Soru

Zorluk: OrtaTanım ve Tanım Koşulları

Bir mantık araştırmacısı, yeni yayımlanan bir sözlükteki bazı maddelerin tanımlarını klasik mantığın tanım koşulları açısından incelemiş ve şu notları almıştır:

* Yasallık: Yasalara uygun davranma durumudur.
* Canlı: Taş, demir veya toprak olmayan varlıktır.
* Hafıza: Zihnin karanlık odalarında geçmişin izlerini saklayan gizemli bir sandıktır.
* Kare: Dört kenarı birbirine eşit ve açıları dik olan düzlemsel şekildir.

Araştırmacının aldığı bu notlara göre, sözlükteki tanımlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

  1. Yasallık tanımı, tanımlanan kavramın kendisiyle açıklandığı dairesel (kısır döngü) bir tanım örneğidir; Kare tanımı ise mantıksal açıdan tam ve doğru bir tanımdır.Cevap
  2. B
    Canlı tanımı, tanımlanan kavramın sınırlarını tam olarak çizdiği için geçerli bir tanımdır; Yasallık tanımında ise kavramın içlemi eksik bırakılmıştır.
  3. C
    Hafıza tanımı, mecazi ve kapalı anlatımdan uzak durarak tanımın açık ve net olması kuralına uygun bir biçimde yapılmıştır.
  4. D
    Canlı tanımında olumsuz ifadeler kullanılması mantıksal bir hata oluşturmazken, Kare tanımında tanımın dairesel olması kuralı ihlal edilmiştir.
  5. E
    Yasallık tanımı tam (câmi ve mâni) bir tanım koşulunu karşılarken; Hafıza tanımı dairesel tanım hatasına örnek teşkil etmektedir.

Cevap

Yasallık tanımının dairesel (kısır döngü) olduğunu, Kare tanımının ise mantıksal açıdan tam ve doğru olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Doğru yargı, yasallık tanımında kavramın kendisiyle açıklandığını (dairesellik/kısır döngü) ve kare tanımının mantıksal olarak tam olduğunu belirten ifadedir. Çünkü klasik mantık kurallarına göre bir kavram kendisiyle tanımlanamaz, aksi halde dairesellik oluşur; kare tanımı ise tüm gerekli özellikleri barındırdığı için doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen tanımlardan 'Yasallık: Yasalara uygun davranma durumudur.' ifadesini tanım kuralları açısından incelemek.
Tanımlanan kavram (yasallık) kendi kökünden gelen başka bir terimle (yasa) tanımlandığı için dairesel tanım (kısır döngü) hatası yapılmıştır.
Klasik mantıkta bir kavram kendisiyle veya kendisinden daha az bilinen bir kavramla tanımlanamaz.
2
Verilen tanımlardan 'Kare: Dört kenarı birbirine eşit ve açıları dik olan düzlemsel şekildir.' ifadesini incelemek.
Bu tanım karenin tüm ayırt edici özelliklerini barındırır (tamdır / câmi ve mânîdir) ve herhangi bir mantıksal kuralı ihlal etmez.
Geçerli bir tanım tanımlanan kavrama ait tüm fertleri içine almalı (câmi) ve ait olmayanları dışarıda bırakmalıdır (mâni).
3
Diğer tanımları (Canlı ve Hafıza) inceleyerek yapılan hataları belirlemek ve seçenekleri değerlendirmek.
Canlı tanımında olumsuzluk hatası yapılmış, hafıza tanımında ise mecazi/kapalı anlatım hatası yapılmıştır. Bu durumları doğru analiz eden seçeneğin ilk seçenekte (Yasallık tanımının dairesel, Kare tanımının ise tam olduğunu belirten seçenekte) verildiği görülür.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Tanım ve Tanım Koşulları
Bu soruyu puanla