Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİkinci Dünya Savaşı Süreci ve Türkiye

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'nin uyguladığı iç politika tedbirleri ile yürüttüğü dış politika gelişmelerine ait aşağıdaki kavramları, bu gelişmelerin temel amaç ve nitelikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Adana GörüşmesiStalingrad yenilgisi sonrası Mihver'in gerileyişini fırsat bilerek Türkiye'yi savaşa çekmeye çalışan İngiltere ile yapılan, Türk tarafının askeri yetersizlik gerekçesiyle oyalama stratejisi izlediği görüşme
  • II. Kahire KonferansıMüttefiklerin savaşa girme taleplerini ilkesel olarak kabul edip fiilî katılımı modern askeri donanım ve malzeme yardımının eksiksiz yapılması şartına bağlayan diplomatik temas
  • Milli Korunma KanunuHükümete üretime el koyma, zorunlu çalışma (mükellefiyet) getirme ve fiyatları doğrudan belirleme gibi olağanüstü yetkiler tanıyarak ekonomik hayatı tamamen devlet denetimine alan yasal düzenleme
  • Varlık VergisiSavaş ekonomisinin yarattığı karaborsa ve enflasyonist baskılar altında haksız kazanç sağlayanları hedefleyen, ancak uygulamada gayrimüslim azınlıklara yönelik ağır yaptırımlar ve Aşkale'de mecburi çalışma yükümlülüğü barındıran mali uygulama

Cevap

Adana Görüşmesi'nin ordunun askeri yetersizliği gerekçe gösterilerek zaman kazanılan görüşmelerle; II. Kahire Konferansı'nın savaşa katılma talebini ilkesel kabul edip donanım şartı koşan diplomatik temasla; Milli Korunma Kanunu'nun devlete zorunlu çalışma ve fiyat denetimi gibi olağanüstü yetkiler veren düzenlemeyle; Varlık Vergisi'nin ise haksız kazancı hedefleyen ancak gayrimüslim azınlıklara yönelik ağır yaptırımlar ve Aşkale çalışma kampı uygulamasını barındıran mali tedbirle eşleşmesi gerekir.
Doğru eşleştirmede; Adana Görüşmesi ordunun donanım eksikliğinin öne sürülerek direnildiği zirveyle, II. Kahire Konferansı katılımın ilkesel kabul edilip teçhizat temini ön şartına bağlandığı temasla, Milli Korunma Kanunu zorunlu çalışma ve fiyat müdahalesi yetkilerini veren düzenlemeyle, Varlık Vergisi ise karaborsa kazançlarını hedefleyen fakat gayrimüslimlere ağır yaptırımlar getiren ve Aşkale çalışma kampına uzanan mali tedbirle eşleşir. Bu eşleştirme savaş dönemi Türkiye'sinin hem dış hem de iç dengelerdeki hamlelerini tam olarak yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Dış politika gelişmelerinden Adana Görüşmesi'nin niteliğini çözümlemek.
Adana Görüşmesi (1943), Müttefiklerin savaşa katılma yönündeki baskısına karşı Türk heyetinin ordunun malzeme eksikliğini ileri sürerek zaman kazandığı görüşmedir. Bu durum, Stalingrad yenilgisi sonrası yapılan ve ordunun yetersizliğinin öne sürüldüğü görüşme açıklamasıyla eşleşir.
Zaman kazanma stratejisinin ilk büyük diplomatik adımı olan bu görüşmenin detaylarını ve Stalingrad sonrasındaki askeri-diplomatik tabloyu kavramak gerekir.
2
Dış politika gelişmelerinden II. Kahire Konferansı'nin niteliğini çözümlemek.
II. Kahire Konferansı'nda Türkiye savaşa katılmayı ilkesel olarak kabul etmiş ancak bunu askeri yardımın eksiksiz yapılması şartına bağlamıştır. Bu durum, fiili katılımı modern askeri teçhizat şartına bağlayan diplomatik temas açıklamasıyla eşleşir.
Müttefiklerin baskısının zirveye ulaştığı bu aşamada Türkiye'nin şartlı kabul stratejisinin dış politikadaki karşılığını tespit etmek gerekir.
3
İç politika ve ekonomi tedbirlerinden Milli Korunma Kanunu'nu analiz etmek.
Milli Korunma Kanunu (1940), devlete ekonomiyi yönlendirme, fiyat kontrolü ve özellikle iş gücü üzerinde zorunlu mükellefiyet kurma yetkisi vermiştir. Bu durum, üretime el koyma, zorunlu çalışma getirme ve fiyat belirleme yetkisi veren yasal düzenleme açıklamasıyla eşleşir.
Savaş dönemi iç pazarının ve üretim süreçlerinin hukuki olarak nasıl denetim altına alındığını belirlemek gerekir.
4
İç politika ve mali tedbirlerden Varlık Vergisi'ni analiz etmek.
Varlık Vergisi (1942), enflasyonist ortamda karaborsadan zenginleşenleri hedefleme iddiasıyla getirilmiş, fakat gayrimüslimlere ağır yükler yükleyerek ödemeyenleri Aşkale'ye göndermiştir. Bu durum, gayrimüslimlere yönelik yaptırımlar ve Aşkale mecburi çalışma yükümlülüğü barındıran mali uygulama açıklamasıyla eşleşir.
Savaş dönemi vergilendirme politikalarının sosyal ve demografik sonuçlarını mali tedbirlerle ilişkilendirmek gerekir.

Anahtar Kavram

İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye'nin izlediği aktif tarafsızlık dış politikası ve savaş ekonomisinin getirdiği olağanüstü iç politika/mali tedbirler arasındaki ilişkilerin analizi.
Bu soruyu puanla

Konular

İkinci Dünya Savaşı Süreci ve Türkiye

Bu konudan daha fazla soru