Aşağıda verilen toplumsal tabakalaşma sistemlerini ve biçimlerini, dikey toplumsal hareketlilik imkanı ve tabakalar arası geçişkenlik derecesine göre en kapalı (hareketliliğin en az/imkansız olduğu) yapıdan en açığa (hareketliliğin en yüksek olduğu) doğru sıralayınız.
- 1Bireylerin toplumsal konumunun doğumla belirlendiği, tabakalar arası evliliğin yasak olduğu ve dikey hareketliliğin dinsel/geleneksel normlarla mutlak olarak engellendiği sistem.
- 2Tabakaların yasal ve hukuksal statülerle tanımlandığı, dikey hareketliliğin ancak hükümdarın soyluluk unvanı vermesi veya din adamı sınıfına kabul gibi istisnai/kurumsal yollarla gerçekleşebildiği sistem.
- 3Hukuki olarak tabaka sınırlarının kaldırıldığı, ancak fırsat eşitsizlikleri ve sermaye yetersizliği gibi fiili engeller yüzünden alt tabakalardan yukarıya doğru hareketliliğin pratikte zor olduğu sınıf sistemi.
- 4Evrensel eğitim olanakları, sosyal devlet politikaları ve liyakat ilkeleriyle desteklenen, bireylerin kendi yetenek ve çabalarıyla dikey hareketlilik gerçekleştirmesinin önündeki engellerin en aza indirildiği sınıf sistemi.
Cevap
Dikey toplumsal hareketlilik ve geçişkenlik düzeyine göre en kapalıdan en açığa doğru sıralama: Kast Sistemi, Zümre Sistemi, Erken Sanayi Dönemi Sınıf Sistemi ve Modern Refah Devleti Sınıf Sistemi şeklindedir.
Kast sistemi dikey geçişe tamamen kapalıdır. Zümre sistemi yasal/kurumsal engeller barındırsa da istisnai geçişlere izin verdiği için yarı kapalıdır. Erken sanayi dönemi sınıf sisteminde yasal engeller yoktur fakat ekonomik bariyerler yüksektir. Modern refah devleti sınıf sistemi ise sunduğu sosyal imkanlarla dikey hareketliliğin en yüksek olduğu yapıdır. Dolayısıyla en kapalıdan en açığa doğru doğru sıralama Kast, Zümre, Erken Sanayi Sınıfı ve Modern Refah Devleti Sınıfı şeklinde olmalıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Toplumsal tabakalaşma tiplerinin (kapalı, yarı açık, açık) dikey toplumsal hareketlilik olanakları ve geçişkenlik derecelerine göre ayırt edilmesi.