Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizeleri ile sağ sütunda verilen edebî sanatları, dizelerdeki en belirgin/hâkim sanatı esas alarak eşleştiriniz.

  • Seni görmek için ey şûh-ı cihânım her bâr
    Rûz-ı rûşen gibi her subh açılır çeşm-i bahâr    Hüsnütalil
  • Ey şûh Nedîmâ kulun ey büt-i ra'nâ
    Ağyâr ile seyrânını bildim de mi gördüm    Tecahülüarif
  • Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar,
    'Medeniyet!' dediğin tek dişi kalmış canavar?    Tevriye
  • Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl!
    Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl?    Kapalı İstiare

Cevap

Sol sütundaki dizeler ile sağ sütundaki sanatların doğru eşleşmesi şu şekildedir:
- Bahar çiçeklerinin açılmasını sevgiliyi görme nedenine bağlayan beyit Hüsnütalil ile,
- Sevgilinin yabancılarla gezmesini gördüğü hâlde görmezden gelen beyit Tecahülüarif ile,
- 'Ulusun' kelimesinin iki farklı anlama gelebilecek şekilde kullanıldığı dize Tevriye ile,
- Hilâle insani özellikler yüklenip benzetilenin söylenmediği dize Kapalı İstiare ile eşleşir.
Dizelerdeki edebi sanatlar sırasıyla incelendiğinde; doğa olaylarının sevgiliye bağlanması hüsnütalili, bilinen bir şeyin bilmezlikten gelinmesi tecahülüarifi, çift anlamlılık barındıran kelime kullanımı tevriyeyi ve insani niteliklerin gizli benzetmeyle aktarılması kapalı istiare sanatını doğrudan doğrulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci beyitteki anlam ilişkisini inceleyiniz.
Çeşm-i baharın (bahar gözünün/çiçeklerinin) açılması, sevgilinin görülmek istenmesi sebebine bağlanmıştır. Bu durum şairane bir güzel nedene bağlama (Hüsnütalil) sanatıdır.
Doğal bir durumun şairane bir sebebe bağlanması hüsnütalil sanatı ile açıklanır.
2
İkinci beyitteki soru sorma ve anlam ilişkisini inceleyiniz.
Şair sevgiliyi başkalarıyla gezerken gördüğü hâlde 'bildim de mi gördüm' diyerek sorulu bir şekilde bilmezlikten gelmektedir (Tecahülüarif).
Bilinmesine rağmen bilmezden gelme durumları tecahülüarif sanatını ifade eder.
3
Üçüncü beyitteki çift anlamlılığı tespit ediniz.
'Ulusun' sözcüğü hem 'yücesin, ulusun' hem de 'ulumak eylemini yapsın' anlamlarında kullanılmıştır. İki anlam da bağlama uygundur.
Birden fazla gerçek anlamı bulunan bir sözcüğün iki anlamını da kastedecek şekilde kullanılması Tevriye sanatıdır.
4
Dördüncü dizedeki benzetme ilişkisini çözümleyiniz.
Hilâlin çehre çatması, insani bir davranışın aktarılmasıdır (kişileştirme). Kişileştirmenin olduğu her yerde aynı zamanda kendisine benzetilenin (insan) söylenmediği kapalı istiare sanatı mevcuttur.
Kendisine benzetilen ögenin söylenmeyip sadece benzeyen ögeyle kurulan istiareye kapalı istiare denir.

Anahtar Kavram

Klasik ve modern Türk şiirinde edebi sanatların işlevleri, belirlenmesi ve yapısal çözümlenmesi.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Bu konudan daha fazla soru