Hoca Ahmed Yesevi tarafından kaleme alınan Divân-ı Hikmet, Türk edebiyatının İslamiyet etkisindeki ilk tasavvufi eseridir. Eserin hem biçimsel hem de içeriksel yönleri göz önüne alındığında, aşağıdaki sol sütunda yer alan kavramsal başlıkları sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.
- Nazım Biçimi ve Şekil ÖzellikleriDörtlükler ve hece ölçüsüyle söylenen manzumelerin yanı sıra sınırlı da olsa aruz vezni ve gazel formundaki şiirlerle geçiş dönemi özelliklerini yansıtmak.
- Eserin Yazılış Amacı ve Dil TutumuEstetik bir gaye gütmeksizin, İslamiyet’in ve tasavvufun esaslarını Hakaniye Türkçesi ile sade ve anlaşılır bir biçimde geniş kitlelere öğretmek.
- Edebi ve Tarihsel MirasAnadolu sahasında Yunus Emre gibi isimlerin temsil ettiği Tekke (Tasavvuf) edebiyatı geleneğine zemin hazırlayarak 'hikmet' geleneğini başlatmak.
- Muhteva ve Tematik OdakDünyadan el çekme (zühd), nefis terbiyesi, Peygamber sevgisi ve dervişlik adabı gibi tasavvufi konuları didaktik bir çerçevede işlemek.
Cevap
Sol sütundaki maddeler sırasıyla; Nazım Biçimi - Dörtlük/Gazel karma yapısı, Yazılış Amacı - Sade dil ile öğreticilik, Edebi Miras - Tekke edebiyatı öncülüğü, Muhteva - Tasavvufi/Ahlaki konular şeklinde eşleşmelidir.
Doğru eşleştirme; Divân-ı Hikmet'in hem şekilsel olarak dörtlük-gazel sentezi sunduğunu, hem Ahmed Yesevi'nin didaktik-sade dilini, hem içeriğinin zühd ve dervişlik olduğunu, hem de sonraki yüzyılların tasavvuf edebiyatını şekillendirdiğini gösterir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Divân-ı Hikmet'in Geçiş Dönemi Özellikleri ve Tasavvufi Kimliği