Soru

Zorluk: ZorEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su
Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su

Fuzulî’ye ait bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    "Ey göz" hitabıyla hem nida hem de kişileştirme (teşhis) sanatlarına başvurulmuştur.
  2. B
    "Su" ve "od" (ateş) sözcükleri arasındaki karşıtlıktan yararlanılarak tezat sanatı yapılmıştır.
  3. C
    "Od" sözcüğüyle söylenmeyen "aşk acısı" kastedilmiş; sadece benzetilen verilerek açık istiare yapılmıştır.
  4. Şair, bildiği bir gerçeği estetik bir amaçla bilmezden gelerek tecahülüarif sanatına yer vermiştir.Cevap
  5. E
    "Su" ve "od" kelimelerinin beyit içinde yinelenmesiyle tekrir sanatı oluşturulmuştur.

Cevap

Beyitte şairin bildiği bir durumu bilmezden geldiği bir anlatım (tecahülüarif) bulunmamaktadır.
Tecahülüarif sanatının bulunmamasının nedeni, beyitte şairin bildiği bir gerçeği nükte yapmak amacıyla bilmiyormuş gibi yansıttığı bir ifadenin yer almamasıdır. İkinci dizede geçen "kim" sözcüğü günümüz Türkçesindeki soru zamiri olan 'kim' değil, 'çünkü/zira' anlamına gelen bir bağlaçtır. Dolayısıyla beyitte bir soru sorma veya bilmezden gelme durumu söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitteki sözcüklerin anlamlarını analiz et.
"Eşk" (gözyaşı), "od" (ateş), "kim" (çünkü) anlamlarına gelir.
Edebi sanatları doğru teşhis etmek için kelime dağarcığının bilinmesi gerekir.
2
Kişileştirme ve nida sanatlarını kontrol et.
"Ey göz" ifadesinde göze hitap edilmesi hem nida hem de teşhistir.
İnsana ait seslenme ve muhatap alma özelliklerinin doğaya/eşyaya aktarılmasıdır.
3
İstiare türünü belirle.
"Od" (ateş) ile aşk kastedilmiştir. Benzeyen (aşk) yok, benzetilen (ateş) var.
Sadece güçlü unsurun kullanıldığı benzetmelere açık istiare denir.
4
Tecahülüarif sanatının varlığını sorgula.
Beyitte şairin bilip de bilmezden geldiği bir soru veya durum yoktur. İkinci dizedeki "kim" sorusu değil, gerekçe bildiren bir bağlaçtır.
Tecahülüarif için şairin nükte yaparak bir gerçeği inkar etmesi veya bilmemesi gerekir.

Anahtar Kavram

Divan şiirinde birden fazla edebi sanatın iç içe kullanımı ve istiare-teşbih ayrımı.

Daha Fazla Pratik

Fuzulî'nin Su Kasidesi'nden diğer beyitleri inceleyerek mecazımürsel ve mübalağa gibi sanatları pratik edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla