Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKlasik Dönem Merkez Teşkilatı ve Divan-ı Hümayun

Avusturya Elçisi Ogier Ghiselin de Busbecq, XVI. yüzyılda Osmanlı başkentindeki diplomatik görevine dair anılarında Divan-ı Hümayun hakkında şu gözlemlerde bulunmuştur:

'Divan üyeleri, kendilerine sunulan şikayetleri dinler, davaları karara bağlar ve devlet işlerini görüşürlerdi. Ancak toplantı salonunun duvarında, padişahın dilediği an açıp görüşmeleri takip edebileceği, dışarıdan i��i görünmeyen kafesli bir pencere yer alırdı. Divan üyeleri, padişahın o pencerenin arkasında olup olmadığını bilmeseler dahi, her an izleniyormuş gibi büyük bir dikkat ve sorumlulukla hareket ederlerdi.'

Elçinin bu gözlemlerine dayanarak Divan-ı Hümayun'un işleyişi ve yönetimdeki konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

  1. A
    Üyelerinin padişahın yetkilerini sınırlandırabildiği, anayasal bir meclis yapısına sahip olduğuna
  2. B
    Eyaletlerdeki tımar sahiplerinin, merkeze karşı Avrupa'daki feodal senyörler gibi yargı muafiyeti elde ettiğine
  3. C
    Esnaf temsilcilerinin divanda hazır bulunarak dükkan açma ruhsatı (gedik) ve fiyat belirleme (narh) işlerini doğrudan yürüttüğüne
  4. Alınan kararların padişahın denetimine açık olduğuna ve divanın padişahın otoritesini destekleyen bir danışma organı olarak işlev gördüğüneCevap
  5. E
    Kanun-i Esasi'de yer alan meclis yapısıyla benzer şekilde padişahın onayına gerek duymadan yasama yapabildiğine

Cevap

Alınan kararların padişahın denetimine açık olduğuna ve divanın padişahın otoritesini destekleyen bir danışma organı olarak işlev gördüğüne
Metinde geçen kafesli pencere (Adalet Penceresi), padişahın divan görüşmelerini her an izleyebileceğini simgeler. Bu durum, divanın kendi başına bağımsız bir yasama veya karar organı olmadığını, kararların alınmasında padişahın denetiminin ve mutlak onayının esas olduğunu gösterir. Dolayısıyla Divan-ı Hümayun, padişahın otoritesini destekleyen bir danışma meclisi konumundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen diplomatik gözlem metnini okumak ve divan salonundaki kafesli pencerenin (Adalet Penceresi) işlevini analiz etmek.
Pencerenin varlığı, padişahın divan üyelerini her an gözetim altında tutabildiğini ve üyelerin bu bilinçle hareket ettiğini ortaya koymaktadır.
Osmanlı yönetim yapısında padişahın merkezi otoritesinin ve denetim gücünün divan üzerindeki etkisini anlamak için.
2
Divan-ı Hümayun'un klasik dönemdeki niteliğini (karar organı mı yoksa danışma organı mı olduğunu) padişahın son söz hakkı bağlamında değerlendirmek.
Padişahın dilediği an denetim yapabilmesi ve kararların nihai olarak padişahın iradesine bağlı olması, divanın bir danışma meclisi olduğunu gösterir.
Osmanlı devlet teşkilatında teokratik-mutlakiyetçi yapının divanın işleyişine nasıl yansıdığını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Divan-ı Hümayun'un padişahın mutlak otoritesi altındaki danışma meclisi niteliği ve adalet penceresi (kasr-ı adl) uygulaması.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Klasik Dönem Merkez Teşkilatı ve Divan-ı Hümayun