kafdağı'nın dış dünyada olmamasını doğruluk değerinin yanlış olmasıyla, 'Ağrı Dağı'nın dış dünyada olmasını ise doğruluk değerinin doğru olmasıyla ilişkilendirmiştir.
Öğrencinin kavramların dış dünyadaki varlığı (gerçeklik) ile önermelerin bilgi değeri (doğruluk) arasında nasıl bir bağ kurduğunu saptamak gerekir.
2
Mantıkta kavramların ve önermelerin özelliklerini ayırt etmek.
Dış dünyada bir nesneye karşılık gelme durumu 'gerçeklik' iken; bir yargının nesnesine uygunluğu 'doğruluk' olarak tanımlanır. Kavramların doğruluk değeri olamaz, sadece önermelerin olur.
Öğrencinin kavramlara doğruluk değeri yükleyerek yaptığı hatanın temelini mantıksal kurallarla açıklamak gerekir.
3
Karıştırılan kavram ikilisini belirlemek.
Öğrencinin 'gerçeklik' ve 'doğruluk' özelliklerini birbiriyle karıştırdığı sonucuna ulaşılır.
Soruda istenen karıştırılan kavram çiftini bulmak için öğrencinin hatasının nesnel varoluş ile doğruluk değeri arasında olduğunu netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Klasik Mantıkta Kavramların Nitelikleri (Nelik, Gerçeklik, Kimlik) ve Doğruluk İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla