Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKomünitede Süksesyon

Bir ekoloğ, buzul çekilmesi sonucu çıplak kayaçların ve buzul çakıllarının açığa çıktığı ekolojik olarak el değmemiş bir karasal bölgede meydana gelen primer süksesyon sürecini incelemektedir. Bu primer süksesyon sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayların, başlangıçtan klimaks komüniteye ulaşılana kadar geçen süreçteki kronolojik gerçekleşme sırası nasıl olmalıdır?

  1. 1Buzulların çekilmesiyle açığa çıkan çıplak kayaçlar üzerine yerleşen öncü canlıların, metabolik faaliyetleri sonucu salgıladıkları organik asitlerle mineral yapıyı aşındırması ve ilk organik madde birikimini başlatması
  2. 2Kayaç ufalanmasıyla oluşan son derece ince mineral tabakasına yerleşen köksüz sporlu bitkilerin, rizoitleriyle toprağı tutarak erozyonu önlemesi ve nemli bir mikrohabitat oluşturarak tohumların çimlenmesi için elverişli ortam hazırlaması
  3. 3Toprak derinliğinin artmasıyla alana giren otsu tek yıllık bitkilerin, hızlı büyüme ve yüksek tohum üretme kapasiteleriyle toprak yüzeyini kaplayarak humus miktarını hızla artırması
  4. 4Azotça fakir topraklara yerleşen ve köklerinde simbiyotik azot sabitleyici mikroorganizmalar barınd��ran kızılağaç gibi odunsu bitkilerin, toprağın besin değerini büyük boylu ağaçların yetişebileceği düzeye taşıması
  5. 5Gölge toleransı yüksek, yavaş gelişen ladin ve köknar gibi büyük ağaç türlerinin alana yerleşerek ışık rekabetinde üstünlük kurması ve kararlı bir yapıya ulaşan komüniteyi oluşturması

Cevap

Primer süksesyon sürecinde olayların kronolojik sıralaması: önce çıplak kayaçlar üzerinde likenlerin kimyasal aşındırma yapması, ardından oluşan ince toprakta karayosunlarının rizoitleriyle nemli ortam sağlaması, toprak derinleştikçe otsu bitkilerin humus biriktirmesi, azot bağlayıcı odunsu türlerin toprağı azotça zenginleştirmesi ve son olarak gölge toleransı yüksek ladin ve köknarın baskınlaşarak klimaks komüniteyi oluşturması şeklindedir.
Buzul çekilmesi sonrası toprak tabakası bulunmadığı için süreç primer süksesyondur. Sıralama sırasıyla likenlerin kayacı aşındırması, karayosunlarının nemli ortam yaratması, otsu bitkilerin humus biriktirmesi, azot bağlayıcı kızılağaç gibi odunsu bitkilerin toprağı azotça zenginleştirmesi ve nihayetinde gölge toleransı yüksek ladin ile köknarın klimaks oluşturması şeklinde ilerlemelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Topraksız ortamda süksesyonun başlangıç koşullarını analiz etme
Toprağın bulunmadığı çıplak kayaçlarda süksesyonun ancak asit salgılayarak kimyasal ufalanmayı başlatan öncü liken birliği ile başlayabileceği tespit edilir.
Primer süksesyonda başlangıçta toprak yoktur, toprak oluşumu öncü türlerin faaliyetiyle başlar.
2
Likenlerin faaliyetinden sonra yerleşebilecek minimal gereksinimli canlıları belirleme
Oluşan ilk ince mineral tabakasına rizoitleriyle tutunabilen karayosunlarının yerleştiği belirlenir.
Karayosunları gerçek köklere sahip olmadı��ından kalın bir toprak tabakasına ihtiyaç duymaz, ancak likenlerin hazırladığı minimal mineral tabakasına ihtiyaç duyar.
3
Toprak derinleşmesinin bitki grupları üzerindeki etkisini değerlendirme
Toprak kalınlığı ve nem oranı arttıkça tek yıllık otsu bitkilerin alana yerleştiği ve organik madde miktarını (humus) artırdığı saptanır.
Otsu bitkilerin gelişmiş kök sistemleri ve besin ihtiyaçları, karayosunlarının oluşturduğu nemli mikrohabitata ve derinleşen toprağa bağlıdır.
4
Toprak azot dengesinin ve odunsu öncülerin rolünü inceleme
Köklerinde azot sabitleyen bakteriler barındıran kızılağaç gibi odunsu türlerin yerleşerek toprağı azot yönünden zenginleştirdiği tespit edilir.
Büyük ağaçların yetişebilmesi için topraktaki azot gibi temel sınırlayıcı minerallerin belirli bir eşiğin üzerine çıkması gerekir (kolaylaştırma mekanizması).
5
Klimaks komünite aşamasına geçişi analiz etme
Gölge toleransı yüksek, yavaş büyüyen ladin ve köknar gibi büyük ağaç türlerinin baskınlaşarak kararlı yapıyı (klimaks) oluşturduğu saptanır.
Klimaks komünite elemanları, çevre şartları değişmedikçe yapısını koruyan en kararlı ve ışık rekabetinde üstün olan türlerdir.

Anahtar Kavram

Primer Süksesyon ve Ekolojik Kolaylaştırma (Facilitation) Mekanizması
Bu soruyu puanla

Konular

Komünitede Süksesyon

Bu konudan daha fazla soru